به گزارش اروم نیوز به نقل از مرزداران،
آثار باستانی و میراث فرهنگی، مجموعه ای از یادگارهای یک ملت (اعم از مادی و معنوی) است. این میراث، تمامی دستاوردهای انسانی است که زیربنای فرهنگ جامعه و پشتوانه، شناسنامه و سند هویّت آن را دربر دارد.
این قلمروها آن قدر قابلیّت دارد که به وسیلۀ آن می توان حتّی تمدّن، فرهنگ، آداب و رسوم، شیوه های تجاری و اقتصادی و نیز روند تحوّل و سیر تکوین و تکامل انسان را در طول تاریخ مورد بررسی و شناسایی قرار داد.
با این تعریف، میراث فرهنگی هر ملّتی شناسنامه و هویّت آنان است. در این میان کشور عزیزمان ایران، دارای سهم بسیار ارزنده ای است. وجود محوّطه های باستانی پیش از اسلام و بعد از آن (اعم از تپّه ها، ابنیه، اشیاء و …) مؤید این امر می باشد.
گرچه در سال های اخیر فعّالیّت های باستان شناسی، موزه ها و فعّالیّت های فرهنگی مربوط به حفظ میراث گذشتگان تداوم داشته و راه خود را ادامه داده است ولی به یقین، و به اعتراف بسیاری از محقّقان و کارشناسان، حرکت های انجام شده در مقایسه با تعدّد، تنوّع و اهمیّت آثار ایران بسیار ناچیز و اندک بوده است که در این راستا، نمی توان کمبودهای مالی و کارشناسی و وجود نقایص در برنامه ریزی ها را نادیده گرفت.
شهر مرزداران و تاریخی ماکو بنا به اطّلاعات و آمار سازمان مدیریّت و برنامه ریزی استان یکی از عقب مانده ترین شهرهای استان از نظر دارا بودن زیرساخت های توسعۀ فرهنگی می باشد.
امّا بحث میراث فرهنگی این خطّه از اعتبار و ارزش خاصّی برخوردار می باشد. شهری که بیش از چند ده اثر تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملّی کشور را داراست که منحصر بفردترین آنها به گواه رویداد های تاریخی شاید ساختمان تیموری، عمارت کلاه فرنگی، کاخ موزه باغچه جوق، قلعه تاریخی ماکو، حمام تاریخی ماکو، دخمه سنگی فرهاد، پل پنج چشمه، ساختمان بانک ملی و شهربانی می باشد که متأسفانه تاکنون (بغیر از حفّاری های غیر مجاز توسط غارتگران میراث فرهنگی ) از سوی مسئولین امر هیچ گونه کاوش باستان شناسی در آن ها انجام نگرفته است.
قلعه تاریخی ماکو در سراشیبی تخریب و ازبین رفتن
در ضلع شمال غربی شهر، صخره ای است دارای فرورفتگی و برآمدگی بسیار شگفت انگیز و دیدنی، که در اصطلاح محلی قیه نامیده می شود این صخره بی نظیر همچون سایه بانی بخش وسیعی از فضا را در برگرفته در زیر همین سایه آثار تاریخی و معماری جالبی باقی مانده که به آن قلعه می گویند و این قلعه را نیز برج باروهای زیبا و مستحکمی در برگرفته که به صلابت و عظمت قلعه افزوده است.
در اطراف قلعه منازل مسکونی به شکل پلکانی بوده که با استفاده از مصالح موجود در محیط ساخته شده و اطراف محوطه با دیوارهای عریض و طویل محصورشده است که از چشم انداز زیبایی برخوردار هستند برخی منابع غیر رسمی قدمت قلعه را بیش از ۶۰۰ سال و به دوره تیموریان نسبت می دهند این بنا در مساحتی ۲۵۰ هکتار و دربافت قدیمی شهر با دیوارها و برج و باروهای بلندش دارای بخشهای شاه نشین، حمام و زندان است.
وجود مساجد تاریخی متعدد و در رأس آنها مسجد حضرت اباالفضل (ع) در زیر بلندترین کلاهک سنگی جهان و نیز در داخل قلعه تاریخی ماکو از جمله این آثار ارزشمند است که صد افسوس هر یک از این آثار بدون هیچ گونه حفاظتی در طول دوران دستخوش حوادث تلخی همچون تخریب، مرمّت های غیر کارشناسانه و کاوش های قاچاق قرار گرفته اند.
عدم محافظت های دقیق و کارشناسانه از این آثار تاریخی توسّط « سازمان میراث فرهنگی » به عنوان اصلی ترین ارگان در این امر و همچنین نبود « مشارکت مردم » در پاسداری از این میراث گذشتگانمان موجب تخریب و نابودی این میراث شده است. اخیراً نیز ابعاد این تخریب ها گسترده تر شده است.
بدیهی است که حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی برای تعادل بخشیدن به حیات انسان ها و دستیابی به توسعۀ پایدار و ارگانیک که روند تکامل تمدّن بشری را در پی خواهد داشت از چنان اهمیّتی برخوردار است که بسیج عمومی، جهانی، دولتی و مردمی را می طلبد و این امر در شهری که بعنوان نماد یک کشور محسوب می شود به عنوان حلقه مفقوده تلقی می شود. همانگونه که با انهدام و تخریب محیط طبیعی زندگی مادی بشر به خطر می افتد ویرانی میراث فرهنگی و تاریخی نیز زندگی معنوی او را به مخاطره می افکند.
امروزه اهمیّت حفاظت از محیط زیست که میراث های طبیعی و فرهنگی در آن جای گرفته اند بر همگان در تمامی کشور ها روشن است. بیایید کمی منصف باشیم و بیاندیشیم آیا در شهر ما نیز چنین حساسیّت هایی در قبال حفاظت از میراث فرهنگی وجود دارد؟
به هرحال توجه بیشترمسئولان بویژه توجه سازمان منطقه آزاد ماکو و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری می تواند این همه منابع مهم گردشگری را بیش از گذشته درآمد زا و مشهور تر کند.
