به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ زندگی عشایری در آذربایجانغربی، تنها یک شیوه معیشت نیست؛ بلکه بخشی زنده از هویت تاریخی، فرهنگی و اقتصادی این استان به شمار میرود.
عشایری که سالهاست در دل کوهستانها، مراتع مرزی و مسیرهای صعبالعبور ییلاقی و قشلاقی، چرخه تولید دام و امنیت غذایی را زنده نگه داشتهاند، امروز بیش از هر زمان دیگری به زیرساختهای پایدار نیاز دارند. راه، آب و انرژی، سه ضلع اصلی زیست عشایریاند که هرگونه خلل در آنها، مستقیماً بر معیشت، تولید و حتی ماندگاری این جامعه اثر میگذارد.
در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی، خشکسالیهای پیدرپی، فرسودگی ایلراهها و افزایش هزینههای تولید، فشار مضاعفی بر جامعه عشایری وارد کرده است در چنین شرایطی، نقش دستگاههای اجرایی بهویژه امور عشایری، از یک نهاد حمایتی فراتر رفته و به بازوی اصلی توسعه متوازن مناطق عشایری تبدیل شده است.
مرمت مسیرهای ییلاقی، تأمین آب شرب و دام، توسعه انرژیهای نو و افزایش ضریب دسترسی عشایر به خدمات زیرساختی، از جمله اقداماتی است که میتواند فاصله دیرینه میان مناطق عشایری و شهری را کاهش دهد.
استان آذربایجانغربی با برخورداری از بیش از هزار کیلومتر ایلراه و جمعیت قابل توجه عشایری، یکی از مهمترین استانهای عشایرنشین کشور محسوب میشود. گستردگی جغرافیایی، مرزی بودن بخشی از مناطق عشایری و حضور چندماهه عشایر در ییلاقات، ضرورت برنامهریزی دقیق، مستمر و میدانی را دوچندان کرده است. از سوی دیگر، شهرستانهایی مانند سلماس، به دلیل تراکم بالای خانوارهای عشایری، به نمادی از چالشها و فرصتهای این حوزه تبدیل شدهاند.
در همین راستا، اقدامات انجامشده در سال جاری از جمله مرمت گسترده ایلراهها، اجرای طرحهای آبرسانی، توزیع آبشخورها و توسعه انرژی خورشیدی، نشاندهنده رویکردی جدید در نگاه به جامعه عشایری است؛ نگاهی که توسعه زیرساخت را مقدمهای برای حفظ تولید، امنیت غذایی و پایداری جمعیت میداند. برای بررسی ابعاد این اقدامات، چالشهای موجود و برنامههای پیشرو، گفتوگوی تفصیلی با علی ناجی، مدیرکل امور عشایری آذربایجانغربی انجام دادهایم که در ادامه میخوانیم.
اروم نیوز: امسال بحث مرمت ایلراهها بهطور ویژه مطرح شده استگ ضرورت این اقدام از نگاه شما چیست؟
ناجی: ایلراهها شریانهای حیاتی زندگی عشایری هستند. اگر این مسیرها ایمن و قابل تردد نباشند، عملاً جابهجایی دام، دسترسی به مراتع و حتی تأمین نیازهای اولیه عشایر با مشکل مواجه میشود به همین دلیل، مرمت و بهسازی ایلراهها نه یک اقدام عمرانی ساده، بلکه یک ضرورت معیشتی و تولیدی است.
افزون بر این، بهسازی ایلراهها نقش مستقیمی در کاهش تلفات دام، افزایش سرعت دسترسی به خدمات امدادی و بهداشتی و ارتقای ایمنی تردد در مناطق مرزی و صعبالعبور دارد.
تجربه سالهای اخیر نشان داده است که هرچه زیرساختهای ارتباطی عشایر تقویت شود، هزینههای حملونقل کاهش یافته و امکان عرضه مستقیم محصولات دامی به بازار فراهمتر میشود؛ موضوعی که در نهایت به افزایش درآمد خانوارهای عشایری، تقویت تولید و جلوگیری از مهاجرت ناخواسته از مناطق عشایری منجر خواهد شد.
اروم نیوز: مرمت ۷۵۰ کیلومتر ایلراه در یک سال عدد قابل توجهی است. این عملیات با چه رویکردی انجام شد؟
ناجی: تلاش ما این بود که کارها صرفاً مقطعی نباشد و اولویتبندی مسیرها بر اساس میزان تردد، صعبالعبور بودن و اهمیت اقتصادی انجام شد و عملیات بهگونهای پیش رفت که مسیرها برای چند سال آینده نیز پاسخگوی نیاز عشایر باشد.
اروم نیوز: با وجود این اقدامات، شما به کندی خدماترسانی برخی دستگاهها اشاره کردهاید، مشکل کجاست؟
ناجی: عشایر حدود ۸ تا ۹ ماه در مناطق ییلاقی حضور دارند و تأخیر در تأمین آب، راه یا خدمات زیرساختی، فشار زیادی به آنها وارد میکند انتظار ما این است که همه دستگاههای خدماترسان، نگاه ویژهتری به این مناطق داشته باشند و عشایر را بهعنوان تولیدکنندگان اصلی در نظر بگیرند.
اروم نیوز: شهرستانی مثل سلماس چه جایگاهی در برنامههای امور عشایری دارد؟
ناجی: سلماس یکی از قطبهای اصلی عشایری استان است و بازسازی و آسفالت مسیر عشایری مرزی این شهرستان در مدت کوتاه، نشاندهنده اهمیت منطقه و تلاش برای ارتقای امنیت، رفاه و پایداری سکونت عشایر است.
این اقدام علاوه بر تسهیل تردد عشایر و جابهجایی ایمن دام، زمینه دسترسی سریعتر به خدمات امدادی، بهداشتی و پشتیبانی را نیز فراهم کرده و نقش مهمی در کاهش مخاطرات ناشی از شرایط سخت جغرافیایی و مرزی منطقه دارد.
بهبود مسیرهای ارتباطی در سلماس، ضمن افزایش احساس امنیت و اطمینان خاطر خانوارهای عشایری، به تثبیت جمعیت در مناطق مرزی، تقویت تولید دام و جلوگیری از مهاجرت ناخواسته کمک کرده و جایگاه این شهرستان را بهعنوان یکی از محورهای راهبردی توسعه عشایری استان بیش از پیش برجسته میکند.
اروم نیوز: در حوزه آب، چه اقداماتی برای کاهش مشکلات عشایر انجام شده است؟
ناجی: احداث مخزن ۱۵۰ مترمکعبی در نظرآباد، توزیع ۵۵۰ آبشخور و استقرار تانکرهای سیار، بخشی از اقدامات ما برای تأمین پایدار آب شرب و دام عشایر است؛ بهویژه در شرایط خشکسالی که مدیریت منابع آب اهمیت دوچندان دارد.
اروم نیوز: توسعه انرژی خورشیدی چه تأثیری بر زندگی عشایر داشته است؟
ناجی: انرژی خورشیدی، هم هزینههای خانوار را کاهش میدهد و هم وابستگی به سوختهای فسیلی را کم میکند. نصب ۱۸۰ پنل و توزیع ۶۹ پنل جدید در دهه فجر، گام مهمی در افزایش رفاه و پایداری زندگی عشایری است.
اروم نیوز: در نهایت، چشمانداز شما برای آینده مناطق عشایری استان چیست؟
ناجی: هدف ما این است که عشایر با حفظ سبک زندگی خود، از حداقلهای رفاهی و زیرساختی برخوردار باشند. توسعه راه، آب و انرژی، مقدمهای برای افزایش تولید، کاهش مهاجرت و تثبیت جمعیت در مناطق عشایری خواهد بود.
گفتگو و تنظیم از: نجیبه معصومی سرای
انتهای خبر/
