به گزارش اروم نیوز،احمد نادری کارشناس مسائل روابط بین‌الملل و دانش‌آموخته دانشگاه فرایه آلمان و دانشجوی پسادکترای همین دانشگاهبا موضوع تحول و تغییر در نظم جهانی، با اشاره به اینکه “قبل از جنگ جهانی اول و دوم نظم جهانی بک نظم چند قطبی بوده که چند دولت در عرصه بازیگری می‌کردند اما پس از جنگ جهانی دوم و اول دو قدرت به عنوان سوپرپاور(ابرقدرت) نقش آفرینی می‌کنندکه یکی امریکا و دیگری شوروی است، تصریح کرد: البته در صحنه های ژئوپولتیک خاص خودشان نقش آفرینی می‌کردند. طبق نظریات ژئوپولتیک آن موقع می گفتند که یکی شوروی هست و خشکی‌ها و هارتلند را اداره می‌کند و دیگری ایالات متحده امریکا که یک قدرت دریایی هست و ریمبلند و دریاها را اداره می کند.
وی با بیان اینکه پس از فروپاشی شوروی نظریه پردازان ایالات متحده و بطور خاص آقای فوکویاما و پس از آن آقای برژینسکی معتقدر بودند که “تک‌هژمون” ایالات متحده هست؛ یعنی یک قطب داریم و آن هم امریکا هست، گفت: در علوم سیاسی و اجتماعی معتقدیم که نظم‌ها در نظام بین الملل با اتفاقات بزرگ از هم می پاشد و نظم جدیدی جای آنها را می گیرد.
این کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل با اشاره به اینکه از زمان فروپاشی شوروی تا الان ایالات متحده معتقد است که نظم تک قطبی با محوریت خودش شکل گرفته است، اظهار داشت: اما با شروع قرن بیستم بازیگرانی در صحنه روابط بین الملل ظهور و بروز یافتند که سهم بیشتری از نظام بین الملل می‌خواهند تا دنیا را به سمت نظم قبل از جنگ جهانی دوم که یک نظام چند قطبی بود ببرند. الان روسیه خود را به عنوان یک قدرت بزرگ مطرح می‌کند و چین هم به عنوان یک قدرت اقتصادی که بی شک قدرت نظامی را هم کسب خواهد کرد، خود را مطرح ساخته.
نادری ادامه داد: یکی دیگر قطب‌ها جمهوری اسلامی ایران است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی توانسته حوزه نفوذ خود را از شمال به آسیای میانه و قفقاز و از جنوب به خلیج عدن و از شرق از مرز چین تا لبه دریای مدیترانه برساند و حوزه نفوذ خود را گسترش دهد. بنابراین من معتقدم که ایران یک دولت-ملت نیست و می تواند خود را به عنوان یک بازیگر منطقه‌ای به دنیا معرفی کند.
وی با اشاره به اینکه قدرت‌های دیگری مانند هند نیز به سمت و سویی می‌روند که خود را به عنوان یک قدرت منطقه‌ای مطرح کنند، خاطرنشان کرد: در واقع نظم آینده دنیا نظمی هست که قدرت‌های آسیایی در آن حرف نخست را می‌زنند؛ بنابراین نظم جهانی هم یک نظم آسیایی خواهد بود چون قدرت های آسیایی در آن نقش آفرینی می‌کنند و ما می بینیم که قدرت از غرب به سمت شرق حرکت می‌کند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل درباره مشخصات نظم آینده جهانی با بیان اینکه آقای هانتینگتون که نظریه برخورد تمدن ها را مطرح می‌کند می گوید که به طور مشخص ۸ تمدن در فضای پسافروپاشی شوروی نقش ایفا می‌کنند، اظهار داشت: هانتینگتون مشخصات این تمدن ها را هم نام‌می برد و سه تا تمدن را برجسته می داند از جمله تمدن کنفوسیوس، تمدن غرب و تمدن اسلامی. و در میان این سه تمدن می‌گوید تمدن غرب و اسلامی برخورد جدی خواهند داشت و برخورد این تمدن‌ها در یک خطوط گسل اتفاق می‌افتد که خطوطی پر از خون و خشونت هست و ما می‌بینیم که خشونت‌هایی در خاورمیانه اتفاق می افتد از جمله در سوریه که بنده معتقدم این گسل سوریه است.
نادری در ادامه با تاکید بر اینکه به اذعان خود نظریه‌پردازان ایالات متحده نظیر آقای برژینسکی، آمریکا دیگر یک هژمون نیست و به سمت فروپاشی می‌رود، تصریح کرد: این را آقای امانوئل والرشتاین هم توضیح می‌دهد؛ البته این فروپاشی فردا اتفاق نمی‌افتد، اما آمریکا با بیش از ۱۷ تریلیون دلار بدهی عملا یک قدرت ورشکسته اقتصادی است، اما از لحاظ سیاسی و نظامی سرپا هست ولی به سمتی می رود که در واقع از حالت قدرت جهانی خارج می شود و ما یک پاور شیفت را از سمت غرب به سمت شرق خواهیم داشت، که می تواند در چند دهه اتفاق بیفتد و لذا آینده نظم جهانی یک آینده مالتی پولار و چندقطبی است با رویکرد آسیایی.
وی با اشاره به اینکه در بحث اقتصاد سیاسی ایالات متحده متحده از بعد از برتون وودز و در سالهای اخیر به سمتی رفته که دلار را به عنوان پول رفرنس جهانی مطرح کرده و در حال حاضر روزانه چندین هزار دلار بدون پشتوانه در دنیا با هزینه دیگر کشورها در حال عرضه است، ادامه داد: این یک بخش است که بتواند این بدهی‌ها را جبران کند و بحث دیگر هم ژئوپلتیک و ژئوکالچر هست. بالاخره منطقه خاورمیانه منطقه سرشار از انرژی هست و حضور امریکا و انگلیس و فرانسه توجیه آن موقعیت سرشار از انرژی منطقه بوده است.
این کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل با اشاره به اینکه تا قبل از انقلاب اسلامی در ایران نظم مسلط منطقه به گونه‌ای بود که امریکا و شوروی هر یک منافع خود را در منطقه داشتند و به منافع و حوزه های یکدیگر هم احترام می‌گذاشتند، اضافه کرد: مشکل از جایی آغاز شد که یک انقلابی از یک جایی اتفاق افتاد با شعار نه شرقی و نه غربی و نظم منطقه را به چالش کشید. روش‌های مختلفی را هم از ابتدای انقلاب اسلامی ایران تا کنون در پیش گرفتند که هیچ کدام به نتیجه نرسیده است و لذا این قدرت روز به روز حوزه نفوذ خود را گسترش می‌دهد و قاعدتاً چالش جدی برای نظم مسلط به وجود می‌آورد.
نادری افزود: اتفاقاتی در چند سال اخیر ذیل بیداری اسلامی در کشورهای منطقه حادث شد- اگر چه با بحث‌هایی مانند سوریه و عواملی نظیر آن سعی کردند این انقلاب ها را منحرف کنند- اما الگوی این بیداری ایران اسلامی بود. بنابراین به سمت و سوی تقویت ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای و یک قدرت جهانی در حال پیشروی هستیم و سهم ما در نظام نوین جهانی سهم زیادی خواهد بود.
وی در پاسخ به این سوال که رابطه تقابل غرب با برنامه هسته‌ای و طرح موضوع حقوق بشر در ایران را با نظام بین‌الملل چطور ارزیابی می‌کنید؟ خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی به طور رسمی تاکید کرده است که در دکترین نظامی ما بمب اتمی جایگاهی ندارد و اما اینکه دستیابی به انرژی هسته ای داشته باشیم ساختار قدرت را در دنیا بر هم می ریزد. به نظر می رسد مرکز معادلات دنیا در فردو و تاسیسات هسته ای ایران هست، چرا که این تاسیسات نظم جهانی را به چالش می‌کشد و یک قدرت صلح‌آمیز هسته ای را به جهان اضافه می‌کند و در نتیجه زمانی که ما قدرت هسته‌ای را کسب کرده باشیم جهان باید با لحن متفاوتی با ما حرف بزند و ما را به رسمیت بشناسد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل اضافه کرد: در موضوع حقوق بشر هم باید گفت موضوع حقوق بشر یک موضوع افتضاح آمریکایی هست و استانداردهای دوگانه ای که داشتند ابروی خودشان را در جهان برده است، به طور مثال جنایتی نبود که رژیم صهیونیستی با حمایت آمریکا و سایر کشورهای غربی در غزه صورت ندهد، در بحث سوریه و عراق هم همین طور؛ مسیحیان و سنی ها و شیعیان عراق چطور سر بریده می شوند و آمریکا مشخصا از این داعشی‌ها حمایت می‌کند به طوری که این ها را ساخته و از کجا به کجا رسانده و حالا این طور در کشورهای اسلامی منطقه جنایت می‌کنند. اگر به عقب تر هم برگردیم یک جایی از ایران یک اتفاقی می افتد و یک مسئول محلی کار بدی را انجام بدهد موضوع را چنان به هدلاین رسانه‌ای تبدیل می کنند که گویا در دنیا اتفاقی بدتر از آن نیفتاده و تنها مسئله جهان همین موضوع است اما در کشورهایی مثل عربستان سعودی و برخی کشورهای منطقه خاندان حاکم جنایات بزرگی انجام می دهد ولی چون متحد امریکا هستند و انرژی سکیوریتی و امنیت انرژی را تامین می‌کنند به راحتی کار خود را به پپیش می برند.
نادری افزود: مثلا در عربستان زنان نه حق رای و رانندگی دارند و از بسیاری از حقوق خود محروم هستند اما هیچ صدایی از مدعیان حقوق بشر در نمی آید اما با کوچکترین اتفاقی در ایران موضوع را به بحث حقوق بشری تبدیل می کنند ایران بزرگترین دموکراسی در منطقه را دارد و چندین انتخابات در ایران برگزار شده و بنابراین این ها استانداردهای دوگانه هست برای فشار به ایران و الیته این ها نمی توانند ایران را به رسمیت نشناسند و واقعیات میدانی و رئال منطقه نشان می دهد که این ها باید قدرت ایران را به رسمیت بشناسند.
وی با بیان اینکه تمام این رفتارها از سوی غرب در راستای شکل دهی به نظام جهانی صورت می‌گیرد و این هدف غایی و نهایی قدرت های غربی است، گفت: ما در مرحله گذار به یک نظم جدید جهانی هستیم. واقعاً مشاهده می کنیم که دنیا در حال آشوب است و نبردهای خونین در منطقه خاورمیانه داریم. ما در اروپا هم تقابل را مشاهده می‌کنیم و تقابل جدی قدرت های اروپایی و آمریکا از یک طرف و کشورهای دیگر شرقی مثل روسیه و چین از طرف دیگر به کشورهای اروپایی هم سرریز شده است بنابراین دوره گذار دوره ای است پر از خشونت و خونریزی و ما در حال گذار به نظم اینده جهانی هستیم و هنوز به مرحله ثبات نرسیده‌ایم چرا که در حالت ثبات این خشونت ها مشاهده نمی‌شود.
این کارشناس مسائل بین الملل افزود: در عین حال باید به یک نکته مهم توجه داشت که ما باید نظم نوین جهانی را بسازیم اما آن نظمی که خود ما می خواهیم و سهم ما باید به عنوان یک قدرت در نظم آینده جهان در نظر گرفته شود و نزاعی که امریکا با ما صورت داده به این دلیل است که نمی خواهند ما سهمی در نظام بین الملل داشته باشیم.
نادری در پاسخ به این سوال تسنیم که “جمهوری اسلامی ایران این توان را دارد که نظم جهانی را از حالت تک قطبی مد نظر امریکا و غرب به یک نظم چند قطبی تبدیل کند؟” خاطرنشان کرد: قدرت هایی مثل ایران، چین، روسیه و هند واقعیت‌هایی هستند که این نظام را به سمت نظام چندقطبی برده اند و آمریکا دیگر نمی تواند خود را به عنوان تک هژمون فرض کند، از زمانی که بیداری اسلامی و انقلاب های عربی شروع شد و غرب با آشوب درسوریه خواست بشاراسد را ساقط کند و انقلاب‌های منطقه را به انحراف ببرد، اما اسد سقوط نکرد چون جمهوری اسلامی از اسد حمایت کرد و از دیگر سو چین و روسیه با حق وتوی خود در شورای امنیت و همچنین با بحث نظامی خود توانستند کمک کنند تا سوریه سرپا بماند، بنابراین ما الان توانستیم نظم تک قطبی را به چندقطبی تبدیل کنیم اما باید به سمتی برویم که این نظم جدید که خود سهم بزرگی در شکل دادن به آن داریم سهم خود را از ابرقدرت ها بگیریم و نقش خود را ایفا کنیم.
وی همچنین در پاسخ به این سوال که “چه عواملی بر اینکه جمهوری اسلامی ایران بتواند نظمی که دلخواه خودش است در نظام بین الملل پیاده کند تاثیرگذار است” اظهار داشت: دو عامل در افزایش سهم گیری ایران در نظم جهانی نقش بازی می‌کند یک فاکتور مادی و معنوی. در فاکتور مادی باید ایران قدرت نظامی خود را تقویت کرده و الان ما قدرت برتر نظامی در منطقه هستیم و از لحاظ جمعیتی هم ما کشور برتر و جوان و پرجمعیت منطقه هستیم و این پتانسیل عظیمی هست. از طرفی ما در نقطه ای واقع هستیم که نقطه طلایی و هارتلند دنیا هست که ما از تمام این مولفه ها بهره برداری می کنیم.لذا دکترین ما دکترین تهاجمی نبوده و نیست اما کاملا بازدارنده است یعنی چنانچه کسی ضربه اول را بزند به عنوان نفر دوم خواهد مرد در دکترین نظامی ما.
نادری ا فزود: اما در مولفه معنوی قدرت و آنچه که آن را مولفه های ذهنی در علوم اجتماعی می خوانیم باید بدانیم که قدرت ایران در صدور انقلاب خود به فرای مرزها است و ما در کشورهای آمریکای لاتین می بنیم که کشورها تحت تاثیر پیام انقلاب اسلامی هستند که مولفه معنوی قدرت هست و نشات کرفته از دین مبین اسلام است که در مقابل متکبران سر فرود نیاورید. لذا همه قدرت های دنیوی پوشالی هستند و این دو مولفه را هرقدر تقویت کنیم سهم ما در نظام جهانی بیشتر خواهد بود.
وی در ادامه سخنان خود و در پاسخ به این سوال که آیا ساختن داعش توسط آمریکا و غرب و تفرقه‌افکنی و توحش این گروه تروریستی در منطقه می‌تواند در راستای تلاش غرب برای حفظ نظم آمریکایی جهان تفسیر شود، گفت: برای اینکه آمریکا جهان را به سمت دلخواه خود ببرد دو ابزار در دست دارد که یکی ابزار نظامی و دیگر ابزار رسانه‌ای است.
این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: در بحث نظامی می بینیم جاهایی که لازم بوده آمریکا به عنوان طرف دعوا وارد شده و خواسته است که دولت ها را تغییر دهد. نمونه‌های اخیر آن افغانستان و عراق است و شکل دوم نظامی هم شکل نیابتی بوده است که آمریکا گروه‌هایی را تشکیل داده و حمایت کرده است تا به صورت نیابتی در راستای حفظ منافع آمریکا تلاش کنند. این در نظم دو قطبی هم هست اگر نگاهی به تاریخچه جهادیست‌ها که خود را مجاهد می‌دانند در افغانستان بیندازیم، در نظم دو قطبی، آمریکا این ها را می سازد تا بعد از حمله شوروی به افغانستان در ۱۹۷۹ اینها به نیابت از آمریکا علیه شوروی بجنگند و شوروی را از افغانستان بیرون کنند.
نادری ادامه داد: اما از آن زمان تا بعد از فروپاشی شوروی این گروهها به نیابت از آمریکا می جنگند تا منافع ایالات متحده را تامین کنند، داعش و النصره هم از این دست گروه‌های ساخته دست آمریکا هستند که با جبهه مقاومتی که در مقابل هژمونی آمریکا ایستاده می جنگند. اگر اینها داعیه جهاد با دشمنان اسلام را دارند خب دشمنان اسلام الان صهیونیست‌ها هستند چرا با آنها نمی‌جنگند. این خود دلیل روشنی هست که این گروهها در راستای استراتژی نظامی آمریکا نقش آفرینی می‌کنند.
وی افزود: دومین موضوع بحث رسانه‌ای است که آمریکا از دو دهه قبل انحصار رسانه‌های دنیا را در دست گرفته است تا اقناع افکار عمومی را برای رفتارهای خود داشته باشد. که البته این نظام رسانه‌ای نیز بر هم ریخته است. رسانه‌های آلترناتیو هم در حال جایگزین شدن هستند. رسانه‌های ایرانی راداریم می بینیم که به زبان عربی و انگلیسی و اسپانیایی اطلاع‌رسانی می‌کنند. همچنین رسانه‌های بزرگ دیگر در منطقه نیز حضور دارند. به طور مثال راشاتودی روسیه ودیگر رسانه‌ها امپراتوری رسانه ای آمریکا را با چالش مواجه کرده اند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل در ادامه در پاسخ به این سوال که “در حال حاضر از دیدگاه شما برنامه ریزان اصلی صورتبندی نظام جهانی چه کشورها و چه کسانی هستند؟” گفت: من در قالب نبرد تمدن‌ها به این قصه نگاه می‌کنم؛ تمدن هایی هستند که در واقع در شکل دهی نظم آینده جهانی نقش بازی می‌کنند. یکی از این تمدن‌ها تمدن اسلامی است که به محوریت ایران در این فضا نقش بازی می‌کند. معتقد هستم یک سمت قصه تمدن غربی است که به رهبری ایالات متحده آمریکا فعالیت می‌کند، و یک بعد دیگر قصه تمدن کنفسیوس است که به رهبری چین به فعالیت می پردازد و همچنین تمدن ارتودکس برای آینده نظم جهانی تلاش می‌کند. لذا این تمدن ها هستند که در نظم آینده جهانی نقش آفرینی می کنند.
نادری ادامه داد: هرکدام از قدرت‌ها منافع خو را دنبلل می کنند که اینها ترکیبی است از منافع مادی و معنوی مانند بحث انرژی و امنیت یا مباحث ایدئولوژیکی و اعتقادی؛ که این کشورها برای آن می جنگند ما نیز باید همچنان محوریت تمدن اسلامی را در دست خود داشته باشیم. ما وقتی نظریات مقام معظم رهبری را به عنوان یک نظریه پرداز راهبردی نگاه می کنیم، مشاهده می‌کنیم که باید به سمتی برویم که تمدن سازی کنیم. ما باید به سمتی برویم که این تمدن را تقویت کنیم. و خودمان را در نظم چند قطبی جهان حفظ کنیم.
تسنیم
