به گزارش اروم نیوز،مرکز عربی مطالعات آینده، در مقالهای به قلم «الیاس فرحات» تحلیلگر مسایل نظامی و راهبردی منطقه نوشت که ناظران و تحلیلگران مسایل سیاسی به گونهای به بررسی پدیده داعش میپرازند که گویا پدیده جدیدی است که پیشتر در دولتهای عربی اسلامی وجود نداشته یا نوع جدیدی از رفتارهای تروریستی است که سابقهای نداشته است.اما واقعیت این است که ایدئولوژی داعش همان دیدگاههای سلفی جهادی است که پیشتر نیز در گروههای جهادی و تکفیری در منطقه از جمله در القاعده و سایر شاخههای فرعی آن موجود بود.
دیدگاههای تکفیری، اییدئولوژی خود را از محمد بن عبد الوهاب و فتواهای تکفیری و افراطی ابن تیمیه گرفتهاند. در زمینه پیشرفت سریع و ناگهانی داعش در سه استان عراق نیز می توان گفت که دقیقا مشابه اتفاقی رخ داده که در قرن ۱۸ میلادی در عربستان سعودی انجام شد و گروههای تکفیری در این کشور به صورت ناگهانی رشد و توسعه یافتند.
عبدالعزیز موسس خاندان سعودی در آن زمان کشتارها و خونریزی های زیادی انجام داد و باعث ایجاد ترس و وحشت در میان مردم شد تا توانست بر نجد و حجاز و بیشتر بخشهای جزیره العرب یعنی عربستان سعودی در مرزهای کنونی آن مسلط شود. این همان کاری است که امروز ابوبکر البغدادی در عراق و سوریه انجام داده است.
داعش مخفف کلمات دولت اسلامی عراق و شام است که پیشتر دولت اسلامی عراق خوانده میشد و زیر مجموعه ای از سازمان القاعده بود. ابو مصعب الزرقاوی دولت اسلامی عراق را تاسیس کرد و آن را در الانبار فعال کرد. بعد از هلاکت وی ابوعمر البغدادی رهبر القاعده عراق شد، اما او نیز خیلی زود در حمله نیروهای آمریکایی کشته شد. ابراهیم البدری معروف به ابوبکر البغدادی بعد از وی، ریاست این گروهک را در اختیار گرفت و با ایمن الظواهری رهبر القاعده بیعت کرد. یک سال بعد از آغاز حوادث سوریه؛ البغدادی جبهه النصره را در سوریه تاسیس کرد و ابو محمد الجولانی را رهبر این گروه قرار دارد، اما مدتی بعد خود وی نیز وارد سوریه شد و از الجولانی خواست تا مجددا با وی بیعت کند و دولت اسلامی عراق و شام را تاسیس کند. اختلافاتی بین دو طرف درگرفت و جنگ داخلی بین آنها ایجاد شد که منجر به هلاکت ۷ هزار تروریست از اعضای دو طرف شد.
جبهه النصره عملیات انتحاری را بر ضد نیروهای نظامی سوریه انجام می داد و کشتارهای بی رحمانه ای را بر ضد شهروندان دنبال میکرد، اما داعش وحشیگری های بیشتری از خود نشان می داد و اعدام ها و کشتار مردم برای ایجاد رعب و وحشت در بین آنها از نام داعش در بخش های مختلف سوریه شدت گرفت.
در روز ۸ ژوئن سال ۲۰۱۴ داعش به صورت ناگهانی به سه استان عراق یعنی الانبار و نینوا و صلاح الدین و بخش هایی از استان دیاله حمله کرد. داعش موصل را که دومین شهر بزرگ عراق به شمار می رود و یک میلیون و هشتصد هزار نفر جمعیت دارد، اشغال کرد تا ترس و وحشت را در تمام خاورمیانه بگستراند.
البغدادی مدتی بعد خود را خلیفه دولت اسلامی خواند تا ۹۰ سال بعد از لغو خلافت مدعی اسلام در ترکیه بار دیگر این روند احیا شود. البغدادی افراط گرایان اسلامی را به سمت خود جذب کرد و از عناصر القاعده در جزیره العرب بیعت گرفت. به این ترتیب بود که زنگ خطر در دولت های شورای همکاری خلیح فارس به صدا در آمد.
گزارش ها نشان می دهد که داعش در شمال آفریقا و خلیج فارس و آسیای میانه و قفقاز نیز نیروهای خود را بسیج کرده و تعداد وابستگان به این گروهها به صورت ملموسی افزایش یافته است، ۵ هزار مبارز ترکیهای در میان گروه داعش حضور دارند و هزاران نفر نیز از استانهای دیگر هستند.
البغدادی ساماندهی نیروهای داعش را به صورت طایفهای انجام میدهد و هر طایفهای یگان نظامی مخصوص دارد که البته دستورات خود را از فرماندهی داعش می گیرند، این یگانها شامل یگان های مراکش، لیبی، الجزایر، عربستان و چچن و کشورهای دیگر است. این درگیری ها البته داعش، النصره و دیگر گروهک های تروریستی سوریه را در ابعاد سیاسی و نظامی تضعیف کرد. جنبش اخوان المسلمین نیز که خود را رهبر معارضان میدانست و بر ارتش آزاد سوریه نیز مسلط شده و گردانهای آنها را با اسامی دینی نامگذاری کرده و بر شورای ملی در استانبول نیز مسلط شده است، با تصمیم سیاسی هیلاری کلینتون وزیر خارجه سابق آمریکا در تشکیل ائتلاف ملی مخالفان سوریه از بین رفت. اما بیشترین خطری که آنها را تهدید کرد، حمله النصره و بعد از آن داعش به مواضع ارتش آزاد و تسلط بر آنها بود که حتی یکی از انبارهای مهمات ارتش را در اعزاز در دست داشتند. به این ترتیب آنها دیگر موجودیت نظامی قابل توجهی در عرصه سوریه ندارند.
بسیاری از ناظران سیاسی سوالاتی را درمورد گسترش غافلگیر کننده داعش مطرح کردند. واقعیت های موجود نشان می دهد که توان نظامی و بسیج تروریستها از سوی داعش یک توان خارجی نیست، بلکه بر ابعاد داخلی و ذاتی استوار است که البته کمکهای خارجی نیز در آن سهیم است.
مناسبات داعش با کشورهای دیگر نقش عمدهای در این میان ایفا میکند، بخشی از این مناسبات به قرار زیر است:
روابط داعش با آمریکا:
– برخی منابع از کارآیی بالای آموزشهای نظامی پیشرفتهای خبر میدهند که عناصر داعش آنها را دریافت کردهاند. این آموزشها در اردوگاه هایی صورت گرفته که از سال ۲۰۰۲ از سوی آمریکا در اردن تاسیس شده و آمریکاییها عناصر امروز داعش را در این اردوگاهها آموزش دادهاند. این عناصر هرگز در نیروهای ارتش آزاد ثبت نام نکرده و مستقیما در گروه های داعش مشغول شدهاند. آموزشهای آنها گاها به اندازهای بود که توان نظامی شان در حد نیروهای ویژه ارتشهای دنیا میرسد.
– اطلاعات دیگری نشان میدهد که آمریکا در سامانه سویفت در مورد مبادله های مالی نیز وارد شده و تمامی مبادله ها را زیر نظر دارد. این اقدام برای اجرای قطعنامه ۱۳۷۳ شورای امنیت برای مبارزه با تروریسم بویژه در زمینه مبادلات مالی نیست. چرا که آمریکا هرگز مبادلات مالی مربوط به داعش یا القاعده را زیر ذره بین قرار نداده و به جای آن مثلا حساب های بانکی و مبادلات تجاری با کشورهایی نظیر سودان را بررسی می کند یا حساب مربوط به اسامه حمدان به عنوان یکی از اعضای درجه دو حماس را کشف می کند. این نشان می دهد که داعش با برخورداری از تسهیلات آمریکایی و یا چشم پوشی این کشور از مبادلات تجاری آنها همچنان به تامین مالی اقدامات تروریستی خود مشغول است و در این راستا از جذب گسترده نیروها و تامین منابع مالی و استخدام آنها از چهار گوشه دنیا بهرهمند میشود.
– سلاحهای آمریکایی که قرار بود در اختیار ارتش آزاد قرار بگیرد، به دست عناصر داعش رسیده است، ارتش آمریکا همچنین بدون سر و صدا سلاحهای دیگری را نیز در اختیار داعش قرار داده است. در سال ۲۰۱۰ آمریکا هیاهوی گستردهای را ایجاد کرد؛ چرا که یک نظامی لبنانی برای دفاع از خود به سمت یکی از نظامیان اسرائیلی در نزدیک العدیسه شلیک کرد و وی را از پای در آورد. در پی همین اقدام دولت آمریکا ارائه سلاح به ارتش لبنان را ممنوع کرد. این در حالی است که در اختیار گرفتن تسلیحات آمریکایی از سوی داعش باعث بروز جنایتها و کشتارهای زیاد یا مهاجرت اجباری مسیحیان و ایزدی ها از عراق شده، اما تمامی این اقدامات هرگز مورد توجه آمریکا قرار نگرفته و این کشور تنها زمانی تحرکات علیه داعش را آغاز کرد که داعش به سرمایه گذاری های نفتی آمریکا در اربیل نزدیک شد.
– واقعیت های نظامی نشان می دهد که داعش به انواع تجهیزات ارتباطاتی مجهز است، تجهیزاتی که حتی از ردیابی نیروهای ارتش سوریه نیز در امان است، گزارشهای رسیده حاکی از آن است که داعش حتی در تجهیزات ارتباطاتی ارتش عراق نیز در زمان اشغال سه استان پارازیت ایجاد کرده است. موضوع ارتباطات برای کسب هر دستاورد نظامی حیاتی است و نیروها بدون آن نمیتوانند فرماندهی خوبی داشته باشند و اتاق عملیاتی فعالی را ایجاد کنند. بنابراین آمریکا یا به صورت مستقیم این تجهیزات را در اختیار داعش قرار داده یا اینکه نسبت به تحویل آنها خود را بی تفاوت نشان داده است.
مناسبات داعش با ترکیه
– ترکیه از لحاظ جغرافیای پایگاه لوجستیک داعش به شمار میرود، نیروهای مبارز برای پیوستن به داعش از ترکیه عازم سوریه و عراق میشوند و این کشور اسحله و ابزارها و آذوقه مورد نیاز برای داعش را نیز فراهم میکند. ارتش دهها هزار نفری داعش بدون حمایتهای لوجستیک ترکیه نمیتواند به حیات خود ادامه دهد.
– اخیرا مشخص شد که دولت ترکیه و داعش توافقنامهای را در مورد مقبره سلیمان شاه جد دولت عثمانی در استان الرقه امضا کردند. به همین علت بود که داعش با وجودی که مقبره عمار یاسر صحابی جلیل القدر پیامبر اکرم اسلام (ص) را به همراه دهها مقبره دیگر از صحابه تخریب کرد و آنها را مغایر با شریعت معرفی کرد، اما در مورد مقبره سلیمان شاه از این اقدام غیر شرعی! عبور کرد و آن را تخریب نکرد. داعش حتی به عناصر ترک که مأمور تامین امنیت این منطقه بودند نیز اجازه میداد تا به آزادی در این منطقه تردد کنند و موانع ایست و بازرسی داعش را به آسانی پشت سر بگذارند.
– از درگیریهای شمال سوریه مشخص است که بیمارستانهای ترکیه که پیشتر مداوای مجروحان داعش را بر عهده داشتند و با حمایت های مالی دولت این کشور بیشتر زخمی ها را که از عناصر داعش بودند، مداوا می کردند. این یک اقدام حیاتی در مبارزات نظامی بود.
– در زمینه جذب نیرو نیز ترکیه مراکزی را برای استقبال از عناصر تروریستی تازه جذب شده تاسیس کرده است. عناصری که از کشورهای مختلف دنیا عازم این کشور شدهاند تا به سوریه و عراق وارد شوند. آنکارا زمینههای پیوستن این عناصر به داعش را فراهم می کرد.
– شکی نیست که ایدئولوژی داعش بومی است و مانند ایدئولوژی های مارکسیسم و لیبرالیسم وارداتی نیست، داعش آموزههای وهابیت تکفیری را پذیرفته و از روش آموزشی تکفیری موجود در برخی دولت های منطقه استفاده کرده است، این گروه به منابع مالی شخصیتها و دولت های حاشیه خلیج فارس نیز دسترسی داشته است.
داعش تعالیم اسلامی را به تخریب و انحراف کشیده و تکفیر را به عنوان مذهب رسمی خود انتخاب کرده است، این گروه جنایتهای زیادی را بر ضد تمام کسانی که با اعتقادات آنها مخالفند، به راه انداخته است، اما بهره برداری سیاسی از این گروه همچنان در دست آمریکا باقی مانده تا با استفاده از ابزار داعش، توان سیاسی و نظامی و تکنولوژیک خود را تقویت کند.
