به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ اقتصاد روستاها را نمی‌توان صرفاً در زمین‌های زراعی، باغ‌ها و میزان تولید محصولات کشاورزی خلاصه کرد بخش مهمی از ظرفیت اقتصادی این مناطق در فعالیت‌هایی نهفته است که شاید در مقیاس کوچک آغاز شوند، اما در صورت برخورداری از حمایت‌های لازم، می‌توانند به منابع درآمدی پایدار برای خانوارها تبدیل شوند.
از فرآوری محصولات کشاورزی و تولید فرآورده‌های گیاهی گرفته تا پرورش گونه‌های بومی و بسته‌بندی محصولات محلی، فرصت‌هایی وجود دارد که با سرمایه‌گذاری محدودتر نسبت به بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی، امکان ایجاد اشتغال و افزایش ارزش افزوده محصولات را فراهم می‌کنند.
در شرایطی که تأمین معیشت خانوارهای روستایی به عوامل متعددی از جمله هزینه‌های تولید، نوسانات بازار، محدودیت منابع مالی و تغییرات شرایط اقلیمی وابسته است، توسعه مشاغل خرد و خانگی می‌تواند راهی برای متنوع‌سازی منابع درآمدی و کاهش وابستگی اقتصادی خانواده‌ها به یک فعالیت مشخص باشد.
این موضوع به‌ویژه در مناطق کشاورزی اهمیت دارد چراکه بخش قابل توجهی از محصولات تولیدشده در روستاها، در صورت برخورداری از امکانات فرآوری، بسته‌بندی و عرضه مناسب، ظرفیت تبدیل شدن به کالاهایی با ارزش اقتصادی بیشتر را دارند.
آذربایجان‌غربی به‌عنوان یکی از استان‌های برخوردار از ظرفیت‌های گسترده کشاورزی، از زمینه‌های مناسبی برای گسترش این نوع فعالیت‌ها بهره می‌برد، تنوع محصولات کشاورزی، وجود تولیدات باغی و گیاهان دارویی، ظرفیت پرورش زنبورعسل و امکان توسعه صنایع تبدیلی در مقیاس کوچک، فرصت‌هایی هستند که می‌توانند زمینه شکل‌گیری کسب‌وکارهای محلی را فراهم کنند.
در این میان، مشاغل خانگی علاوه بر کمک به ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، می‌توانند امکان مشارکت اقتصادی بیشتر زنان روستایی و استفاده مؤثرتر از توانمندی‌های خانوارها را نیز فراهم آورند.
با این حال، برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی و تولیدی به‌تنهایی برای رونق این فعالیت‌ها کافی نیست و بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک در نخستین مراحل شکل‌گیری یا هنگام توسعه فعالیت خود با محدودیت سرمایه مواجه‌اند؛ محدودیتی که می‌تواند مانع تهیه تجهیزات، خرید مواد اولیه، افزایش ظرفیت تولید و ورود به بازارهای گسترده‌تر شود.
از این منظر، تسهیلات بانکی زمانی می‌توانند نقش مؤثری در توسعه اقتصاد روستایی ایفا کنند که علاوه بر تأمین منابع مالی، دسترسی متقاضیان به اعتبارات نیز با سهولت و سرعت بیشتری همراه باشد.
مسئله اصلی در این میان، تنها اختصاص اعتبار یا معرفی طرح‌ها به بانک‌ها نیست، بلکه میزان موفقیت سازوکارهای حمایتی در تبدیل ایده‌های اقتصادی به کسب‌وکارهای فعال و ماندگار اهمیت دارد.
طرحی که پس از طی مراحل اداری و دریافت تسهیلات به مرحله تولید برسد، بتواند محصولات خود را به بازار عرضه کند و درآمدی متناسب با هزینه‌هایش به دست آورد، می‌تواند به الگویی برای توسعه اشتغال محلی تبدیل شود.
در مقابل، طولانی شدن روند پرداخت تسهیلات یا نبود پیوند مؤثر میان تولید و بازار، ممکن است بخشی از ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده را بلااستفاده باقی بگذارد.
از این رو، بررسی وضعیت حمایت مالی از مشاغل خانگی در بخش کشاورزی آذربایجان‌غربی، فراتر از مرور آمار تسهیلات پرداختی، نیازمند توجه به فاصله میان ظرفیت‌های موجود، نیازهای متقاضیان و میزان تحقق اهداف اشتغال‌زایی است؛ فاصله‌ای که کاهش آن می‌تواند به تقویت بنیه اقتصادی روستاها، افزایش درآمد خانوارهای کشاورز و بهره‌برداری بهتر از ظرفیت‌های محلی منجر شود.
مشاغل خانگی؛ فرصتی برای استقلال اقتصادی زنان روستایی
سلیمه سیفی‌نژاد یک زن روستایی فعال در حوزه تولید محصولات خانگی با اشاره به ظرفیت‌های اشتغال‌زایی در مناطق روستایی اظهار کرد: بسیاری از زنان روستایی مهارت‌های ارزشمندی در زمینه تولید محصولات غذایی، فرآوری محصولات کشاورزی و تهیه فرآورده‌های محلی دارند، اما برای تبدیل این توانمندی‌ها به یک کسب‌وکار درآمدزا، به سرمایه اولیه و حمایت‌های بیشتر نیازمندند.
وی تصریح کرد: زنان روستایی از گذشته در فعالیت‌های مختلف کشاورزی و تولیدی مشارکت داشته‌اند، اما بخش زیادی از این فعالیت‌ها به دلیل نبود امکانات مناسب و دسترسی محدود به بازار، به درآمد مستقل و پایدار تبدیل نشده است.
این زن روستایی افزود: اگر تسهیلات بانکی با شرایط مناسب در اختیار زنان قرار گیرد، می‌توانند فعالیت‌های خود را توسعه دهند، مواد اولیه مورد نیاز را تهیه کنند و محصولاتشان را با بسته‌بندی مناسب‌تری به بازار عرضه کنند.
وی بیان کرد: تولید محصولات محلی، خشک‌کردن و بسته‌بندی سبزیجات، تهیه فرآورده‌های گیاهی و فرآوری محصولات باغی از جمله فعالیت‌هایی است که زنان روستایی می‌توانند با سرمایه محدود آغاز کنند و به‌تدریج گسترش دهند.
سیفی‌نژاد با بیان اینکه اشتغال خانگی علاوه بر کمک به اقتصاد خانواده، زمینه استفاده از توانایی‌های زنان را فراهم می‌کند، گفت: مهم‌ترین مسئله این است که حمایت‌ها تنها به پرداخت تسهیلات محدود نشود و آموزش، بازاریابی و فراهم کردن امکان فروش محصولات نیز مورد توجه قرار گیرد.
تسهیلات بانکی؛ حلقه مفقوده توسعه کسب‌وکارهای روستایی
فرانک رضایی یک زن روستایی که در زمینه تولید و فرآوری محصولات کشاورزی فعالیت می‌کند، با اشاره به مشکلات توسعه مشاغل خانگی گفت: بسیاری از زنان روستایی ایده‌های مناسبی برای راه‌اندازی کسب‌وکار دارند، اما کمبود سرمایه و دشواری تأمین هزینه‌های اولیه، مهم‌ترین مانع پیش روی آن‌ها برای شروع یا گسترش فعالیت‌های تولیدی است.
وی تصریح کرد: در روستاها ظرفیت‌های زیادی برای ایجاد مشاغل کوچک وجود دارد؛ از تولید و بسته‌بندی محصولات کشاورزی گرفته تا فرآوری میوه‌ها، تولید عرقیات گیاهی و پرورش محصولات بومی با این حال، تبدیل این ظرفیت‌ها به فعالیت اقتصادی مستمر، به امکانات اولیه و سرمایه کافی نیاز دارد.
این زن روستایی افزود: گاهی یک فعالیت کوچک با خرید چند وسیله یا تهیه مواد اولیه قابل توسعه است، اما وقتی درآمد خانواده محدود باشد، تأمین این هزینه‌ها دشوار می‌شود در چنین شرایطی، تسهیلات بانکی می‌تواند به زنان کمک کند تا بدون نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین، فعالیت خود را آغاز کنند.
وی با تأکید بر اهمیت تسریع در پرداخت وام‌ها ادامه داد: متقاضیان برای برنامه‌ریزی تولید و خرید مواد اولیه به زمان‌بندی مشخص نیاز دارند و طولانی شدن روند دریافت تسهیلات ممکن است اجرای برنامه‌های آن‌ها را با مشکل مواجه کند.
معرفی ۵۰۰ طرح اشتغال‌زایی کشاورزی آذربایجان‌غربی به بانک‌ها
عبدالرحمان کلیجی معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی در گفتگو با خبرنگاران از معرفی حدود ۵۰۰ طرح اشتغال‌زایی بخش کشاورزی برای دریافت تسهیلات بانکی طی سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ خبر داد و گفت: حمایت مالی از کسب‌وکارهای کوچک و خانگی، یکی از راهکارهای مؤثر برای تقویت اقتصاد روستاها، افزایش توان اقتصادی خانواده‌های کشاورز و ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار به شمار می‌رود.
وی با تشریح روند پرداخت تسهیلات مشاغل خانگی در استان اظهار کرد: طی یک سال گذشته، طرح‌هایی به ارزش ۹۷۱ میلیارد ریال برای بهره‌مندی از تسهیلات به بانک‌های عامل معرفی شده‌اند که از این میزان، تاکنون ۶۲۲ میلیارد ریال به ۳۱۰ طرح اختصاص یافته و پرداخت شده است.
معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی با اشاره به آثار اقتصادی این حمایت‌ها افزود: تأمین منابع مالی مورد نیاز مشاغل خانگی، زمینه توسعه فعالیت‌های تولیدی کوچک و تقویت کسب‌وکارهای محلی را فراهم کرده است؛ به‌طوری‌که اجرای طرح‌های برخوردار از تسهیلات تاکنون به ایجاد ۳۲۲ فرصت شغلی جدید در نقاط مختلف استان منجر شده است.
کلیجی با تأکید بر ضرورت تسریع در روند پرداخت اعتبارات خاطرنشان کرد: با توجه به تعداد طرح‌های متقاضی و محدودیت منابع پرداخت‌شده در مقایسه با حجم درخواست‌ها، همراهی بیشتر بانک‌های عامل برای تسهیل مراحل اداری و تسریع در پرداخت تسهیلات ضروری است. به گفته وی، رفع موانع تأمین مالی می‌تواند به گسترش فرصت‌های شغلی، افزایش درآمد خانوارهای کشاورز و تقویت اشتغال پایدار در مناطق روستایی کمک کند.
معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی همچنین از ادامه ارزیابی طرح‌های پیشنهادی شهرستان‌ها خبر داد و گفت: پرونده‌های ارائه‌شده از سوی شهرستان‌های استان برای دریافت تسهیلات در کمیته استانی در دست بررسی قرار دارند.
گزارش از: نجیبه معصومی سرای
انتهای خبر/
