به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»، در خوی، شهری که نام شمس تبریزی با تاریخ و فرهنگ آن گره خورده است، بنایی امروز افتتاح می‌شود که قرار است بیش از یک سازه معماری باشد؛ روایتی است از انسانی که مسیر معرفت را پیمود و در ادبیات و عرفان ایرانی به یکی از ماندگارترین چهره‌های تاریخ تبدیل شد.
بارگاه شمس تبریزی در طراحی خود تلاش کرده است این روایت را نه فقط با کلمات، بلکه با فضا، هندسه، نور و حرکت انسان بازگو کند.
ایده بنیادین بنا بر مفهومی شکل گرفته که از مشهورترین روایت‌های عرفانی مولانا درباره تحول انسان است: «خام بودم، پخته شدم، سوختم.»
مخاطب در این معماری قرار است مسیری متفاوت را تجربه کند؛ حرکتی از هیاهو و آشفتگی فضای بیرون به سمت سکوت و آرامش، از سایه به روشنایی و در نهایت به قلب تابان بنا.
در اینجا معماری تنها به ساخت دیوار و سقف محدود نمی‌شود؛ حرکت مخاطب بخشی از روایت بناست.
وقتی خورشید وارد روایت شمس می‌شود
طراحی مجموعه بر سه پایه اصلی استوار شده است؛ نخست، خرد معماری ایرانی و توجه به معماری درون‌گرا و مرکزگرا؛ دوم، هندسه و تناسباتی که از نقطه، مربع، دایره و نسبت‌های طلایی بهره می‌گیرد و سوم، پیوند با طبیعت و عناصر بومی.
آب، خاک، نور و باغ ایرانی در این نگاه صرفاً عناصر تزئینی نیستند، بلکه بخشی از زبان معماری مجموعه محسوب می‌شوند؛ زبانی که تلاش دارد میان انسان، بنا و محیط اطراف ارتباط برقرار کند.
شاید یکی از متفاوت‌ترین بخش‌های این پروژه، جایی باشد که مفهوم «شمس» از یک نام تاریخی و عرفانی به یک عنصر واقعی در معماری تبدیل می‌شود؛ خورشید.
در طراحی مجموعه، خورشید به عنوان یکی از محورهای اصلی روایتگری بنا مورد توجه قرار گرفته است. فناوری هدایت پرتوهای خورشید با استفاده از آینه‌های ردیاب خورشیدی، امکان انتقال نور به سمت سنگ یادمان را فراهم می‌کند.
به این ترتیب، نور طبیعی در طول روز تغییر می‌کند و بازی نور و سایه، با الهام از الگوها و نقوش ایرانی، تصویری پویا از بنا ارائه می‌دهد؛ اینجا «نور» تنها برای روشن کردن فضا نیست؛ خود بخشی از معماری و روایت شمس است.
گذشته‌ای که با فناوری امروز نفس می‌کشد
در طراحی بارگاه، سنت و فناوری در برابر یکدیگر قرار نگرفته‌اند؛ بلکه تلاش شده است در کنار هم قرار بگیرند.
مصالحی همچون آجر و اندودهای سنتی، در کنار اصول معماری سبز و فناوری‌های نوین به کار گرفته شده‌اند. تهویه طبیعی و واکنش هوشمند دیواره‌ها به شرایط اقلیمی نیز بخشی از رویکرد پایداری این مجموعه عنوان شده است.
به این ترتیب، معماری بنا تلاش دارد از یک سو به ریشه‌های معماری ایرانی وفادار بماند و از سوی دیگر، استانداردهای امروز در زمینه مصرف انرژی و سازگاری با اقلیم را مورد توجه قرار دهد.
بارگاه شمس تبریزی در خوی را می‌توان روایتی دانست که تلاش کرده است چند جهان را در یک قاب کنار هم بنشاند؛ حکمت و مهندسی، سنت و فناوری، طبیعت و معماری، گذشته و آینده.
در این روایت، آجر یادآور گذشته است، هندسه زبان نظم، طبیعت پیوند با بوم و نور، نمادی از شمس و شاید مهم‌ترین ویژگی این بنا همین باشد؛ اینکه مخاطب قرار نیست تنها یک ساختمان را ببیند، بلکه قرار است مسیر عبور از تاریکی به روشنایی را تجربه کند؛ روایتی معماری از همان سلوکی که شمس تبریزی، قرن‌ها پیش، در فرهنگ و اندیشه ایرانی به یادگار گذاشت.
ظرفیتی برای توسعه فعالیت‌های فرهنگی
اما مسئولان آذربایجان‌غربی نیز بارگاه شمس را ظرفیتی برای توسعه فعالیت‌های فرهنگی و معرفی جایگاه شمس و مولانا در سطح ملی و بین‌المللی می‌دانند.
رضا رحمانی، استاندار آذربایجان‌غربی، در بازدیدی که از روند تکمیل این پروژه داشت؛ در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: بارگاه شمس تبریزی ظرفیت آن را دارد که به یکی از قطب‌های عرفان، معنویت، فرهنگ و اخلاق تبدیل شود و زمینه معرفی این میراث ارزشمند به ایران و جهان را فراهم کند.
وی با اشاره به روند اجرای پروژه افزود: با توجه ویژه دولت و تلاش مسئولان استانی و شهرستانی، عملیات تکمیل بارگاه شمس با سرعت بیشتری دنبال شد و براساس برنامه‌ریزی صورت‌گرفته، مراسم گشایش بارگاه شمس تبریزی ۱۵ مهرماه برگزار می‌شود.
استاندار آذربایجان‌غربی با اشاره به جایگاه شمس تبریزی و مولانا در فرهنگ و عرفان جهان گفت: این دو چهره از مفاخر ارزشمند فرهنگی و عرفانی هستند و باید ظرفیت‌های فکری، معنوی و فرهنگی آنان بیش از گذشته در داخل کشور مورد استفاده قرار گیرد.
وی معرفی این ظرفیت‌ها را نیازمند توجه جدی به فعالیت‌های فرهنگی دانست و افزود: رسانه‌ها نیز باید اقدامات انجام‌شده در پروژه‌های مهم فرهنگی و تلاش‌های صورت‌گرفته برای تکمیل آنها را به جامعه معرفی کنند.
شمس؛ ظرفیتی برای رونق گردشگری و اقتصاد خوی
نماینده مردم خوی و چایپاره در مجلس شورای اسلامی نیز در گفتگو با خبرنگاران بارگاه شمس تبریزی را یکی از ظرفیت‌های مهم اقتصادی و گردشگری منطقه دانست و افزود: شمس تبریزی تنها یک ظرفیت فرهنگی نیست و باید در کنار معرفی جایگاه تاریخی و عرفانی آن، اقتصاد گردشگری پیرامون این ظرفیت نیز فعال شود تا حضور گردشگران به رونق بازار، خدمات، صنایع‌دستی، حمل‌ونقل، اقامت و اشتغال در شهرستان منجر شود.
وی با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت بارگاه شمس اظهار کرد: افتتاح این مجموعه باید نقطه آغاز یک حرکت گسترده فرهنگی و گردشگری باشد و دستگاه‌های متولی لازم است برای معرفی خوی به‌عنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری فرهنگی کشور برنامه‌ریزی کنند.
وی خاطرنشان کرد: بارگاه شمس می‌تواند در کنار ظرفیت‌های تاریخی و گردشگری خوی، زمینه‌ساز افزایش ماندگاری گردشگران و رونق کسب‌وکارهای محلی باشد و از این مسیر، بخشی از ظرفیت‌های اقتصادی شهرستان فعال شود.
این نماینده مجلس با اشاره به جایگاه شمس تبریزی در فرهنگ و عرفان ایرانی گفت: معرفی درست این ظرفیت در سطح ملی و بین‌المللی می‌تواند خوی را به مقصدی برای علاقه‌مندان به فرهنگ، ادبیات و عرفان تبدیل کند و آثار آن علاوه بر حوزه فرهنگی، در بخش اقتصادی و اشتغال نیز نمایان شود.
بارگاهی فراتر از یک یادمان
اما داستان بارگاه شمس در خوی به یک بنای یادمانی ختم نمی‌شود؛ این مجموعه با پیش‌بینی فضاهایی همچون کتابخانه تخصصی، سالن سخنرانی و همایش، گالری هنری و اقامتگاه پژوهشگران، قرار است به یک مرکز فرهنگی و پژوهشی تبدیل شود؛ فضایی برای حضور شمس‌پژوهان، اهل ادب، اندیشه و علاقه‌مندان به فرهنگ و عرفان ایرانی.
اگر این ظرفیت‌ها به شکل مطلوب فعال شوند، بارگاه می‌تواند از یک مقصد صرفاً گردشگری فراتر رفته و به محلی برای تولید و تبادل اندیشه درباره شمس، مولانا، ادبیات و میراث عرفانی ایران تبدیل شود.
انتهای خبر/
