به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ آذربایجانغربی سالها بهعنوان یکی از غنیترین مناطق کشور از نظر منابع آبی و زیستبومهای طبیعی شناخته میشد؛ سرزمینی که تالابهای متعدد، رودخانههای جاری و دریاچههای ارزشمند، نهتنها به آن هویت زیستمحیطی بخشیده بودند بلکه نقش مهمی در تأمین معیشت جوامع محلی، رونق کشاورزی و حفظ تنوع زیستی ایفا میکردند.
با این حال، در دهههای اخیر، مجموعهای از عوامل همچون کاهش بارندگی، تغییرات اقلیمی، برداشتهای بیرویه از منابع آب و مدیریت ناهماهنگ، این تعادل را بر هم زد و بسیاری از تالابهای استان را در معرض خشکی و نابودی قرار داد؛ شرایطی که پیامدهای آن فراتر از محیط زیست، به حوزههای اقتصادی و اجتماعی نیز تسری یافت.
در این میان، دریاچه ارومیه بهعنوان یکی از مهمترین زیستبومهای آبی کشور، بیش از سایر منابع آبی در کانون توجه قرار گرفت و کاهش شدید تراز آبی آن به نمادی از بحران مدیریت منابع آب در منطقه تبدیل شد.
خشک شدن یا کاهش سطح آب تالابهای اقماری این دریاچه نیز زنگ خطری جدی برای آینده اکولوژیکی استان بود؛ چراکه این تالابها نقشی حیاتی در تنظیم چرخههای طبیعی، کنترل ریزگردها، تغذیه سفرههای زیرزمینی و پشتیبانی از گونههای گیاهی و جانوری ایفا میکنند که از دست رفتن این ظرفیتها میتوانست تبعاتی جبرانناپذیر برای محیط زیست و سلامت ساکنان منطقه به همراه داشته باشد.
با این وجود، تحولات اخیر در وضعیت بارشها و رویکردهای مدیریتی نوین، بارقههایی از امید را در احیای این زیستبومهای ارزشمند ایجاد کرده است.
افزایش نزولات جوی، در کنار برنامهریزی برای رهاسازی هدفمند آب از سدها و تلاش برای مدیریت یکپارچه منابع آبی، زمینه را برای بازگشت تدریجی حیات به بسیاری از تالابهای استان فراهم کرده است، این روند اگرچه هنوز نیازمند تداوم و نظارت دقیق است، اما نشانههای اولیه آن حاکی از بهبود شرایط و احیای ظرفیتهای از دسترفته در برخی مناطق است.
اکنون نگاهها بیش از هر زمان دیگری به آینده دوخته شده است؛ آیندهای که در آن، توازن میان بهرهبرداری از منابع و حفاظت از محیط زیست بهعنوان یک ضرورت انکارناپذیر مورد توجه قرار گیرد.
احیای تالابها و تقویت دریاچه ارومیه نهتنها یک مطالبه زیستمحیطی، بلکه یک نیاز اساسی برای پایداری زندگی در شمالغرب کشور به شمار میرود؛ مسیری که تحقق آن مستلزم استمرار بارشها، اصلاح الگوی مصرف، مشارکت جوامع محلی و عزم جدی دستگاههای اجرایی در صیانت از این سرمایههای ارزشمند طبیعی است.
افزایش ذخایر آبی در تالابهای آذربایجانغربی
حجت جباری، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجانغربی در گفتگو با خبرنگاران با اشاره به بهبود وضعیت منابع آبی استان اظهار کرد: در پی افزایش بارشها و مدیریت مناسب منابع آب، پنج تالاب مهم در شهرستان مهاباد از جمله تالابهای بینالمللی کانیبرازان و قوپی باباعلی که در سال گذشته با خشکی کامل مواجه بودند، اکنون بهطور کامل آبگیری شدهاند. این اتفاق را میتوان یکی از نشانههای بازگشت تدریجی حیات به زیستبومهای آبی استان دانست که نقش مهمی در احیای تنوع زیستی و بازگشت پرندگان مهاجر خواهد داشت.
وی در ادامه با تشریح آخرین وضعیت سایر تالابهای استان افزود: در حال حاضر، از مجموع تالابهای آذربایجانغربی، تنها تالاب یادگارلو نقده و قرهقشلاق مهاباد بهدلیل برخی موانع در مسیر تأمین و انتقال آب، با محدودیت در آبگیری مواجه هستند با این حال، سایر تالابها یا بهطور کامل آبگیری شدهاند یا بیش از ۶۰ درصد ظرفیت خود را پر کردهاند و پیشبینی میشود با تداوم شرایط فعلی، طی روزهای آینده به حداکثر ظرفیت خود برسند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجانغربی با اشاره به نقش بارشهای مناسب سال آبی جاری در این بهبود وضعیت گفت: افزایش نزولات جوی در کنار رهاسازی هدفمند آب از سدها به سمت دریاچه ارومیه، شرایطی را فراهم کرده است که روند آبگیری تالابها با سرعت بیشتری ادامه یابد.
وی عنوان کرد: این اقدامات تا رسیدن تالابها به وضعیت مطلوب و احیای کامل، در طول ماه جاری ادامه خواهد داشت و نیازمند تداوم هماهنگی میان دستگاههای متولی است.
جباری همچنین به وضعیت دریاچه ارومیه اشاره کرد و افزود: میزان ذخیره آب این دریاچه نسبت به سالهای گذشته افزایش قابل توجهی داشته و نشانههایی از بهبود در تراز آبی آن مشاهده میشود.
وی تأکید کرد: در صورت تداوم رهاسازی آب و مدیریت صحیح منابع، این روند افزایشی ادامهدار خواهد بود و میتواند بخشی از نگرانیهای موجود درباره آینده این دریاچه را کاهش دهد.
جباری در پایان با ابراز امیدواری نسبت به آینده منابع آبی استان خاطرنشان کرد: در صورت تداوم بارشها و اجرای سیاستهای مدیریت یکپارچه منابع آب، میتوان به افزایش مستمر ذخایر آبی در دریاچه ارومیه و احیای کامل آن امیدوار بود؛ موضوعی که سالهاست بهعنوان یکی از مطالبات اصلی مردم منطقه و دغدغه جدی فعالان محیط زیست مطرح است.
بازگشت آب به کانیبرازان امید را به مردم بازگرداند
سونیا احمدی، یکی از ساکنان روستای نزدیک تالاب بینالمللی کانیبرازان در شهرستان مهاباد، در گفتگو با خبرنگار اروم نیوز با اشاره به تغییرات اخیر در وضعیت این تالاب گفت: چند سال پیش وقتی تالاب کاملاً خشک شده بود، حتی تصور اینکه دوباره آب در آن جاری شود برای ما سخت بود، اما امروز دیدن پر شدن دوباره آن واقعاً امید را به زندگی مردم برگردانده است.
وی افزود: این تالاب برای مردم منطقه تنها یک پهنه آبی نیست، بلکه بخشی از هویت، معیشت و حتی خاطرات جمعی آنها محسوب میشود و احیای آن تأثیر مستقیم بر روحیه ساکنان داشته است.
احمدی با بیان اینکه در سالهای خشکسالی، بسیاری از مشاغل وابسته به تالاب مانند دامداری سنتی و گردشگری محلی آسیب دیده بود، اظهار کرد: اکنون که آب دوباره به تالاب بازگشته، پرندگان مهاجر نیز برگشتهاند و این موضوع باعث شده دوباره رفتوآمد گردشگران و علاقهمندان به طبیعت افزایش پیدا کند.
وی تأکید کرد: مردم منطقه نسبت به گذشته حساستر شدهاند و به اهمیت حفاظت از منابع آبی بیش از پیش پی بردهاند.
این شهروند همچنین خواستار تداوم مدیریت صحیح منابع آب شد و گفت: اگر این روند ادامه پیدا نکند، دوباره ممکن است با خشکی تالاب روبهرو شویم. لازم است هم دستگاههای مسئول و هم مردم در کنار هم برای حفظ این نعمت طبیعی تلاش کنند.
دریاچه ارومیه نفس تازه گرفته است
رضا کریمی، از ساکنان روستاهای اطراف دریاچه ارومیه، در گفتگو با خبرنگار اروم نیوز با اشاره به وضعیت اخیر این دریاچه گفت: سالها بود که کاهش سطح آب دریاچه برای ما تبدیل به یک نگرانی جدی شده بود، چون هم بر کشاورزی اثر گذاشته بود و هم باعث افزایش گرد و غبار در منطقه شده بود، اما در ماههای اخیر وضعیت کمی بهتر شده و این موضوع امید را در دل مردم زنده کرده است.
وی افزود: هرچند شرایط هنوز به حالت مطلوب نرسیده، اما نشانههای بهبود قابل مشاهده است و این مسئله برای ساکنان منطقه بسیار ارزشمند است.
کریمی با اشاره به تأثیر مستقیم دریاچه بر زندگی مردم اظهار کرد: دریاچه ارومیه فقط یک منبع طبیعی نیست، بلکه روی آب و هوای منطقه، کشاورزی و حتی سلامت مردم تأثیر میگذارد. وقتی سطح آب پایین میآید، زندگی ما هم سختتر میشود.
وی بیان کرد: در سالهای گذشته بسیاری از کشاورزان با کاهش محصول و افزایش هزینهها مواجه شدهاند و همین موضوع فشار اقتصادی زیادی بر خانوادهها وارد کرده است.
این شهروند در ادامه با تأکید بر ضرورت تداوم برنامههای احیای دریاچه گفت: اگر رهاسازی آب و مدیریت منابع بهدرستی ادامه پیدا کند، میتوان امیدوار بود که دریاچه دوباره به شرایط بهتری برسد.
انتهای خبر/ م
