به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ بهزاد لایقی امروز در نشست تخصصی با موضوع بررسی اثرات اقلیمی ال‌نینو بر مدیریت منابع آب و الگوهای بارش‌ها با اشاره به اهمیت پایش و پیش‌بینی وضعیت منابع آبی اظهار کرد: کاهش تراز آب دریاچه‌ها می‌تواند پیامدهای متعددی برای محیط‌زیست، کاربری‌های مختلف و جوامع پیرامونی داشته باشد؛ ازاین‌رو، برای پیش‌بینی مناسب وضعیت منابع آب، لازم است اطلاعات هواشناسی، وضعیت ذخایر برفی، بارش، تبخیر و سایر عوامل مؤثر به‌صورت یکپارچه بررسی شوند.
وی با اشاره به وضعیت دریای خزر تصریح کرد: بخش عمده آب ورودی به دریای خزر از طریق رودخانه‌ها تأمین می‌شود و سهم رودخانه ولگا، که بخش اعظم حوضه آن در روسیه قرار دارد، بسیار قابل توجه است؛ به‌طوری‌که بیش از ۸۵ درصد ورودی آب به این دریا از مسیر رودخانه‌ها صورت می‌گیرد.
مدیرکل مرکز علوم جو و اقیانوسی سازمان هواشناسی کشور افزود: در کنار ورودی رودخانه‌ای، عواملی مانند بارش مستقیم بر سطح دریا و میزان تبخیر نیز در تغییرات تراز آب دریای خزر مؤثر هستند بنابراین، برای تحلیل روند تغییرات این دریا باید مجموعه عوامل اقلیمی و هیدرولوژیکی به‌صورت هم‌زمان بررسی شوند.
وی با اشاره به مطالعات انجام‌شده درباره روند تغییرات تراز آب دریای خزر بیان کرد: بررسی داده‌های اندازه‌گیری‌شده نشان می‌دهد که تراز آب این دریا در سال‌های گذشته روند کاهشی داشته است و همچنین، نتایج برخی مطالعات و شبیه‌سازی‌ها حاکی از تداوم این روند در سناریوهای آینده است؛ هرچند میزان کاهش به فرضیات مدل‌ها و شرایط اقلیمی در نظر گرفته‌شده بستگی دارد.
تغییرات اقلیمی در افت تراز دریای خزر نقش مهمی دارد
لایقی با اشاره به نتایج مطالعات مربوط به آینده دریای خزر گفت: در برخی سناریوهای شبیه‌سازی، کاهش تراز آب در دهه‌های آینده نیز پیش‌بینی شده است و برآوردهای مطرح‌شده در بعضی مطالعات، کاهش چندمتری تراز آب تا میانه قرن را نشان می‌دهند بااین‌حال، برای ارزیابی دقیق میزان و سرعت این تغییرات، لازم است نتایج مدل‌ها با داده‌های اندازه‌گیری‌شده و سناریوهای مختلف اقلیمی مقایسه شوند.
وی تأکید کرد: تغییرات دما، بارش و تبخیر از عوامل مهم در بررسی آینده دریای خزر هستند در تحلیل‌های اقلیمی باید مشخص شود که هر یک از این متغیرها چه سهمی در تغییر تراز آب دارند و چگونه بر تراز نهایی دریا اثر می‌گذارند.
لایقی با اشاره به ضرورت همکاری‌های بین‌المللی در این زمینه گفت: از آنجا که بخش مهمی از منابع آب ورودی به دریای خزر از خارج از مرزهای ایران تأمین می‌شود، مدیریت این موضوع به همکاری علمی و تبادل داده میان کشورهای حاشیه خزر و نهادهای پژوهشی نیاز دارد.
در دریاچه ارومیه، برداشت آب و مداخلات انسانی اهمیت بیشتری دارد
وی در ادامه با مقایسه شرایط دریای خزر و دریاچه ارومیه اظهار کرد: شرایط حوضه آبریز دریاچه ارومیه با دریای خزر متفاوت است. در این حوضه، مصرف آب در بخش کشاورزی، انحراف جریان رودخانه‌ها و برداشت از منابع آب سطحی و زیرزمینی نقش مهمی در وضعیت منابع آبی دارند.
لایقی افزود: برای تحلیل دقیق تغییرات تراز آب دریاچه ارومیه، صرفاً بررسی متغیرهای اقلیمی کافی نیست؛ بلکه باید میزان برداشت آب، نحوه بهره‌برداری از منابع آب، وضعیت مخازن و تغییرات جریان رودخانه‌ها نیز به‌طور دقیق پایش شود و اطلاعات حاصل در مدل‌های شبیه‌سازی مورد استفاده قرار گیرد.
وی بیان کرد: نتایج مدل‌سازی می‌تواند به تفکیک اثر تغییرات اقلیمی از اثر مداخلات انسانی کمک کند همچنین، بررسی هم‌زمان تغییرات بارش، تبخیر، دبی رودخانه‌ها و برداشت از منابع آب زیرزمینی، امکان تحلیل جامع‌تری از عوامل مؤثر بر افت تراز دریاچه را فراهم می‌کند.
مدیریت منابع آب باید هم‌زمان با سناریوهای اقلیمی بررسی شود
مدیرکل مرکز علوم جو و اقیانوسی سازمان هواشناسی کشور با تأکید بر لزوم استفاده از سناریوهای ترکیبی اظهار کرد: برای دستیابی به برآوردهای واقع‌بینانه، باید سناریوهای تغییر اقلیم را در کنار سناریوهای مدیریت منابع آب بررسی کنیم در این رویکرد، میزان برداشت آب در بخش‌های مختلف، وضعیت مخازن و منابع تأمین آب و تغییرات احتمالی کاربری اراضی در مدل‌ها اعمال می‌شود.
وی افزود: مقایسه نتایج مدل‌ها در شرایط مختلف نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی و مداخلات انسانی چگونه به‌صورت جداگانه و ترکیبی بر منابع آب اثر می‌گذارند این شیوه می‌تواند مبنای مناسب‌تری برای تدوین برنامه‌های اجرایی و انتخاب راهکارهای سازگار با شرایط آینده باشد.
لایقی خاطرنشان کرد: اگر در مدل‌سازی، اثر برداشت‌های انسانی و سایر عوامل مؤثر به‌درستی لحاظ نشود، ممکن است سهم واقعی تغییرات اقلیمی در نتایج نهایی به‌درستی مشخص نشود ازاین‌رو، دقت داده‌های ورودی، کیفیت شبکه پایش و ارزیابی مستمر مدل‌ها اهمیت زیادی دارد.
وی با اشاره به ضرورت تقویت زیرساخت‌های اطلاعاتی کشور گفت: ایجاد و تکمیل پایگاه داده‌های یکپارچه با همکاری سازمان هواشناسی کشور، وزارت نیرو، سازمان نقشه‌برداری کشور و سایر دستگاه‌های مرتبط، می‌تواند دسترسی به اطلاعات اندازه‌گیری‌شده و قابل اتکا را برای کارشناسان و پژوهشگران تسهیل کند.
لایقی افزود: در کنار ایجاد پایگاه داده، لازم است زنجیره عملیاتی مدل‌های هواشناسی، مدل‌های هیدرولوژیکی و ابزارهای شبیه‌سازی منابع آب تقویت شود تا بتوان از خروجی آن‌ها در برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب استفاده کرد.
مدیرکل مرکز علوم جو و اقیانوسی سازمان هواشناسی کشور گفت: شبکه پایش باید مجموعه عوامل مؤثر بر تراز آب، از جمله بارش، دما، تبخیر، وضعیت رودخانه‌ها و تغییرات سطح آب دریاچه‌ها را پوشش دهد. همچنین، توسعه پیش‌بینی‌های فصلی می‌تواند اطلاعات مورد نیاز برای برنامه‌ریزی منابع آب در ماه‌های آینده را فراهم کند.
لایقی در پایان با تأکید بر اهمیت پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت و فصلی گفت: خروجی مدل‌های هواشناسی می‌تواند تغییرات احتمالی بارش و دما را در ماه‌های آینده نشان دهد و در کنار مدل‌های منابع آب، برای ارزیابی وضعیت رودخانه‌ها و دریاچه‌ها به کار گرفته شود.
انتهای خبر/ م
