به گزارش گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز» رقیه وکیلی فعال رسانهای در یادداشتی نوشت: در سالهای اخیر پیادهرویی اربعین از یک آیین مذهبی صرف فراتر رفته و به یکی از بزرگترین اجتماعات انسانی جهان تبدیل شده است؛ رویدادی که هر سال میلیونها نفر از کشورهای مختلف با زبانها، فرهنگها و قومیتهای گوناگون را در مسیر عشق و ارادت به حضرت اباعبدالله الحسین (ع) گرد هم میآورد. این حرکت عظیم، تنها یک سفر زیارتی نیست، بلکه پدیدهای اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی است که آثار و پیامدهای آن در ابعاد مختلف قابل بررسی است.
از منظر اجتماعی، پیادهروی اربعین نماد همبستگی، مشارکت مردمی و سرمایه اجتماعی است. در این رویداد، میلیونها نفر بدون توجه به تفاوتهای قومی، ملی، اقتصادی و زبانی، در کنار یکدیگر حرکت میکنند و مفاهیمی همچون ایثار، همدلی، نوعدوستی و خدمترسانی را به نمایش میگذارند. هزاران موکب مردمی که با تکیه بر کمکهای داوطلبانه شکل میگیرند، نمونهای کمنظیر از مشارکت اجتماعی هستند؛ مشارکتی که بدون اجبار و تنها بر پایه باورهای دینی و احساس مسئولیت انسانی شکل گرفته است.
این روحیه همکاری و همبستگی، الگویی ارزشمند برای تقویت انسجام اجتماعی در جوامع اسلامی به شمار میرود. در بعد فرهنگی، اربعین بستری برای انتقال ارزشهای عاشورا به نسلهای جدید است. فرهنگ ایثار، آزادگی، ظلمستیزی، عدالتخواهی و دفاع از کرامت انسانی، در طول مسیر پیادهروی از طریق روایتها، مراسم مذهبی، گفتگوها و تعامل میان زائران بازتولید میشود. حضور جوانان و خانوادهها در این اجتماع عظیم، نشان میدهد که پیام عاشورا همچنان زنده و اثرگذار است و میتواند در برابر هجمههای فرهنگی و تلاش برای کمرنگ کردن هویت دینی، نقش مهمی ایفا کند. از سوی دیگر، اربعین فرصتی برای گفتگوی فرهنگی میان ملتهاست.
زائرانی از کشورهای مختلف با فرهنگها و آداب گوناگون در کنار یکدیگر قرار میگیرند و تصویری واقعی از همزیستی، احترام متقابل و وحدت اسلامی را به نمایش میگذارند. این ارتباطات، زمینه شناخت متقابل ملتها و کاهش سوءبرداشتهای فرهنگی را نیز فراهم میکند. اما شاید یکی از مهمترین ابعاد اربعین، تأثیرات سیاسی آن باشد. این اجتماع میلیونی، بدون سازماندهی متعارف سیاسی و تنها بر پایه اعتقادات مردم شکل میگیرد و همین ویژگی، آن را به نمادی از قدرت نرم جهان اسلام تبدیل کرده است.
حضور گسترده زائران از کشورهای مختلف، نشاندهنده ظرفیت عظیم مردمی در ایجاد همگرایی میان ملتهای مسلمان است؛ ظرفیتی که میتواند در تقویت وحدت امت اسلامی و کاهش شکافهای سیاسی و مذهبی نقشآفرین باشد. پیام سیاسی اربعین را نباید صرفاً در قالب رقابتهای سیاسی یا معادلات منطقهای خلاصه کرد. مهمترین پیام این حرکت، تأکید بر عدالتخواهی، مقابله با ظلم و دفاع از ارزشهای انسانی است؛ همان آرمانهایی که قیام عاشورا بر پایه آن شکل گرفت. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند اربعین امروز به رسانهای جهانی برای معرفی فرهنگ مقاومت، استقلال و آزادیخواهی تبدیل شده است.
از منظر دیپلماسی عمومی نیز، اربعین فرصتی ارزشمند برای تقویت روابط میان ملتها و توسعه تعاملات فرهنگی و اقتصادی است. همکاری دولتها در تسهیل تردد زائران، توسعه زیرساختهای حملونقل، خدمات درمانی و امنیت مسیرها، نشان میدهد که این رویداد علاوه بر آثار معنوی، میتواند زمینهساز همکاریهای منطقهای نیز باشد. در نهایت، پیادهروی اربعین را باید سرمایهای بزرگ برای جهان اسلام دانست؛ سرمایهای که هر سال با حضور پرشور میلیونها انسان، پیام وحدت، همدلی، ایمان و مسئولیتپذیری را به جهان مخابره میکند.
استمرار این حرکت طی سالهای گذشته نشان داده است که اربعین تنها یک مراسم مذهبی نیست، بلکه پدیدهای تمدنساز است که میتواند در تقویت هویت اسلامی، افزایش انسجام اجتماعی، گسترش تعاملات فرهنگی و نمایش قدرت نرم ملتهای مسلمان نقشی ماندگار ایفا کند. حفظ این سرمایه عظیم و بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آن، نیازمند برنامهریزی، همدلی و مشارکت همه نهادها و مردم است تا پیام جاودان عاشورا همچنان الهامبخش آزادیخواهان و عدالتطلبان جهان باقی بماند.در صورت تمایل، میتوانم این یادداشت را با ادبیاتی رسمیتر و مناسب انتشار در روزنامه یا خبرگزاری نیز بازنویسی کنم.
