به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ بمباران شیمیایی سردشت در هفتم تیر ۱۳۶۶، یکی از تلخترین جنایتهای جنگی علیه غیرنظامیان بود؛ فاجعهای که هزاران قربانی بر جای گذاشت و سکوت نهادهای مدعی حقوق بشر، بر عمق این زخم تاریخی افزود.
هفتم تیرماه ۱۳۶۶، شهر مرزی سردشت به نخستین شهر جهان تبدیل شد که پس از جنگ جهانی دوم هدف حمله گسترده شیمیایی علیه غیرنظامیان قرار گرفت. جنگندههای رژیم بعث عراق با استفاده از بمبهای حاوی گاز خردل، مناطق مسکونی، بازار و محل تردد مردم را هدف قرار دادند؛ حملهای که هزاران شهروند عادی، از زنان و کودکان گرفته تا سالمندان را در معرض مواد سمی قرار داد و آثار آن هنوز پس از دههها بر زندگی بازماندگان سایه افکنده است.
فاجعه سردشت تنها یک حمله نظامی نبود، بلکه نمونهای آشکار از بهکارگیری سلاحهای کشتار جمعی علیه مردم غیرنظامی محسوب میشود. بسیاری از شهروندان به دلیل ناآگاهی از ماهیت گاز خردل و شیوه مقابله با آن، پس از انفجار بمبها در محل باقی ماندند یا برای کمک به مجروحان اقدام کردند و همین مسئله بر شمار قربانیان افزود آسیبهای ناشی از این حمله نیز به همان روز محدود نماند و بسیاری از مصدومان تا امروز با بیماریهای مزمن ریوی، پوستی، چشمی و مشکلات روحی و روانی دستوپنجه نرم میکنند.
با وجود ابعاد گسترده این جنایت، واکنش نهادهای بینالمللی همواره یکی از مهمترین محورهای انتقاد بوده است. اگرچه گزارشها، اسناد و تصاویر متعددی از این حمله در اختیار سازمانهای بینالمللی قرار گرفت، اما واکنش عملی و مؤثری برای محکومیت عاملان و حامیان این جنایت صورت نگرفت؛ همین سکوت، از نگاه بسیاری از تحلیلگران، این پرسش را مطرح میکند که آیا معیارهای حقوق بشر و عدالت بینالمللی برای همه کشورها یکسان اجرا میشود یا ملاحظات سیاسی بر تصمیمات این نهادها سایه افکنده است.
از سوی دیگر، اسناد منتشرشده در سالهای پس از جنگ نشان داد که رژیم بعث عراق در توسعه برنامه تسلیحات شیمیایی خود از فناوری، تجهیزات و مواد اولیه شرکتها و مجموعههایی در برخی کشورهای غربی بهرهمند بوده است، هرچند مسئولیت مستقیم حمله متوجه حکومت صدام حسین است، اما بررسی نقش تأمینکنندگان تجهیزات و فناوریهای مورد استفاده در این برنامه، همچنان یکی از موضوعات مهم در مطالعات حقوقی و تاریخی جنگ به شمار میرود.
حادثه سردشت همچنین مفهوم «حقوق بشر» را به یکی از موضوعات مورد مناقشه در روابط بینالملل تبدیل کرده است. منتقدان سیاستهای آمریکا و برخی کشورهای غربی معتقدند که برخورد گزینشی با پروندههای حقوق بشری، اعتبار این شعارها را کاهش داده است، از نگاه آنان، سکوت در برابر فجایعی مانند سردشت در کنار اتخاذ مواضع سختگیرانه در سایر پروندهها، این تصور را ایجاد کرده که معیارهای حقوق بشر در بسیاری از موارد تحت تأثیر منافع سیاسی قدرتهای بزرگ قرار میگیرد.
امروز، سردشت تنها یک نام در تقویم تاریخی ایران نیست؛ بلکه نماد مظلومیت مردمی است که قربانی استفاده از سلاحهای ممنوعه شدند و سالها آثار آن را تحمل کردند بنابراین زنده نگه داشتن یاد این فاجعه، صرفاً مرور یک حادثه تاریخی نیست، بلکه یادآوری ضرورت مقابله با گسترش سلاحهای شیمیایی، پاسخگو کردن عاملان جنایات جنگی و تلاش برای جلوگیری از تکرار چنین فجایعی در هر نقطه از جهان است و سردشت همچنان سندی زنده از رنج انسانهایی است که قربانی جنگ شدند و انتظار دارند عدالت، هرچند دیرهنگام، درباره آنان اجرا شود.
حمایت غرب از عراق، فاجعه سردشت را رقم زد
شیرزاد عباسیان کارشناس مسائل سیاسی در گفتگو با خبرنگار اروم نیوز با اشاره به فاجعه بمباران شیمیایی سردشت اظهار کرد: حمله هوایی رژیم بعث عراق در هفتم تیرماه سال ۱۳۶۶ با استفاده از بمبهای حاوی گاز خردل، یکی از تلخترین جنایتهای جنگی علیه مردم غیرنظامی ایران بود که بر اساس آمار رسمی، در این حمله ۸ هزار و ۲۵ نفر در معرض گازهای سمی قرار گرفتند و دچار مسمومیت شدند.
وی بیان کرد: نبود آگاهی عمومی درباره آثار گاز خردل و شیوه صحیح مقابله با حملات شیمیایی، در کنار اصابت بمبها به بازار و مناطق پرتردد شهری، موجب شد شمار زیادی از شهروندان در معرض آلودگی قرار گیرند و ابعاد انسانی این فاجعه گستردهتر شود.
کارشناس مسائل سیاسی با انتقاد از عملکرد نهادهای بینالمللی گفت: با وجود ارسال گزارشها، اسناد و تصاویر متعدد از این جنایت به شورای امنیت سازمان ملل، اقدام مؤثری برای بررسی و رسیدگی به این حادثه صورت نگرفت و هیچ هیئت کارشناسی به سردشت اعزام نشد و بسیاری از نهادهای بینالمللی نیز در برابر این فاجعه یا سکوت کردند یا تنها به ابراز تأسف بسنده کردند.
عباسیان با اشاره به نقش برخی کشورهای غربی در برنامه تسلیحات شیمیایی عراق اظهار داشت: اسناد تاریخی نشان میدهد که تعدادی از کشورهای غربی از جمله آمریکا، آلمان، انگلیس و فرانسه در تأمین فناوری، تجهیزات و زیرساختهای مرتبط با تولید و توسعه سلاحهای شیمیایی عراق نقش داشتهاند و این موضوع در منابع مختلف مستند شده است.
وی با انتقاد از سیاستهای آمریکا در حوزه حقوق بشر افزود: دولت آمریکا همواره خود را مدافع آزادی، عدالت و حقوق بشر معرفی میکند، اما به اعتقاد بسیاری از منتقدان، عملکرد این کشور در عرصه داخلی و خارجی با این ادعاها همخوانی ندارد و سیاستهای دوگانه آن بارها مورد انتقاد قرار گرفته است.
این کارشناس مسائل سیاسی همچنین تحریمهای آمریکا علیه ایران را نمونهای از همین رویکرد دانست و گفت: محدودیتهای اعمالشده، بهویژه در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی، حتی در دوران همهگیری کرونا نیز ادامه یافت؛ موضوعی که از نگاه منتقدان با اصول انسانی و موازین حقوق بشری در تضاد است.
عباسیان با اشاره به مفهوم «حقوق بشر آمریکایی» تصریح کرد: از نگاه آنان، سیاستهای واشنگتن بیش از آنکه بر معیارهای حقوق بشری استوار باشد، بر اساس منافع سیاسی و راهبردی این کشور تنظیم میشود و کشورهایی که با سیاستهای آمریکا همسو نباشند، با فشارها و تحریمهای مختلف مواجه میشوند.
وی در پایان با اشاره به جنگ اوکراین و روسیه خاطرنشان کرد: رفتار آمریکا در قبال متحدانش نیز نشان میدهد که این کشور در تصمیمات خود، منافع ملی خویش را در اولویت قرار میدهد؛ بهگونهای که ضمن ارسال تسلیحات به اوکراین، از ورود مستقیم نیروهای خود یا متحدانش به این جنگ خودداری کرده است.
جنایت شیمیایی سردشت هرگز از حافظه تاریخ پاک نمیشود
حسین حاجینبیزاده کارشناس مسائل سیاسی در گفتگو با اروم نیوز با گرامیداشت سالروز بمباران شیمیایی سردشت و شهادت آیتالله بهشتی، اظهار کرد: حمله شیمیایی به مردم سردشت و ترور چهرههای برجسته انقلاب اسلامی، از حوادث تلخی بود که با حمایت آمریکا و قدرتهای استکباری از رژیم بعث عراق رقم خورد.
وی با اشاره به سابقه اقدامات کشورهای غربی در نقاط مختلف جهان افزود: بمباران شیمیایی سردشت یکی از نمونههای آشکار جنایت علیه مردم بیدفاع است و در کنار دیگر رخدادهای مشابه، بخشی از کارنامه سیاه مدعیان حقوق بشر را تشکیل میدهد.
کارشناس مسائل سیاسی بیان کرد: کشورهایی که خود را مدافع حقوق بشر معرفی میکنند، در عمل از این مفهوم بهعنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی و تأمین منافع خود بهره میگیرند و در بسیاری از موارد، اصول انسانی را نادیده میگیرند.
حاجینبیزاده با انتقاد از بهکارگیری سلاحهای شیمیایی علیه غیرنظامیان تصریح کرد: استفاده از چنین تسلیحاتی علیه مردم عادی، نشاندهنده بیاعتنایی کامل به ابتداییترین حقوق انسانی است و نمیتوان آن را با هیچ معیار اخلاقی یا حقوقی توجیه کرد.
وی اظهار داشت: تناقض میان شعارهای حقوق بشری برخی دولتها و عملکرد آنان در عرصه بینالمللی کاملاً مشهود است؛ چراکه از یک سو ادعای دفاع از حقوق انسانها را مطرح میکنند و از سوی دیگر در برابر جنایتها سکوت کرده یا از عاملان آن حمایت میکنند.
گزارش از نجیبه معصومی سرای
انتهای خبر/
