به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»، اقتصاد مقاومتی بهعنوان یکی از مهمترین راهبردهای توسعه کشور، زمانی به نتایج مطلوب دست مییابد که بر پایه مزیتهای نسبی و ظرفیتهای بومی هر منطقه برنامهریزی شود.
استان آذربایجان غربی با برخورداری از موقعیت راهبردی، مرزهای بینالمللی، منابع طبیعی غنی، تنوع اقلیمی و ظرفیتهای گسترده در بخشهای کشاورزی، گردشگری، تجارت و معدن، از قابلیتهای ویژهای برای تحقق این رویکرد برخوردار است.
در همین راستا، خبرنگار ما در گفتگویی با «نوذر شریعتپناه» کارشناس مسائل راهبردی به بررسی فرصتها، چالشها و راهکارهای عملیاتی تحقق اقتصاد مقاومتی در این استان پرداخته است.
اروم نیوز: اقتصاد مقاومتی بهعنوان یکی از راهبردهای کلان کشور مطرح است. به نظر شما آذربایجان غربی چه جایگاهی در تحقق این سیاست دارد؟
شریعتپناه: اقتصاد مقاومتی زمانی موفق خواهد بود که بر مزیتهای نسبی هر منطقه استوار باشد. آذربایجانغربی از معدود استانهایی است که همزمان از موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، تنوع اقلیمی، منابع طبیعی غنی، ظرفیتهای کشاورزی و معدنی و همچنین نیروی انسانی جوان برخوردار است. همین ویژگیها این استان را به یکی از مناسبترین بسترها برای تحقق اقتصاد مقاومتی تبدیل کرده است.
اروم نیوز: مهمترین ظرفیت جغرافیایی استان برای توسعه اقتصادی چیست؟
شریعتپناه: بدون تردید موقعیت مرزی استان آذربایجان غربی مهمترین مزیت آن محسوب میشود. هممرزی با ترکیه، عراق و جمهوری خودمختار نخجوان، امکان توسعه تجارت، ترانزیت کالا، صادرات غیرنفتی و دیپلماسی اقتصادی را فراهم کرده است. اگر زیرساختهای حملونقل، گمرکی و لجستیکی تقویت شوند، آذربایجانغربی میتواند به یکی از مهمترین کریدورهای اقتصادی کشور تبدیل شود.
اروم نیوز: بخش کشاورزی چه نقشی در اقتصاد مقاومتی استان ایفا میکند؟
شریعتپناه: کشاورزی ستون اصلی اقتصاد بسیاری از شهرستانهای استان است. تولید سیب، انگور، چغندرقند، گندم و محصولات دامی ظرفیت بزرگی برای ایجاد ارزش افزوده دارد، اما مشکل اصلی خامفروشی است. توسعه صنایع تبدیلی، بستهبندی استاندارد و زنجیرههای فرآوری میتواند درآمد تولیدکنندگان را افزایش داده و زمینه صادرات پایدار را فراهم کند. در کنار آن، استفاده از سامانههای نوین آبیاری و اصلاح الگوی کشت برای مدیریت بحران آب ضروری است.
اروم نیوز: بحران آب و وضعیت دریاچه ارومیه تا چه اندازه بر آینده اقتصادی استان تأثیرگذار است؟
شریعتپناه: این موضوع یکی از مهمترین چالشهای توسعه استان است. احیای دریاچه ارومیه صرفاً یک مسئله زیستمحیطی نیست، بلکه به امنیت غذایی، اشتغال، گردشگری و حتی سلامت اقتصادی منطقه ارتباط مستقیم دارد. مدیریت پایدار منابع آب، توسعه آبخیزداری، افزایش بهرهوری مصرف آب و حفاظت از سفرههای زیرزمینی باید در اولویت سیاستگذاری قرار گیرد.
اروم نیوز: گردشگری چه سهمی در تحقق اقتصاد مقاومتی خواهد داشت؟
شریعتپناه: آذربایجانغربی از نظر گردشگری یکی از غنیترین استانهای کشور است. جاذبههای طبیعی، کوهستانی، تاریخی، مذهبی و فرهنگی، ظرفیت کمنظیری برای جذب گردشگران داخلی و خارجی ایجاد کردهاند. توسعه گردشگری سلامت، بومگردی، گردشگری زمستانی و معرفی میراث فرهنگی استان میتواند علاوه بر اشتغالزایی، درآمدهای ارزی قابل توجهی ایجاد کند.
اروم نیوز: نقش معادن و صنایع معدنی را چگونه ارزیابی میکنید؟
شریعتپناه: استان دارای ذخایر ارزشمند طلا، مس، سنگهای ساختمانی و سایر مواد معدنی است. اما اقتصاد مقاومتی ایجاب میکند که از خامفروشی فاصله بگیریم و صنایع پاییندستی و فرآوری مواد معدنی را توسعه دهیم. این اقدام علاوه بر ایجاد اشتغال، ارزش افزوده بیشتری برای اقتصاد استان به همراه خواهد داشت.
اروم نیوز: توسعه اقتصاد دانشبنیان چه جایگاهی در این مسیر دارد؟
شریعتپناه: آینده اقتصاد استان بدون فناوری و نوآوری قابل تصور نیست. دانشگاهها، پارکهای علم و فناوری و شرکتهای دانشبنیان باید در حل مسائل کشاورزی، صنعت، معدن و مدیریت منابع آب نقش فعالتری ایفا کنند. پیوند میان دانشگاه و صنعت میتواند موتور محرک توسعه اقتصادی استان باشد.
اروم نیوز: مهمترین چالشهای تحقق اقتصاد مقاومتی در آذربایجان غربی چیست؟
شریعتپناه: محدودیت منابع آب، برخی موانع اداری، ضعف زیرساختهای صادراتی، کمبود صنایع تبدیلی، مهاجرت نیروی انسانی متخصص و آثار تحریمهای اقتصادی از جمله مهمترین چالشها هستند. البته این چالشها با برنامهریزی دقیق، سرمایهگذاری هدفمند و اصلاح ساختارهای اجرایی قابل مدیریت هستند.
اروم نیوز: اگر بخواهید یک نسخه اجرایی برای اقتصاد مقاومتی استان ارائه دهید، مهمترین اولویتها چه خواهند بود؟
شریعتپناه: توسعه کشاورزی دانشبنیان، تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی، تقویت تجارت مرزی، سرمایهگذاری در گردشگری، توسعه صنایع معدنی و انرژیهای تجدیدپذیر، حمایت از شرکتهای دانشبنیان و حفاظت از منابع طبیعی باید به صورت همزمان دنبال شوند. اقتصاد مقاومتی زمانی محقق میشود که همه این بخشها در یک منظومه منسجم و هماهنگ عمل کنند.
اروم نیوز: بسیاری معتقدند آذربایجان غربی میتواند به قطب امنیت غذایی کشور تبدیل شود. این دیدگاه را چگونه ارزیابی میکنید؟
شریعتپناه: این ظرفیت کاملاً وجود دارد. تنوع اقلیمی استان موجب شده است که از محصولات باغی و زراعی گرفته تا دامپروری و آبزیپروری، قابلیت تولید گستردهای وجود داشته باشد. اما برای تحقق این هدف باید از کشاورزی سنتی به سمت کشاورزی هوشمند حرکت کنیم. بهرهگیری از فناوریهای نوین، مکانیزاسیون، مدیریت منابع آب و توسعه زنجیره ارزش، میتواند ضمن افزایش تولید، امنیت غذایی کشور را نیز تقویت کند.
اروم نیوز: استان از نظر تجارت خارجی چه فرصتهایی پیش رو دارد؟
شریعتپناه: همجواری با بازارهای بزرگ منطقه یک فرصت استثنایی است. کشورهای همسایه نیازمند بسیاری از محصولات کشاورزی، صنایع غذایی، مصالح ساختمانی و محصولات معدنی ایران هستند. اگر زیرساختهای صادراتی، پایانههای مرزی و حملونقل بینالمللی توسعه یابد، استان میتواند سهم قابل توجهی از تجارت منطقه را به خود اختصاص دهد و به مرکز مبادلات اقتصادی شمالغرب کشور تبدیل شود.
اروم نیوز: برخی کارشناسان معتقدند خامفروشی محصولات کشاورزی یکی از مشکلات اصلی استان است. راهکار چیست؟
شریعتپناه: دقیقاً همینطور است. سالانه حجم بالایی از محصولات باغی استان به صورت خام عرضه میشود، در حالی که فرآوری، بستهبندی استاندارد و صادرات برندمحور میتواند چندین برابر ارزش افزوده ایجاد کند. ایجاد شهرکهای صنایع غذایی، سردخانههای مدرن، مراکز لجستیکی و حمایت از سرمایهگذاران بخش خصوصی باید در اولویت قرار گیرد.
اروم نیوز: جایگاه گردشگری در اقتصاد آینده استان را چگونه میبینید؟
شریعتپناه: گردشگری میتواند یکی از ارکان اصلی اقتصاد آذربایجانغربی باشد. ظرفیتهای طبیعی، تاریخی، مذهبی و فرهنگی استان کمنظیر است. اگر زیرساختهای اقامتی، حملونقل، تبلیغات بینالمللی و خدمات گردشگری تقویت شوند، این بخش میتواند هزاران فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کند و درآمد پایدار برای استان به همراه داشته باشد.
اروم نیوز: نقش بخش خصوصی در تحقق اقتصاد مقاومتی چیست؟
شریعتپناه: بدون حضور فعال بخش خصوصی، اقتصاد مقاومتی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. دولت باید نقش تسهیلگر داشته باشد؛ یعنی موانع سرمایهگذاری را کاهش دهد، فرآیندهای اداری را تسهیل کند و از کارآفرینان حمایت نماید. سرمایهگذاری داخلی و مشارکت مردم، مهمترین موتور محرک توسعه اقتصادی استان است.
اروم نیوز: درباره ظرفیتهای معدنی استان چه نظری دارید؟
شریعتپناه: آذربایجانغربی دارای ذخایر ارزشمند معدنی است، اما توسعه این بخش باید همراه با ملاحظات زیستمحیطی باشد. ایجاد صنایع فرآوری مواد معدنی، استفاده از فناوریهای نوین استخراج و افزایش سهم صنایع پاییندستی، میتواند هم اشتغال ایجاد کند و هم درآمدهای استان را افزایش دهد.
اروم نیوز: انرژیهای تجدیدپذیر تا چه اندازه میتوانند در اقتصاد استان نقشآفرین باشند؟
شریعتپناه: با توجه به ظرفیتهای مناسب تابش خورشید و وزش باد در برخی مناطق، توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی میتواند علاوه بر تأمین انرژی پاک، زمینه جذب سرمایهگذاری و ایجاد اشتغال جدید را فراهم کند. حرکت به سمت اقتصاد سبز، بخشی از الزامات توسعه پایدار است.
اروم نیوز: نقش دانشگاهها و مراکز علمی را چگونه ارزیابی میکنید؟
شریعتپناه: دانشگاهها باید به اتاق فکر توسعه استان تبدیل شوند. پژوهشهای کاربردی در حوزه کشاورزی، مدیریت آب، گردشگری، معدن و فناوری اطلاعات باید مستقیماً به حل مسائل استان کمک کنند. ارتباط مؤثر میان دانشگاه، صنعت و بخش خصوصی میتواند زمینهساز شکلگیری اقتصاد دانشبنیان باشد.
اروم نیوز: در پایان، اگر بخواهید مهمترین پیام این گفتوگو را بیان کنید، چه خواهید گفت؟
شریعتپناه: اقتصاد مقاومتی در آذربایجانغربی یک ظرفیت بالقوه نیست، بلکه یک فرصت واقعی برای تحول اقتصادی است. این استان با اتکا به موقعیت مرزی، منابع طبیعی، تنوع اقلیمی، سرمایه انسانی و ظرفیتهای علمی میتواند به الگویی موفق از توسعه پایدار و تابآوری اقتصادی تبدیل شود. تحقق این هدف نیازمند برنامهریزی علمی، مدیریت کارآمد، سرمایهگذاری هدفمند و مشارکت همه ارکان حاکمیتی و مردمی است تا مزیتهای استان به ثروت، اشتغال و رفاه عمومی تبدیل شوند.
انتهای خبر/
