به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه تحلیلی خبری «اروم نیوز»، روز سیزدهم فروردین پایانبخش آئین کهن نوروز و آغازگر فصل تازهای از زندگی در استان آذربایجانغربی رنگی دیگر به خود میگیرد، در این دیار ۱۳ بدر نه فقط روز بیرون رفتن از خانه و به دامان طبیعت رفتن است، بلکه آیینی سرشار از معنا است که در آن صلهرحم، همبستگی اجتماعی، احترام به طبیعت و باورهای دیرینه در هم تنیده میشوند.
۱۳ بدر که در فرهنگ ایرانی با نام «روز طبیعت» شناخته میشود، در حقیقت سیزدهمین و آخرین روز از جشنهای نوروزی است، مردم ایران از دیرباز معتقد بودند که عدد ۱۳ نحس است و باید با بیرون رفتن از خانه، این نحسی را از زندگی خود دور کنند. اما این باور، تنها یک وجه از این آیین بزرگ را روایت میکند.
پس از ۱۳ روز دید و بازدید و جشن و سرور با حضور در طبیعت، روح و روان خود را برای شروع دوباره فعالیتهای روزمره آماده میکنند، این روز پلی است میان شادی نوروز و جدیت کار و تلاش در باقی سال.
در پلدشت، این آئین با ویژگیهای خاص منطقهای درهم میآمیزد، حضور رودخانه ارس و طبیعت بکر دشت پلدشت، زمینهای منحصربهفرد برای برگزاری این روز فراهم آورده است، مردم این دیار از ساعات اولیه روز، خانوادههای خود را گرد هم میآورند و به سوی طبیعت روانه میشوند.
پیوند با طبیعت، پیوند با ریشهها
در حاشیه رودخانه ارس، نزدیکی پل مرزی پلدشت، خانوادههای بسیاری برای برپایی سفره ۱۳ بدر گرد آمده بودند، وحید کشاورز ۵۵ ساله اهل شهرک ارس در میان جمع بزرگ خانوادهاش در خصوص اهمیت این روز برای مردم منطقه گفت: ۱۳ بدر برای ما فقط گردش و تفریح نیست، ما از شب قبل همه اعضای خانواده را جمع میکنیم پسرها از تبریز و ارومیه میآیند، دخترها با خانوادهشان میآیند، این روز روزی است که میبینیم خانوادهمان چقدر بزرگ و پررنگ است، من هر ساله اینجا کنار رودخانه، فرزندان و نوههایم را دور هم میبینم و برایشان دعا میکنم.
وی تصریح کرد: نوروز را با دید و بازدید شروع میکنیم، اما ۱۳ بدر روزی است که همه در کنار هم در طبیعت هستیم، رودخانه ارس همیشه شاهد شادی ماست، بچهها بازی میکنند، بزرگترها گپ میزنند و از زندگی میگویند، این روزها کمتر پیش میآید که این همه جمع دور هم باشیم.
آئین های خاص سیزدهبدر
یکی از مهمترین آیینهای ۱۳ بدر «سبزه به آب سپردن» است، مردم از روزهای پایانی سال سبزه نوروزی خود را که نماد برکت و سرسبزی است در خانه نگه میدارند. در روز ۱۳ بدر این سبزه را به رودخانه یا آب روان میسپارند.
در پلدشت، این آئین با رودخانه ارس پیوندی عمیق دارد، مردم معتقدند که سبزهها تمام ناخوشیها، غمها و گرفتاریهای سال را در خود جمع کردهاند و با سپردن آنها به آب روان همه این ناملایمات از زندگی آنها دور میشود، خانوادهها با نیت خوب و آرزوی سالی پربرکت، سبزهها را با احترام در آب روان رها میکنند.
رضا از معلمان بازنشسته اهل پلدشت در این باره به خبرنگار ما گفت: سبزه را با نیت خوب و دعا به آب میدهیم، مادربزرگهای ما میگفتند سبزه همه غصههای سال را جمع میکند و آب آنها را با خود میبرد، ما همیشه به بچهها یاد میدهیم که سبزه را با احترام در آب بگذارند و برای همه آرزوی خوشبختی کنند، این سنت قدیمی ما است که از اجدادمان به ارث رسیده.
یکی دیگر از آئینهای جذاب سیزدهبدر که در میان جوانان استان نیز رواج دارد «گره زدن سبزه» است، جوانان به ویژه دختران، چند شاخه از سبزه را گره میزنند و آرزو میکنند، این آئین ریشه در باورهای کهن درباره ازدواج و یافتن همسر دارد، آنها معتقدند که با گره زدن سبزه و آرزو کردن، بختشان باز میشود و هر آنچه آرزو دارند، برآورده میشود.
روز ۱۳ بدر با خوراکیهای خاصی همراه است، خانوادهها از شب قبل، غذاهای سنتی را آماده میکنند، «آش رشته» یکی از غذاهای محبوب در این روز است که در مناطق آذربایجان نیز رواج دارد، این آش که با رشته، حبوبات، سبزیجات و کشک تهیه میشود، نمادی از برکت و پایداری است.
صلهرحم و پیوندهای خانوادگی
یکی از برجستهترین ویژگیهای ۱۳ بدر در آذربایجانغربی تأکید بر صلهرحم و گردهمایی خانوادگی است، در این روز خانوادهها نه تنها با اعضای درجه یک، بلکه با اقوام دور و نزدیک نیز دیدار میکنند.
حسن ۴۵ ساله اهل شهرستان ماکو، در جمع خواهران و برادرانش در کنار رودخانه ارس، از اهمیت این روز گفت: نوروز که میشود، همه به دیدار بزرگترها میرویم، اما سیزدهبدر روزی است که همه اعضای فامیل از کوچک و بزرگ، از پیر و جوان، در یک جا جمع میشویم، امروز من خواهر و برادرهایم را با خانوادههایشان، پسرعمهها و دخترعموهایم را اینجا میبینم، این روز بهانهای است برای اینکه ببینیم فامیل ما چقدر بزرگ است و چقدر به هم نزدیکیم.
وی بیان کرد: متأسفانه زندگی امروزی فرصت این دورهمیها را کمتر کرده، اما سیزدهبدر یک روز است که همه برنامههایشان را کنسل میکنند و در طبیعت جمع میشوند این روز یادآور این است که خانواده و فامیل از هر چیزی مهمتر هستند.
این نگاه ریشه در فرهنگ غنی آذربایجان دارد که در آن پیوندهای خویشاوندی از جایگاه ویژهای برخوردار است، سیزدهبدر در پلدشت، آیینی است که این پیوندها را تقویت میکند و نسلهای مختلف را در کنار هم قرار میدهد.
جوانان و حفظ سنتها
نسل جوان در این استان نیز با وجود زندگی مدرن، همچنان به سنتهای سیزدهبدر پایبند هستند، آنها با خلاقیت خود این آیینها را با سبک زندگی امروزی تلفیق میکنند اما اصول اصلی آن را حفظ میکنند.
رضا دانشجوی ۲۴ ساله، در جمع دوستانش در حاشیه رودخانه، از نگاه نسل خود به این روز گفت: ما هم مثل پدرانمان سیزدهبدر را دوست داریم، شاید نحوه برگزاری کمی فرق کرده باشد اما اصل موضوع همان است، ما امروز با دوستانم به اینجا آمدیم، سبزه گره زدیم، غذا خوردیم، بازی کردیم، این روز برای ما فرصتی است تا از شلوغی شهر و درس و کار فاصله بگیریم و چند ساعتی در دل طبیعت باشیم.
وی با اشاره به تفاوت نسلها گفت: پدر و مادرهایمان بیشتر به دید و بازدید و بزرگترها توجه دارند، ما هم به دوستانمان اهمیت میدهیم، اما برایمان مهم است که این سنتها را یاد بگیریم و به بچههایمان هم یاد بدهیم، سیزدهبدر بخشی از هویت ماست و نباید فراموش شود.
هدف از روز طبیعت؛ فراتر از تفریح
۱۳ بدر، در نگاه نخست روزی برای تفریح و گردش در طبیعت به نظر میرسد، اما در عمق این آئین اهداف متعالیتری نهفته است که نسلهای ایرانی آن را درک کرده و حفظ کردهاند.
روز طبیعت فرصتی برای یادآوری پیوند انسان با محیط زیست است. در این روز مردم ساعاتی را در دل طبیعت سپری میکنند و زیباییهای آن را از نزدیک لمس میکنند، این تجربه مستقیم حس مسئولیت در قبال طبیعت را تقویت میکند.
در آذربایجانغربی با وجود حضور گسترده مردم در طبیعت شاهد احترام قابل توجهی به محیط زیست هستیم، بسیاری از خانوادهها زبالههای خود را جمعآوری میکنند و به طبیعت آسیب نمیرسانند، این رفتار نشاندهنده درک عمیق مردم از اهمیت حفاظت از محیط زیست است.
۱۳ بدر، روز شادی و امید است، مردم ایران معتقدند که شادی و خنده، اندیشههای بد و ناخوشیها را از زندگی دور میکند، این روز فرصتی برای رها کردن غمها و نگرانیها و شروع تازهای با روحیهای شاداب است.
در فرهنگ ایرانی شادی نه فقط یک احساس، بلکه یک ارزش اخلاقی و اجتماعی است، شاد بودن به معنای قدرشناسی از نعمتهای زندگی و امید به آیندهای بهتر است، سیزدهبدر، تجلی این نگاه عمیق به زندگی است.
طبیعت پلدشت، بستری برای پیوندهای عمیق
شهرستان پلدشت با طبیعت بکر خود بستری ایدهآل برای برگزاری آئین ۱۳ بدر است، رودخانه ارس، دشتهای سرسبز و هوای مطبوع بهاری هر ساله صدها خانواده را به سوی خود جذب میکند.
حضور رودخانه ارس اهمیت ویژهای به این روز در پلدشت میبخشد، آئین سبزه به آب سپردن در کنار این رودخانه تاریخی، معنایی عمیقتر مییابد، مردم با نیت خیر و آرزوی برکت سبزههای خود را به آب میسپارند و با این کار پیوند خود با طبیعت و تاریخ را تجدید میکنند.
امسال نیز مانند سالهای گذشته، حاشیه رودخانه ارس از ساعات اولیه روز مملو از خانوادههایی بود که با سبدهای پر از خوراکی و سبزههای نوروزی به استقبال روز طبیعت رفته بودند، صدای شادی کودکان، گفتگوهای بزرگترها، و عطر غذای سنتی، فضایی دلنشین و به یادماندنی ساخته بود.
۱۳ بدر در آذربایجانغربی، فراتر از یک روز تعطیل و تفریح آئینی سرشار از معنا و هویت است، این روز پیوند عمیق مردم این دیار با طبیعت، خانواده، و باورهای کهن خود را به نمایش میگذارد، از سبزه به آب سپردن و گره زدن سبزه گرفته تا آش رشته و سکنجبین و گردهماییهای خانوادگی، همه و همه نشان از غنای فرهنگی این منطقه دارد.
روز طبیعت، یادآور این حقیقت است که شادی، خانواده، طبیعت و پیوندهای انسانی، ارزشهایی فراتر از زمان و مکان هستند، در جهانی که سرعت زندگی لحظهبهلحظه در حال افزایش است، آئینهایی مانند ۱۳ بدر فرصتی ارزشمند برای مکث، تجدید قوا، و بازگشت به ریشهها هستند.
انتهای خبر/ م
