به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ آذربایجانغربی در کنار ظرفیتهای کشاورزی، گردشگری و مرزی، از جمله استانهایی است که بخش مهمی از توان اقتصادی آن بر منابع معدنی استوار شده است.
پراکندگی ذخایر معدنی در نقاط مختلف استان، این امکان را فراهم کرده که معدن به یکی از پیشرانهای رشد اقتصادی، ایجاد اشتغال و افزایش درآمدهای تولیدی تبدیل شود.
با این حال، آنچه طی سالهای گذشته بیش از هر موضوع دیگری مورد توجه کارشناسان قرار گرفته، فاصله قابل توجه میان ظرفیتهای موجود و سهم واقعی این بخش در توسعه اقتصادی استان است.
وجود ذخایر ارزشمند بهتنهایی نمیتواند ضامن پیشرفت باشد؛ آنچه اهمیت دارد، نحوه بهرهبرداری از این سرمایهها و تبدیل آنها به ثروتی ماندگار برای مردم منطقه است.
اقتصاد امروز جهان نشان داده است که ارزش واقعی منابع طبیعی نه در استخراج، بلکه در فرآیندهایی شکل میگیرد که مواد اولیه را به محصولات با فناوری، کیفیت و ارزش اقتصادی بالاتر تبدیل میکنند کشورها و مناطقی که توانستهاند زنجیره تولید را تکمیل کنند، علاوه بر افزایش درآمد، فرصتهای شغلی گستردهتری ایجاد کرده و سهم بیشتری از بازارهای صادراتی را به دست آوردهاند در مقابل، مناطقی که تنها نقش تأمینکننده مواد اولیه را ایفا میکنند، معمولاً از بخش بزرگی از منافع اقتصادی این چرخه بیبهره میمانند.
آذربایجانغربی نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی ممتاز، همجواری با بازارهای بینالمللی و دسترسی به مسیرهای تجاری، میتواند به یکی از قطبهای صنایع معدنی کشور تبدیل شود. بهرهگیری از این مزیت، نیازمند برنامهریزی دقیق، توسعه زیرساختها، جذب سرمایه، حمایت از بخش خصوصی و ایجاد واحدهای صنعتی متناسب با ظرفیت معادن استان است.
تحقق این اهداف نهتنها موجب افزایش تولید و رونق اقتصادی خواهد شد، بلکه میتواند زمینه کاهش نرخ بیکاری، جلوگیری از مهاجرت نیروی کار و شکلگیری صنایع وابسته را نیز فراهم کند.
آینده بخش معدن، بیش از آنکه به میزان ذخایر وابسته باشد، به نوع نگاه سیاستگذاران و شیوه مدیریت این منابع گره خورده است تصمیمگیری درباره مسیر توسعه معادن، در واقع تصمیمگیری درباره آینده اقتصاد استان محسوب میشود؛ آیندهای که میتواند بر پایه تولید، نوآوری و ارزشآفرینی شکل گیرد یا همچنان به فروش ساده منابع طبیعی محدود بماند.
در چنین شرایطی، بررسی چالشها، فرصتها و راهکارهای توسعه صنایع معدنی، ضرورتی انکارناپذیر برای رسیدن به رشد پایدار و استفاده بهینه از ظرفیتهای خدادادی آذربایجانغربی به شمار میرود.
در همین راستا، خبرنگار ارومنیوز در گفتگویی با علی علیزاده دارابی، کارشناس مسائل اقتصادی، ابعاد مختلف وضعیت معادن آذربایجانغربی، موانع پیشروی توسعه صنایع معدنی و راهکارهای بهرهبرداری مؤثر از این ظرفیت ارزشمند را بررسی کرده است که در ادامه میخوانید؛
ارومنیوز: با توجه به ظرفیتهای معدنی آذربایجانغربی، مهمترین چالش این بخش را چه میدانید؟
علیزاده دارابی: بدون تردید، مهمترین چالش بخش معدن آذربایجانغربی خامفروشی است. استان ما از نظر تنوع و حجم ذخایر معدنی، یکی از استانهای مهم کشور به شمار میرود و معادن طلا، تیتانیوم، باریت، سیلیس، سنگهای تزئینی و دهها ماده معدنی دیگر، ظرفیت بزرگی برای ایجاد ثروت دارند اما زمانی که این مواد بدون فرآوری و ایجاد ارزش افزوده از استان خارج میشوند، در واقع بخش عمدهای از منافع اقتصادی، اشتغال و درآمد نیز از دست میرود.
خامفروشی به معنای فروش ارزان سرمایههای خدادادی است؛ سرمایههایی که میتوانند با فرآوری، چندین برابر ارزش پیدا کنند و زمینه رونق اقتصادی استان را فراهم آورند.
ارومنیوز: چرا خامفروشی را مانعی برای توسعه استان میدانید؟
علیزاده دارابی: زیرا خامفروشی تنها خروج یک ماده معدنی نیست؛ بلکه خروج فرصتهای توسعه است هر تن ماده معدنی که به صورت خام از استان خارج میشود، میتواند در کارخانههای فرآوری به محصولی با ارزش افزوده چند برابری تبدیل شود این یعنی ایجاد اشتغال، درآمد، مالیات، توسعه صنایع پاییندستی و افزایش صادرات.
متأسفانه امروز بسیاری از استانهایی که فاقد ذخایر معدنی هستند، با ایجاد واحدهای فرآوری از مواد معدنی استخراجشده در استانهای دیگر سود میبرند، در حالی که سهم استان معدنخیز تنها درآمد حاصل از استخراج است. این روند باید اصلاح شود.
ارومنیوز: جلوگیری از خامفروشی چه مزایایی برای آذربایجانغربی خواهد داشت؟
علیزاده دارابی: مهمترین مزیت، ایجاد اشتغال پایدار است. هر کارخانه فرآوری میتواند دهها و حتی صدها فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کند علاوه بر آن، توسعه صنایع معدنی موجب رونق بخش حملونقل، خدمات، شرکتهای فنی و مهندسی، واحدهای بستهبندی و صادرات خواهد شد.
از سوی دیگر، افزایش ارزش افزوده محصولات معدنی باعث رشد درآمد استان، افزایش سرمایهگذاری و کاهش وابستگی به درآمدهای سنتی میشود در شرایطی که کشور به دنبال توسعه صادرات غیرنفتی است، فرآوری مواد معدنی میتواند یکی از مهمترین منابع ارزآوری باشد.
ارومنیوز: برای پایان دادن به خامفروشی چه اقداماتی ضروری است؟
علیزاده دارابی: نخستین اقدام، تکمیل زنجیره ارزش در داخل استان است. باید سرمایهگذاری در صنایع فرآوری به یک اولویت تبدیل شود دولت و مسئولان استانی نیز باید با ارائه تسهیلات، کاهش بروکراسی اداری، تأمین زیرساختهای مورد نیاز و حمایت از سرمایهگذاران، زمینه ایجاد کارخانههای فرآوری را فراهم کنند.
همچنین ضروری است مشوقهایی برای تولید محصولات فرآوریشده و محدودیتهایی برای صادرات مواد خام در نظر گرفته شود تا سرمایهگذاران به سمت ایجاد ارزش افزوده حرکت کنند تجربه کشورهای توسعهیافته نشان میدهد که ثروت واقعی از فروش مواد خام به دست نمیآید، بلکه از تبدیل مواد اولیه به محصولات نهایی حاصل میشود.
ارومنیوز: برخی معتقدند توسعه صنایع فرآوری نیازمند سرمایهگذاری سنگین است آیا این موضوع مانع اجرای این سیاست نیست؟
علیزاده دارابی: طبیعی است که ایجاد صنایع فرآوری نیازمند سرمایهگذاری است، اما باید آن را یک سرمایهگذاری بلندمدت و مولد دانست، نه هزینه. اگر امروز برای تکمیل زنجیره ارزش سرمایهگذاری نکنیم، سالها ناچار خواهیم بود مواد معدنی را با کمترین ارزش به فروش برسانیم و سود اصلی نصیب دیگران شود.
از سوی دیگر، آذربایجانغربی به دلیل همجواری با کشورهای همسایه، ظرفیت مناسبی برای صادرات محصولات فرآوریشده دارد و این مزیت میتواند بازگشت سرمایه را تسریع کند.
ارومنیوز: سخن پایانی؟
علیزاده دارابی: معادن، سرمایههای بیننسلی مردم آذربایجانغربی هستند و نباید اجازه داد این سرمایهها با کمترین ارزش از استان خارج شوند امروز مطالبه اصلی باید پایان خامفروشی و حرکت به سمت فرآوری، تکمیل زنجیره ارزش و توسعه صنایع معدنی باشد اگر این رویکرد با جدیت دنبال شود، معادن میتوانند به موتور محرک اقتصاد آذربایجانغربی، عامل اشتغال جوانان و یکی از مهمترین پایههای توسعه پایدار استان تبدیل شوند.
تنظیم و گفتگو از: نجیبه معصومی سرای
انتهای خبر/
