به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ دفتر تاریخ ایرانزمین را که برگ میزنیم، برخی از صفحات آن پُرآشوبتر، دردناکتر و ناآرامتر است، دوران پهلوی را میخوانم، دلم به حال مادر و پدربزرگانم میسوزد؛ مردمی که سایه سرکوب، فساد و وابستگی به بیگانگان بر زندگیشان سنگینی میکرد و رنجهای روزانهشان هنوز در ذهن تاریخ ثبت شده است.
در این دوره که دقیقا دوران جوانی و نوجوانی مادر بزرگ و پدربزرگانم بود؛ رژیم پهلوی با تمرکز بر تثبیت قدرت فردی و سلطنت مطلقه، نه تنها آزادی مردم را سرکوب میکرد، بلکه با تصمیمهایی اقتصادی و فرهنگی، هویت ملی و استقلال ایران را به خطر میانداخت.
در آن دوران اقداماتی مانند کشف حجاب اجباری، تعطیلی مدارس دینی و تبعید علما، ضربهای عمیق به سنتها و باورهای مردم وارد آورد و موجی از نارضایتی، خشم و بیاعتمادی عمومی ایجاد کرد این فشارها، روح جامعه را آزرده و پایههای مقاومت اجتماعی را شکل داد.
از منظر اقتصادی، وابستگی گسترده پهلوی به قدرتهای خارجی و واگذاری منابع حیاتی مانند نفت به شرکتهای بینالمللی، استقلال کشور را تضعیف کرد و امید مردم به آینده روشن را کمرنگ نمود. اسناد تاریخی نشان میدهد که این وابستگی، فرصتهای توسعه ملی را از میان برد و مردم، در فقر و محرومیت، شاهد غارت منابع خود بودند.
جداسازی بخشهایی از خاک ایران و واگذاری مناطق حیاتی به قدرتهای خارجی، لکه ننگی در کارنامه پهلوی است و یادآور ضعف در دفاع از مرزها و تمامیت ارضی کشور. حکمرانی که منافع شخصی و سلطنتی را بر رفاه و امنیت ملی ترجیح داد، تصویری دردناک از ظلم و بیعدالتی باقی گذاشت.
با این حال، تجربه تلخ دوران پهلوی میتواند چراغ راهی برای آینده باشد. جمهوری اسلامی با تلاش برای حفظ استقلال سیاسی، انسجام مرزها و مدیریت منابع داخلی، توانست تجربه زیانبار وابستگی به بیگانگان را پشت سر بگذارد و الگویی از مقاومت و عدالت برای نسلهای آینده بسازد.
شناخت دقیق عملکرد پهلوی و پیامدهای آن، نه تنها عبرتی برای تحلیل وضعیت امروز ایران است، بلکه چراغ هشداری است برای نسل جوان تا مسیر حفظ استقلال، عدالت و هویت ملی را گم نکنند.
استبداد پهلوی؛ فساد و تضعیف اعتماد عمومی
حسین حاجینبیزاده کارشناس مسائل سیاسی در گفتگو با خبرنگار اروم نیوز اظهار کرد: مقایسه شرایط قبل و بعد از انقلاب اسلامی در حوزههایی چون آموزش، بهداشت، زیرساختها و رفاه عمومی نشان میدهد که ایستادگی در برابر ظلم و پاسداری از ارزشهای ملی و دینی نهتنها ممکن است، بلکه ثمرات آن در زندگی مردم، بهویژه در مناطق محروم، کاملاً مشهود است.
وی افزود: این آگاهی تاریخی باید چراغ راه نسل جوان باشد تا با شناخت گذشته، در مسیر حفظ استقلال، عدالت و توسعه پایدار گام بردارند و اجازه ندهند تجربه تلخ استبداد دوباره تکرار شود.
وی تأکید کرد: این مجموعه خیانتها و جنایتها، به سلب اعتماد مردم به رژیم پهلوی و نهادهای آن انجامید و زمینهساز انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ شد، هرچند رژیم پهلوی مدعی مدرنیزاسیون بود، اما این مدرنیزاسیون به قیمت سرکوب آزادیها، وابستگی به بیگانگان و نقض گسترده حقوق انسانی تمام شد و عملاً آیندهای برای خود و کشور باقی نگذاشت.
وی افزود: رضاخان و محمدرضا پهلوی با خیانت به استقلال ملی، سرکوب آزادیهای سیاسی و غارت منابع کشور، بخش بزرگی از تاریخ معاصر ایران را به دوران ظلم و استبداد تبدیل کردند.
وی در ادامه به فساد مالی گسترده خاندان پهلوی اشاره کرد و گفت: بخشی عظیمی از درآمدهای نفتی و منابع ملی به جیب افراد معدودی منتقل شد، در حالی که مردم در فقر و محرومیت زندگی میکردند.
حاجینبیزاده بیان کرد: هزینههای کلان برای خرید تسلیحات نظامی و تجملات دربار، در کنار وابستگی اقتصادی به بیگانگان، نشاندهنده یک نوع غارت سیستماتیک منابع کشور بود.
این کارشناس مسائل سیاسی افزود: این اقدامات نه تنها توسعه اقتصادی را متوقف کرد، بلکه شکاف اجتماعی و نابرابری را عمیقتر نمود.
وی ادامه داد: کشتارهایی مانند ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و ۱۷ شهریور ۱۳۵۷، نماد اوج خشونتهای رژیم پهلوی هستند که به جای پاسخگویی به مطالبات مردم، با گلوله به سوی آنها شلیک کردند، این حوادث نه تنها باعث تلفات انسانی گسترده شد، بلکه اعتماد عمومی را به حاکمیت کاملاً سلب کرد و انباشت نارضایتیها در جامعه را تشدید نمود.
حاجینبیزاده افزود: این خشونتهای سازمانیافته نشاندهنده عدم آمادگی رژیم برای اصلاح امور و تمایل به حفظ قدرت به هر قیمت بود.
دوران پهلوی، یادگار ظلم و استبداد در تاریخ معاصر ایران
ماموستا مامد کلشینژاد، امام جمعه اهلسنت ارومیه، با اشاره به دوران حکومت پهلوی، آن دوره را سرشار از سرکوب سیاسی، فساد مالی و وابستگی به قدرتهای خارجی توصیف کرد و افزود: تجربه تاریخی پهلوی نشان میدهد که استبداد، سرکوب آزادیها و غارت منابع ملی، نه تنها توسعه کشور را متوقف کرد، بلکه اعتماد مردم به حاکمیت را نیز از بین برد.
وی تصریح کرد: بیتوجهی رژیم پهلوی به ارزشهای دینی و مذهبی، همراه با تلاش برای مبارزه با هویت فرهنگی و باورهای مردم، یکی از عوامل اصلی نفرت عمومی و خشم مردم انقلابی بود. شاه نه تنها به سنتها و اعتقادات عمیقاً مذهبی جامعه بیاعتنا بود، بلکه به طرق مختلف تلاش میکرد ارزشهای دینی و ملی را کمرنگ کند و به جای آن، ارزشها و فرهنگهای بیگانه را جایگزین نماید این رفتار، اعتماد عمومی به حاکمیت را از بین برد و شکاف اجتماعی را تشدید کرد.
امام جمعه اهلسنت ارومیه بیان کرد: از جمله اقدامات این دوره، تغییر تاریخ رسمی ایران از تاریخ شمسی به تاریخ شاهنشاهی، تبدیل تعطیلی جمعه به روز یکشنبه و احیای سنن زردشتی و خرافات بود که نمادی از نادیده گرفتن فرهنگ و باورهای اصیل ایرانی و اسلامی به شمار میآمد.
کلشینژاد عنوان کرد: ترویج فرهنگ غربی و مبتذل در عرصه عمومی، جایگزینی ارزشهای دینی با عادات بیگانه و تلاش برای تغییر سبک زندگی مردم، فشار روحی و فرهنگی عظیمی بر جامعه وارد میکرد. این سیاستها، نسلهای مختلف را از هویت تاریخی و دینی خود دور میکرد و زمینه بیاعتمادی عمیق به حکومت را فراهم میآورد.
وی بیان کرد: همچنین، رژیم پهلوی با ایجاد مراکز فحشا و فساد، بیبند و باری عمومی، استفاده ابزاری از زنان و تحمیل آنان در فعالیتهای اجتماعی نامناسب، زمینه تضعیف بنیانهای اخلاقی جامعه را فراهم کرد تشکیل مجالس پرزرق و برق عیش و نوش، گسترش مشروبات الکلی و راهاندازی مراکز قمار، نه تنها فرهنگ عمومی را تهدید میکرد، بلکه باعث آسیبهای اجتماعی گستردهای مانند افزایش فساد، فروپاشی خانوادهها و کاهش امنیت روانی مردم میشد.
کلشینژاد گفت: این اقدامات رژیم پهلوی، در کنار سرکوب سیاسی و فساد اقتصادی، تصویری کامل از حکمرانی مبتنی بر منافع شخصی و سلطنتی ارائه میدهد که ارزشها و باورهای جامعه را نادیده گرفت. تجربه تاریخی نشان میدهد که مقابله با هویت دینی و فرهنگی مردم نه تنها مشروعیت حکومت را از بین میبرد، بلکه پایههای اجتماعی را نیز تضعیف کرده و زمینه انقلاب و حرکتهای مردمی را فراهم میآورد.
خیانت و سرکوب، یادگار سلطنت
صادق کاظمی، ۸۵ ساله، که هم سالهای دشوار پیش از انقلاب در دوران پهلوی و هم تحولات پس از پیروزی انقلاب اسلامی را از نزدیک تجربه کرده است، در گفتگو با خبرنگار اظهار کرد: من که دوران حکومت محمدرضا پهلوی را از نزدیک دیدهام، میگویم او با حمایت مستقیم آمریکا و انگلیس بر سر کار آمد و تمام دوران حکومتیاش را صرف تحکیم سلطنت، سرکوب مخالفان سیاسی و وابستگی همهجانبه به قدرتهای غربی کرد و مردم آن روزگار، با وجود امید به اصلاح و پیشرفت، شاهد بودند که تصمیمهای حکومتی بیشتر به نفع دربار و حامیان خارجی گرفته میشود تا مصالح ملی و رفاه عمومی.
وی افزود: روحانی مسجد روستای ما همیشه میگفت سلطنت پهلوی بدون پشتوانه خارجی، هیچ قدرت واقعی برای اداره کشور نداشت و هر تصمیم مهم، با نظر و اجازه خارجیها گرفته میشد، این واقعیت، پایههای مشروعیت حکومت را در نزد مردم متزلزل کرد و نارضایتی عمومی هر روز بیشتر میشد مردم از فقدان آزادی، اختناق سیاسی و فساد گسترده خسته و دلخور بودند.
کاظمی در ادامه عنوان کرد: رضاخان و محمدرضا پهلوی، با خیانت به استقلال ملی، سرکوب آزادیهای سیاسی و حقوق بشر، و غارت منابع کشور، بخش بزرگی از تاریخ معاصر ایران را به دوران ظلم و استبداد تبدیل کردند. حتی بسیاری از مردم عادی مانند ما، که هیچ ارتباطی با سیاست نداشتیم، از فقر و بیعدالتی رنج میبردیم و میدیدیم که ثروت و قدرت تنها در دستان معدودی متمرکز شده است. این دوران، یادآور درسهای تلخ است که نسلهای بعد باید آن را بشناسند تا چنین تجربهای دوباره تکرار نشود.
انتهای خبر/ م
