به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ دریاچه ارومیه پس از سالها تجربه خشکسالی، کاهش تراز آب و نگرانیهای گسترده زیستمحیطی، امسال نشانههایی از بهبود را به نمایش گذاشته است.
افزایش چشمگیر بارندگیها در آذربایجانغربی، بهویژه در حوضههای آبریز زاب و دریاچه ارومیه، شرایط متفاوتی را نسبت به سالهای گذشته رقم زده و امیدها را برای ادامه روند احیا افزایش داده است، با این حال، کارشناسان و مسئولان بر این باورند که بارشهای مناسب، اگرچه یک فرصت ارزشمند به شمار میرود، اما بهتنهایی نمیتواند ضامن نجات این پهنه آبی باشد.
آمارهای هواشناسی نشان میدهد میانگین بارندگی استان در سال آبی جاری با رشد حدود ۶۷ درصدی نسبت به سال گذشته به بیش از ۴۴۸ میلیمتر رسیده است همچنین حوضه آبریز زاب با ثبت نزدیک به یک هزار و ۲۰۰ میلیمتر بارندگی، پربارشترین منطقه استان بوده و در بسیاری از نقاط حوضه آبریز دریاچه ارومیه نیز میزان بارشها افزایش محسوسی داشته است این شرایط موجب تقویت روانآبها، بهبود وضعیت منابع آب سطحی و افزایش امید به تثبیت شرایط دریاچه شده است.
دریاچه ارومیه چشمانتظار تداوم حمایتهای ملی و اعتبارات پایدار است
در کنار این شرایط اقلیمی، دولت نیز تلاش کرده است برنامههای احیای دریاچه را با جدیت بیشتری دنبال کند و با تأکید بر اجرای مصوبات ستاد احیای دریاچه ارومیه، توسعه سامانههای نوین آبیاری، اصلاح الگوی مصرف آب و اجرای طرحهای احیایی را از مهمترین اقدامات استان دانسته که این رویکرد نشان میدهد که مدیریت منابع آب دیگر تنها به افزایش بارندگی وابسته نیست، بلکه بر بهرهوری و مصرف بهینه نیز تمرکز دارد.
در این میان یکی از مهمترین برنامههای جدید، اجرای پروژه آبیاری زیرسطحی هوشمند با همکاری سازمان فائو است؛ طرحی که در صورت تأمین اعتبارات لازم، میتواند مصرف آب در بخش کشاورزی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
کشاورزی همچنان بزرگترین مصرفکننده آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه است و هرگونه موفقیت در مدیریت مصرف این بخش، تأثیر مستقیمی بر روند احیای دریاچه خواهد داشت.
با وجود این تحولات مثبت، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که نباید احیای دریاچه را صرفاً نتیجه یک سال پربارش دانست دریاچه ارومیه در دهههای اخیر تحت تأثیر برداشت بیرویه از منابع آب، توسعه نامتوازن کشاورزی، کاهش بارندگی و تغییرات اقلیمی آسیبهای جدی دیده است، بنابراین اگر مدیریت مصرف آب، اصلاح الگوی کشت، جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز و تکمیل پروژههای انتقال و مدیریت منابع آب با جدیت ادامه پیدا نکند، دستاوردهای امسال نیز ممکن است موقتی باشد.
از سوی دیگر، استاندار آذربایجانغربی به درستی بر این نکته تأکید کرده که احیای دریاچه ارومیه یک مسئولیت ملی است، نه صرفاً استانی. این پروژه به دلیل آثار گسترده زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی آن، نیازمند حمایت مستمر دولت، تخصیص اعتبارات پایدار و هماهنگی همه دستگاههای اجرایی است. آینده معیشت هزاران کشاورز، سلامت اکوسیستم منطقه و امنیت زیستمحیطی شمالغرب کشور به موفقیت این برنامهها گره خورده است.
در مجموع، بارندگیهای مطلوب امسال را باید یک فرصت طلایی برای سرعت بخشیدن به روند احیای دریاچه ارومیه دانست، نه پایان مسیر احیا اگر این فرصت با مدیریت علمی، سرمایهگذاری هدفمند، توسعه فناوریهای نوین آبیاری و مشارکت مردم همراه شود، میتوان امیدوار بود که دریاچه ارومیه پس از سالها بحران، به سمت پایداری حرکت کند.
امروز حال دریاچه نسبت به سالهای گذشته امیدوارکنندهتر است، اما تداوم این حال خوب، بیش از هر چیز به استمرار برنامههای مدیریتی و نگاه بلندمدت به حفاظت از منابع آب وابسته خواهد بود.
احیای دریاچه ارومیه نیازمند حمایت پایدار دولت است
رضا رحمانی استاندار آذربایجانغربی در گفتگو با خبرنگاران با تأکید بر اهمیت ادامه برنامههای احیای دریاچه ارومیه اظهار کرد: آذربایجانغربی همه ظرفیتهای اجرایی و مدیریتی خود را برای پیشبرد طرحهای احیایی به میدان آورده است، اما دستیابی به اهداف بلندمدت این طرح ملی، نیازمند پشتیبانی مستمر دولت و تأمین منابع مالی کافی برای اجرای پروژههای زیربنایی و مدیریت اصولی منابع آب خواهد بود.
وی با اشاره به نشست بررسی روند احیای دریاچه ارومیه که با حضور رئیسجمهور برگزار شد، گفت: طی سالهای اخیر اقدامات متعددی در قالب اجرای مصوبات ستاد احیای دریاچه، بهبود شیوههای مصرف آب، توسعه سامانههای نوین آبیاری، مدیریت منابع آبی و اجرای طرحهای مختلف احیایی در استان انجام شده و این روند همچنان با جدیت دنبال میشود.
استاندار آذربایجانغربی تصریح کرد: احیای دریاچه ارومیه موضوعی فراتر از مرزهای استانی است و آثار آن ابعاد ملی دارد؛ از اینرو تحقق کامل اهداف این طرح بدون حمایت ویژه دولت و اختصاص اعتبارات پایدار امکانپذیر نخواهد بود.
رحمانی با قدردانی از رویکرد دولت در تدوین برنامه جامع مدیریت منابع آب، خاک و توسعه منطقهای افزود: حرکت بر پایه مطالعات کارشناسی، اصلاح الگوی کشت، افزایش بهرهوری در مصرف آب، تقویت نظارت بر اجرای برنامهها و تخصیص هدفمند منابع مالی، زمینه حفظ پایدار دریاچه ارومیه و توسعه متوازن منطقه را فراهم میکند.
وی در ادامه گفت: مدیریت استان با تمام توان در مسیر اجرای سیاستهای دولت برای احیای دریاچه ارومیه گام برمیدارد و معتقد است با فراهم شدن اعتبارات و اختیارات متناسب با جایگاه ملی این پروژه، علاوه بر تداوم روند احیا، زمینه ارتقای معیشت مردم، حفاظت از محیطزیست و تحقق توسعه پایدار در شمالغرب کشور نیز تقویت خواهد شد.
استاندار آذربایجانغربی همچنین از اجرای طرح آبیاری زیرسطحی هوشمند با همکاری سازمان بینالمللی فائو در بخشهایی از حوضه آبریز دریاچه ارومیه خبر داد و گفت: نتایج موفق این طرح در مراحل آزمایشی، ضرورت توسعه آن در سطح گستردهتر را آشکار کرده و ادامه همکاری با فائو میتواند نقش مؤثری در کاهش مصرف آب بخش کشاورزی و تسریع روند احیای دریاچه داشته باشد.
رحمانی در پایان خاطرنشان کرد: در مرحله نخست، اجرای این طرح در سطح یک هزار هکتار از اراضی شبکه آبیاری مهاباد برنامهریزی شده است. تفاهمنامه اجرای پروژه میان ستاد احیای دریاچه ارومیه، دانشگاه ارومیه و سازمان جهاد کشاورزی به امضا رسیده و با تأمین اعتبارات لازم، عملیات اجرایی آن در آینده نزدیک آغاز خواهد شد.
بارندگی آذربایجانغربی امسال ۶۷ درصد افزایش یافت
آزاد توحیدی رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی آذربایجانغربی با اشاره به وضعیت بارندگی در آذربایجانغربی اظهار کرد: بررسی دادههای هواشناسی نشان میدهد سه حوضه آبریز اصلی استان در سال آبی جاری شرایط متفاوتی را تجربه کردهاند و حوضه زاب با ثبت یک هزار و ۱۹۶ میلیمتر بارش، بیشترین سهم از نزولات جوی را به خود اختصاص داده است که این میزان در مقایسه با سال گذشته بیش از دو برابر افزایش یافته و بیانگر رشد قابل توجه بارشها در این حوضه است.
وی با اشاره به وضعیت حوضه آبریز ارس نیز گفت: میزان بارندگی ثبتشده در این حوضه نسبت به سال گذشته روندی افزایشی داشته و از ۱۷۸/۵ میلیمتر به ۲۲۰/۷ میلیمتر رسیده است این آمار نشان میدهد بارشها در مناطق شمالی استان نیز شرایط مطلوبتری نسبت به سال آبی گذشته داشتهاند.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی آذربایجانغربی با بیان اینکه میانگین بارندگی استان در سال جاری رشد چشمگیری داشته است، افزود: میانگین بارش ثبتشده در سطح استان اکنون به ۴۴۸/۸ میلیمتر رسیده، در حالی که این رقم در سال آبی گذشته ۲۶۹/۱ میلیمتر بود افزایش نزدیک به ۶۷ درصدی بارندگیها، سال جاری را به یکی از سالهای پربارش اخیر استان تبدیل کرده است.
توحیدی خاطرنشان کرد: بیشترین بارشهای ثبتشده مربوط به شهرستانهای سردشت و پیرانشهر است که به ترتیب با ثبت یک هزار و ۲۷۲/۹ و یکهزار و ۱۱۹ میلیمتر بارندگی، در صدر مناطق پربارش آذربایجانغربی قرار گرفتهاند و نقش مهمی در تقویت منابع آبی حوضه زاب ایفا کردهاند.
وی با اشاره به پراکندگی بارشها در سایر نقاط استان افزود: هرچند شهرستانهایی مانند شوط، خوی و پلدشت نسبت به دیگر مناطق بارندگی کمتری دریافت کردهاند، اما ثبت بارش در تمامی ایستگاههای هواشناسی استان نشاندهنده توزیع مناسب نزولات جوی و بهرهمندی همه مناطق از بارشهای سال آبی جاری است.
به گفته توحیدی، ویژگی جغرافیایی آذربایجانغربی موجب شده منابع آب استان در قالب سه حوضه مستقل مدیریت شود. شهرستانهای ماکو، پلدشت، خوی، چالدران، چایپاره و شوط در محدوده حوضه آبریز ارس قرار دارند و مدیریت منابع آبی این مناطق بر اساس ویژگیهای همین حوضه انجام میشود.
وی در ادامه گفت: بخش عمدهای از شهرهای مرکزی و جنوبی استان شامل ارومیه، مهاباد، اشنویه، نقده، میاندوآب، بوکان، تکاب، شاهیندژ و سلماس در حوضه آبریز دریاچه ارومیه واقع شدهاند، در حالی که شهرستانهای سردشت و پیرانشهر در محدوده حوضه زاب قرار گرفتهاند و هر یک بر اساس شرایط اقلیمی و هیدرولوژیکی خود مدیریت میشوند.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی آذربایجانغربی همچنین به وضعیت بارندگی در مرکز استان اشاره کرد و گفت: ارومیه در سال آبی جاری ۳۴۰/۵ میلیمتر بارش دریافت کرده است، این رقم نسبت به دوره مشابه سال قبل بیش از ۴۷ درصد افزایش نشان میدهد و بیانگر بهبود محسوس وضعیت بارندگی در مرکز آذربایجانغربی است.
انتهای خبر/ م
