به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»، شهرستان خوی با پیشینه‌ای چند هزارساله و قرار گرفتن در مسیر تاریخی جاده ابریشم، یکی از کانون‌های مهم تمدنی، تجاری و فرهنگی شمال غرب ایران به شمار می‌رود؛ شهری که آثار تاریخی برجای‌مانده در آن، روایتگر قرن‌ها زندگی، تجارت، فرهنگ و معماری است.
از بازار تاریخی و دروازه سنگی گرفته تا کاروانسراهای کهن، مساجد تاریخی، کلیساها، خانه‌های قدیمی و بارگاه شمس تبریزی، هر گوشه از این شهرستان بخشی از تاریخ ایران را در خود جای داده است؛ آثاری که علاوه بر ارزش فرهنگی و معماری، می‌توانند به یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی منطقه تبدیل شوند.
وجود کاروانسرای شاه‌عباسی قطور به‌عنوان اثری ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو و افتتاح مجموعه بارگاه شمس تبریزی در مهرماه امسال، فرصت تازه‌ای برای معرفی خوی در سطح ملی و بین‌المللی فراهم کرده است؛ فرصتی که با برنامه‌ریزی هدفمند می‌تواند زمینه افزایش حضور گردشگران، رونق کسب‌وکارهای محلی و ایجاد فرصت‌های شغلی را فراهم سازد.
بااین‌حال، تبدیل این ظرفیت تاریخی به یک صنعت درآمدزا، نیازمند هماهنگی دستگاه‌های مسئول، حفاظت از بناهای ارزشمند و ایجاد امکانات مناسب برای حضور و ماندگاری گردشگران در شهرستان است.
آثار تاریخی خوی بخشی از هویت فرهنگی ایران هستند
رضا بایرام‌زاده، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان خوی، در گفت‌وگو با خبرنگار «اروم نیوز» اظهار کرد: خوی یکی از شهرهای تاریخی مهم شمال غرب ایران است که آثار برجای‌مانده از دوره‌های مختلف، نشان‌دهنده جایگاه این منطقه در تحولات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی کشور است.
وی افزود: قرار گرفتن خوی در مسیر جاده تاریخی ابریشم و ارتباط این شهر با مراکز مهم تجاری منطقه، موجب شکل‌گیری مجموعه‌ای از بازارها، کاروانسراها و بناهای ارزشمند شده که امروز بخشی از میراث فرهنگی کشور محسوب می‌شوند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان خوی با اشاره به اهمیت بازار تاریخی این شهر بیان کرد: بازار خوی با معماری سنتی، راسته‌های تجاری و کاروانسراهای پیرامونی، یکی از نمونه‌های ارزشمند معماری بازارهای ایرانی است که همچنان بخشی از فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی شهر در آن جریان دارد.
بایرام‌زاده ادامه داد: دروازه سنگی، مسجد مطلب‌خان، پل تاریخی خاتون، خانه کبیری، کلیسای سورپ سرکیس و دیگر بناهای تاریخی نیز از جمله آثاری هستند که هرکدام ویژگی‌های معماری و فرهنگی خاص خود را دارند و معرفی آن‌ها می‌تواند شناخت گردشگران از پیشینه شهرستان را افزایش دهد.
وی با تأکید بر اهمیت ثبت جهانی کاروانسرای شاه‌عباسی قطور تصریح کرد: ثبت این اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو، فرصت ارزشمندی برای معرفی جایگاه تاریخی خوی در مسیرهای ارتباطی و تجاری گذشته فراهم کرده و می‌تواند زمینه توجه بیشتر گردشگران خارجی به این شهرستان را ایجاد کند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان خوی خاطرنشان کرد: حفاظت و مرمت بناهای تاریخی، افزایش آگاهی عمومی درباره ارزش این آثار و مشارکت مردم در صیانت از میراث فرهنگی، از ضرورت‌هایی است که باید هم‌زمان با توسعه گردشگری مورد توجه قرار گیرد.
احیای جاده ابریشم جایگاه تاریخی خوی را تقویت می‌کند
عزیز میرزایی، کارشناس گردشگری و آثار باستانی خوی، گفت: اهمیت تاریخی خوی تنها به وجود چند بنای ارزشمند محدود نمی‌شود، بلکه ساختار شهری، موقعیت جغرافیایی و ارتباط این منطقه با مسیرهای تجاری گذشته، مجموعه‌ای از ظرفیت‌های فرهنگی و تمدنی را شکل داده است.
وی افزود: بازار تاریخی، کاروانسراهای قدیمی، دروازه سنگی و بافت کهن شهر، در کنار آرامگاه شمس تبریزی، می‌توانند به‌عنوان اجزای یک مجموعه گردشگری تاریخی و فرهنگی معرفی شوند تا بازدیدکنندگان با ابعاد مختلف هویت خوی آشنا شوند.
این کارشناس گردشگری و آثار باستانی با تأکید بر ضرورت احیای جایگاه خوی در مسیر تاریخی جاده ابریشم بیان کرد: ایجاد مرکز جهانی جاده ابریشم در خوی می‌تواند ظرفیت مهمی برای انجام مطالعات تاریخی، برگزاری رویدادهای علمی و فرهنگی و گسترش ارتباطات گردشگری با کشورهای همسایه باشد.
میرزایی ادامه داد: کاروانسراها در گذشته تنها محل استراحت مسافران نبودند، بلکه نقش مهمی در تبادل کالا، فرهنگ و ارتباط میان جوامع داشتند و بازشناسی این کارکرد تاریخی می‌تواند به معرفی بهتر جایگاه خوی در شبکه ارتباطی منطقه کمک کند.
وی با اشاره به اهمیت حفظ اصالت بناهای تاریخی تصریح کرد: مرمت آثار تاریخی باید بر اساس اصول علمی و با رعایت ویژگی‌های معماری هر بنا انجام شود؛ زیرا هرگونه مداخله غیراصولی می‌تواند بخشی از هویت و ارزش تاریخی این آثار را تحت‌تأثیر قرار دهد.
این کارشناس گردشگری و آثار باستانی خوی تأکید کرد: معرفی آثار تاریخی خوی نباید تنها به بازدید از بناها محدود شود، بلکه طراحی مسیرهای گردشگری، ایجاد فضاهای فرهنگی و پژوهشی و پیوند دادن آثار تاریخی با صنایع دستی و اقتصاد محلی می‌تواند زمینه بهره‌برداری پایدار از این ظرفیت‌ها را فراهم کند.
توسعه گردشگری تاریخی از اولویت‌های مدیریت شهری است
حسن نصراله‌پور، شهردار خوی، گفت: خوی با برخورداری از پیشینه فرهنگی و تاریخی غنی، ظرفیت قابل‌توجهی برای تبدیل‌شدن به یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور دارد و مدیریت شهری نیز تلاش می‌کند با ساماندهی فضاهای عمومی و ارتقای زیرساخت‌ها، زمینه معرفی بهتر این ظرفیت‌ها را فراهم کند.
وی افزود: بخش مهمی از آثار تاریخی خوی در هسته مرکزی شهر قرار گرفته‌اند و نزدیکی بازار تاریخی، دروازه سنگی، مساجد کهن و دیگر بناهای ارزشمند، فرصت مناسبی برای شکل‌گیری مسیرهای پیاده گردشگری و آشنایی بازدیدکنندگان با هویت تاریخی شهر ایجاد کرده است.
شهردار خوی با اشاره به ضرورت توجه هم‌زمان به حفاظت از آثار تاریخی و توسعه خدمات شهری بیان کرد: ساماندهی محیط پیرامونی بناهای تاریخی، بهبود دسترسی گردشگران، زیباسازی فضاهای عمومی و ارتقای امکانات رفاهی از جمله موضوعاتی است که باید در برنامه‌ریزی‌های حوزه گردشگری مورد توجه قرار گیرد.
نصراله‌پور ادامه داد: افتتاح مجموعه بارگاه شمس تبریزی، ظرفیت تازه‌ای برای جذب گردشگران فرهنگی و علاقه‌مندان به عرفان و ادبیات ایجاد کرده است و می‌توان با معرفی دیگر آثار تاریخی شهرستان در کنار این مجموعه، زمینه بازدید گردشگران از نقاط مختلف شهر را فراهم کرد.
وی با تأکید بر نقش گردشگری در توسعه اقتصادی تصریح کرد: افزایش حضور گردشگران می‌تواند به رونق بازار تاریخی، توسعه مراکز اقامتی و پذیرایی، معرفی صنایع دستی و محصولات بومی و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید کمک کند و از این منظر، گردشگری تنها یک فعالیت فرهنگی نیست، بلکه ظرفیتی اقتصادی برای شهر محسوب می‌شود.
شهردار خوی خاطرنشان کرد: تحقق این اهداف نیازمند همکاری شهرداری، اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان خوی، دستگاه‌های اجرایی و فعالان بخش خصوصی است تا با برنامه‌ریزی مشترک، ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی خوی به فرصت‌هایی پایدار برای توسعه شهری تبدیل شوند.
ضرورت پیوند حفاظت از میراث تاریخی با توسعه گردشگری
مجموعه آثار تاریخی خوی، از بازار و دروازه سنگی گرفته تا کاروانسرای جهانی قطور و بارگاه شمس تبریزی، ظرفیت ارزشمندی برای توسعه گردشگری فرهنگی در شمال غرب کشور فراهم کرده است؛ ظرفیتی که بهره‌برداری از آن نیازمند نگاهی فراتر از معرفی پراکنده بناهای تاریخی است.
حفاظت اصولی از آثار، مرمت و نگهداری مستمر، ساماندهی بافت تاریخی، نصب تابلوهای راهنمای چندزبانه، معرفی جاذبه‌ها در رسانه‌ها و فضای مجازی و توسعه امکانات اقامتی و رفاهی، از اقداماتی است که می‌تواند شرایط حضور بیشتر گردشگران را فراهم کند.
از سوی دیگر، نزدیکی شهرستان خوی به مرز رازی و قرار گرفتن آن در مسیر ارتباطی ایران و ترکیه، امکان جذب گردشگران خارجی و معرفی ظرفیت‌های تاریخی منطقه را افزایش داده است؛ موضوعی که بهره‌گیری از آن به برنامه‌ریزی منسجم و ارائه خدمات مناسب گردشگری نیاز دارد.
اکنون با افتتاح بارگاه شمس تبریزی و برخورداری خوی از مجموعه‌ای متنوع از آثار تاریخی و فرهنگی، فرصت مناسبی برای تبدیل این شهرستان به یکی از مقاصد شاخص گردشگری کشور ایجاد شده است.
تحقق این هدف مستلزم آن است که حفاظت از میراث تاریخی، توسعه زیرساخت‌های گردشگری و حمایت از سرمایه‌گذاری در کنار یکدیگر مورد توجه قرار گیرند تا گنجینه تاریخی خوی، علاوه بر حفظ هویت فرهنگی شهرستان، به عاملی مؤثر در رونق اقتصادی و اشتغال‌زایی تبدیل شود.
انتهای خبر/
