به گزارش گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز» پشت دیوارهای بلند زندان، جایی که اغلب با مفاهیمی چون محدودیت، انزوا و پایان فرصتها شناخته میشود، در مهاباد روایت متفاوتی در حال شکلگیری است. اینجا زندان نه نقطه توقف زندگی، بلکه آغازی دوباره برای بازسازی انسان و احیای امید است. صدای چکش و پیچش ظریف سیمهای نقره در کارگاههای ملیلهکاری، نشانه تولد مسیری نو برای مددجویانی است که با آموزش، مهارت و اعتماد، خود را برای بازگشت مسئولانه به جامعه آماده میکنند. این گزارش، نگاهی دارد به تجربهای موفق از زندانبانی تحولی در زندان مهاباد؛ تجربهای که نشان میدهد چگونه میتوان مجازات را به فرصت و حبس را به سکوی بازسازی زندگی تبدیل کرد.
جایی که روزگار حبس با صدای ظریف پیچش سیمهای نقره گره میخورد، روایت متفاوتی از اصلاح و بازگشت به زندگی شکل گرفته است. اینجا زندان تنها محل تحمل کیفر نیست؛ به مدرسهای برای بازآفرینی انسان و پرورش نیروی کار خلاق تبدیل شده است. ملیلهکاری و ساخت زیورآلات، هنری ریشهدار در فرهنگ منطقه، امروز به ابزاری برای توانمندسازی مددجویان بدل شده و مسیر اشتغال پایدار را پیش روی آنان میگذارد.
برنامه مهارتآموزی زندان مهاباد با محوریت ملیلهسازی، حاصل همکاری مدیریت زندان با مربیان و کارآفرینان محلی است. تلاشهای محمد قادری، مسئول حرفهآموزی و آموزشی زندان، و یاسین کاکهزاده، مربی و فعال حوزه ملیلهکاری، تاکنون به صدور حدود ۲۵۰ گواهینامه معتبر مهارت برای مددجویان انجامیده است.
گواهینامههایی که بدون درج نام زندان و صرفاً از سوی سازمان آموزش فنی و حرفهای استان آذربایجان غربی صادر میشوند. در بازدید میدانی از کارگاه تولید زیورآلات طلا و ملیلهکاری زندان، مددجویانی دیده میشوند که با تمرکز و دقت، سیمهای نقره را به آثار ظریف و چشمنواز تبدیل میکنند. این کارگاهها در قالب دورههای دوماهه برگزار میشود؛ دورههایی که پس از آموزش نظری، بلافاصله وارد مرحله تولید واقعی میشوند. همین پیوند آموزش و تولید، به گفته مسئولان، عامل اصلی تبدیل زندان از فضایی منفعل به محیطی پویا و امیدآفرین بوده است.
حذف نام زندان از گواهینامههای مهارت
محمد قادری در گفتگو با خبرنگار اروم نیوز اظهار کرد: مهارتآموزی یکی از مهمترین شاخصهای زندانبانی اسلامی است و آموزش حرفهای، زندانیان را برای بازگشت شرافتمندانه به جامعه آماده میکند.
وی ادامه داد: انتخاب رشته ملیلهسازی بر اساس نیاز بازار محلی، ظرفیت فرهنگی منطقه و استانداردهای فنی و حرفهای انجام شده است.
قادری تصریح کرد: هدف ما این است که مددجو از یک مصرفکننده به تولیدکننده تبدیل شود و با اعتمادبهنفس، مسئولیت زندگی خود و خانوادهاش را بر عهده بگیرد.
وی خاطرنشان کرد: یکی از سیاستهای شاخص این مجموعه، حذف نام زندان از گواهینامههای مهارت است؛ تصمیمی آگاهانه برای حفظ کرامت انسانی مددجویان. درج نام زندان میتواند به برچسبزنی اجتماعی و محدودیت در اشتغال منجر شود، اما صدور گواهینامههای عادی، نگاه کارفرما را معطوف به مهارت واقعی فرد میکند.
مسئول حرفهآموزی و آموزشی زندان ادامه داد: شماری از مددجویان آزادشده با اتکا به همین مدارک، جذب کارگاههای تولیدی شده یا کسبوکارهای خانگی راهاندازی کردهاند.
وی گفت: برنامههای آینده نیز افق روشنی را ترسیم میکند. توسعه کمی و کیفی دورهها و راهاندازی کارگاه ملیلهسازی در سطح شهر با همکاری فرمانداری مهاباد، از جمله طرحهایی است که میتواند حلقه اصلاح و تربیت را کامل کند.
قادری عنوان کرد: این کارگاهها علاوه بر جذب مددجویان آزادشده، خانوادههای آنان را نیز تحت آموزش قرار داده و با عرضه محصولات به بازار، منبع درآمدی پایدار ایجاد میکنند؛ عاملی که بهطور مستقیم از بازگشت به چرخه جرم جلوگیری خواهد کرد.
اشتغال در زندان تمرینی برای صبر و خودباوری
یاسین کاکهزاده، مربی ملیلهکاری که چهار سال است در زندان مهاباد فعالیت میکند، در گفتگو با خبرنگار «اروم نیوز» زندان را نقطه آغاز «تولد دوباره» میداند.
وی ادامه داد: تغییر واقعی زمانی اتفاق میافتد که آموزش رایگان، شغل و مدرک معتبر همزمان در اختیار مددجو قرار گیرد.
مربی ملیلهکاری تصریح کرد: در دورههای آموزشی، تولید همزمان با آموزش پیش میرود تا مهارت بهسرعت به محصولی قابل فروش تبدیل شود.
کاکهزاده عنوان کرد: تبدیل یک سیم ساده به گوشوارهای ظریف، تنها یک فرآیند فنی نیست؛ بلکه تمرینی برای صبر، نظم، خودباوری و مسئولیتپذیری است.
وی افزود: وقتی مددجو حتی از داخل زندان میتواند بخشی از هزینههای خانوادهاش را تأمین کند، حس مسئولیت و امید به آینده در او زنده میشود؛ انگیزهای قوی برای فاصله گرفتن از مسیرهای پرخطر گذشته. هرچند محدودیت فضا و امکانات از چالشهای آموزش در زندان است، اما اشتیاق مددجویان، انگیزه اصلی ادامه این مسیر به شمار میرود.
تجربه زندان مهاباد نشان میدهد که ترکیب آموزش حرفهای هدفمند، صدور گواهینامه بدون برچسب، حمایت کارآفرینان محلی و برنامهریزی دقیق برای دوران پس از آزادی، میتواند زندان را از بنبست به سکوی پرتاب تبدیل کند. جایی که هنر، بهانهای برای بازسازی انسان و ساختن آیندهای متفاوت میشود؛ آیندهای که در آن، آزادی پیش از گشوده شدن درهای زندان، در ذهن و مهارت زندانیان شکل گرفته است.
این رویکرد، زندان را از یک فضای صرفاً تنبیهی به فرصتی واقعی برای بازسازی زندگی فردی و اجتماعی تبدیل میکند. مدلی که با محوریت کرامت انسانی، مهارتآموزی هدفمند و ایجاد اشتغال پایدار طراحی شده، نهتنها احتمال بازگشت مجدد به جرم را بهطور معناداری کاهش میدهد، بلکه سرمایهای تازه از نیروی کار ماهر و مسئولیتپذیر به جامعه میافزاید.
اشتباه، پایان راه نیست
یکی از زندانیان به خبرنگار ما گفت: اینجا زندان است؛ جایی که خیلیها فکر میکنند زندگی متوقف میشود. اما برای من، اینجا نقطه شروع دوباره بود. وقتی برای اولین بار وارد کارگاه شدم، باورم نمیشد بتوانم چیزی یاد بگیرم که هم به من امید بدهد و هم آیندهام را بسازد. ملیلهکاری فقط یک حرفه نیست؛ راهی شد تا دوباره به خودم اعتماد کنم.
وی ادامه داد: روزهای اول، دستهایم میلرزید و حوصله تمرکز نداشتم. اما کمکم یاد گرفتم چگونه یک سیم ساده را با صبر و دقت به یک کار ظریف و زیبا تبدیل کنم. هر قطعهای که میساختم، انگار بخشی از روحیه از دسترفتهام را دوباره پیدا میکردم. این کار به من یاد داد که میتوانم مفید باشم، حتی در شرایطی که آزادی ندارم. کار در زندان فقط پر کردن وقت نیست.
این زندانی عنوان کرد: من حالا مهارتی دارم که بعد از آزادی میتوانم با آن کار کنم و نان حلال به خانه ببرم. مهمتر از پول، حس مسئولیتی است که دوباره در من زنده شده؛ اینکه بتوانم کمک خرج خانوادهام باشم و سربار کسی نباشم. وقتی گواهینامه مهارت را گرفتم، فهمیدم هنوز میشود به آینده فکر کرد.
وی یادآور شد: اینکه مدرکم نام زندان را ندارد، به من دلگرمی داد که بعد از آزادی، کسی من را فقط با گذشتهام قضاوت نکند، بلکه تواناییام را ببیند. اینجا یاد گرفتم اشتباه، پایان راه نیست. اگر فرصت یادگیری و کار باشد، میشود مسیر زندگی را عوض کرد. زندان برای من دیگر فقط دیوار و میله نیست؛ جایی است که به من یاد داد هنوز میتوانم انسانی مفید برای خانواده و جامعه باشم.
تجربه نشان داده است که زندانیِ دارای مهارت، پس از آزادی با اعتمادبهنفس بیشتری وارد اجتماع میشود و بهجای وابستگی به حمایتهای مقطعی، توان تأمین معیشت خود و خانوادهاش را دارد. این امر، پیامدهای مثبت اجتماعی متعددی به همراه دارد؛ از کاهش آسیبهای خانوادگی و فقر پنهان گرفته تا افزایش امنیت اجتماعی و تقویت اقتصاد محلی. در این میان، نقش نهادهای حمایتی، دستگاههای اجرایی، فرمانداریها، سازمان فنی و حرفهای و حتی بخش خصوصی، نقشی کلیدی و تعیینکننده است.
تأمین زیرساختهای آموزشی، تسهیل دسترسی به بازار فروش، حمایتهای مالی اولیه برای راهاندازی کسبوکار و ایجاد شبکههای کارفرمایی، میتواند این چرخه موفق را کاملتر و پایدارتر کند. بدون چنین پشتیبانیهایی، بخشی از ظرفیت بالقوه مددجویان ممکن است بلااستفاده بماند. چنانچه این الگو با نگاه راهبردی و حمایت بینبخشی تقویت شود، قابلیت تعمیم و اجرا در سطح ملی را دارد.
گسترش چنین طرحهایی میتواند به الگویی نوین از زندانبانی تحولی منجر شود؛ الگویی که در آن «اصلاح واقعی» نه یک شعار، بلکه فرآیندی عملی، قابل سنجش و اثربخش است. زندانبانیای که خروجی آن، انسانهایی توانمند، مولد و آماده بازگشت آبرومندانه به جامعه است و بهجای بازتولید آسیب، به بازسازی زندگی و اعتماد اجتماعی میانجامد.
انتهای خبر/ و
