به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ نوذر شریعتپناه کارشناس مسائل راهبردی در یادداشتی نوشت: در دنیای امروز، توسعه اقتصادی بیش از هر زمان دیگری به بهرهگیری هوشمندانه از ظرفیتهای جغرافیایی، انسانی و زیرساختی وابسته است و مناطقی که بتوانند از مزیتهای محیطی خود در مسیر جذب سرمایه، توسعه تجارت و افزایش تولید بهره بگیرند، به کانونهای رشد اقتصادی تبدیل میشوند که در این میان، منطقه آزاد ماکو بهعنوان بزرگترین منطقه آزاد کشور، ظرفیت آن را دارد که نقش پیشران توسعه اقتصادی آذربایجانغربی و حتی شمالغرب ایران را ایفا کند.
آذربایجانغربی با بیش از ۹۶۰ کیلومتر مرز مشترک با کشورهای ترکیه، عراق و جمهوری آذربایجان، از معدود استانهایی است که همزمان به چند بازار مهم منطقهای دسترسی دارد این مزیت زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم منطقه آزاد ماکو با وسعتی نزدیک به ۳۹۷ هزار هکتار، در مجاورت ۱۳۰ کیلومتر مرز با ترکیه و ۱۴۰ کیلومتر مرز با جمهوری آذربایجان (نخجوان) قرار گرفته و دروازه بازرگان نیز در محدوده آن واقع شده است؛ گذرگاهی که مهمترین مسیر زمینی ارتباط ایران با اروپا محسوب میشود.
این موقعیت راهبردی موجب شده است ماکو تنها یک منطقه مرزی نباشد، بلکه به حلقه اتصال اقتصاد ایران با بازارهای منطقهای و اروپایی تبدیل شود در شرایطی که توسعه صادرات غیرنفتی و تقویت دیپلماسی اقتصادی از ضرورتهای اقتصاد کشور به شمار میرود، ظرفیتهای منطقه آزاد ماکو میتواند سهم قابل توجهی در تحقق این اهداف ایفا کند.
در کنار مزیتهای جغرافیایی، ظرفیتهای تولیدی منطقه نیز قابل توجه است وجود حدود ۹۸ هزار هکتار اراضی قابل کشت و تولید سالانه بیش از ۲۰۳ هزار تن محصولات زراعی، ۱۱ هزار تن محصولات باغی، ۲۷ هزار تن محصولات دامی، ۴ هزار تن محصولات شیلاتی و ۳۸۲ تن عسل، نشان میدهد که ماکو از توان بالایی در حوزه کشاورزی و صنایع وابسته برخوردار است.
با این حال، آنچه اهمیت دارد عبور از خامفروشی و حرکت به سمت ایجاد زنجیره ارزش است چراکه توسعه صنایع تبدیلی، فرآوری و بستهبندی محصولات کشاورزی میتواند ارزش افزوده قابل توجهی برای اقتصاد استان ایجاد کرده و زمینه حضور پررنگتر تولیدکنندگان در بازارهای صادراتی را فراهم سازد.
عامل مهم دیگر در مسیر توسعه، سرمایه انسانی است منطقه آزاد ماکو با جمعیتی حدود ۲۰۰ هزار نفر و نرخ باسوادی بیش از ۸۰ درصد، از نیروی انسانی مستعد و توانمندی برخوردار است و تجربه تاریخی مردم منطقه در تجارت و ارتباطات مرزی نیز سرمایهای ارزشمند برای توسعه فعالیتهای اقتصادی محسوب میشود بنابراین هر برنامه توسعهای زمانی موفق خواهد بود که بتواند این ظرفیت انسانی را در خدمت تولید، کارآفرینی و سرمایهگذاری قرار دهد.
در حوزه زیرساختها نیز اقدامات قابل توجهی صورت گرفته است وجود ۵۸۲ هکتار شهرک صنعتی، فعالیت ۱۲۲ واحد صنعتی و معدنی و صدور مجوزهای متعدد سرمایهگذاری، نشاندهنده شکلگیری بسترهای اولیه توسعه صنعتی در منطقه است همچنین حضور حدود ۷۰۰ شرکت حملونقل، فعالیت بیش از ۴ هزار ناوگان باری و تردد روزانه نزدیک به یک هزار کامیون، جایگاه ماکو را به یکی از مهمترین گرههای لجستیکی کشور تبدیل کرده است.
با وجود این ظرفیتها، تحقق نقشآفرینی کامل منطقه آزاد ماکو نیازمند نگاه راهبردی و برنامهریزی هدفمند است توسعه صنایع صادراتمحور، تکمیل زیرساختهای لجستیکی، تسهیل فرآیندهای سرمایهگذاری، کاهش بروکراسی اداری، حمایت از بخش خصوصی و تقویت همکاری میان منطقه آزاد، اتاق بازرگانی و فعالان اقتصادی باید در اولویت قرار گیرد، همچنین ایجاد زنجیره ارزش در بخش کشاورزی و توسعه آموزشهای مهارتی میتواند زمینه اشتغال پایدار و افزایش بهرهوری اقتصادی را فراهم کند.
واقعیت آن است که آینده اقتصادی آذربایجانغربی بیش از هر زمان دیگری با ظرفیتهای مرزی و تجارت فرامرزی گره خورده است و منطقه آزاد ماکو با برخورداری از مزیتهای کمنظیر جغرافیایی، ظرفیتهای گسترده تولیدی و زیرساختهای در حال توسعه، این توان را دارد که به موتور محرک رشد اقتصادی استان تبدیل شود.
بهرهگیری هوشمندانه از این ظرفیتها نهتنها به رونق اقتصادی و افزایش اشتغال در آذربایجانغربی منجر خواهد شد، بلکه جایگاه ایران را در شبکه تجارت منطقهای و بینالمللی نیز تقویت خواهد کرد.
