به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «اروم‌نیوز»، میاندوآب از مناطق مهم کشاورزی آذربایجان‌غربی است که چغندرقند در اقتصاد کشاورزی و فعالیت‌های صنعتی آن جایگاه قابل توجهی دارد. وجود کارخانه قند و ظرفیت تولید محصولات جانبی این صنعت نیز زمینه‌ای برای توسعه صنایع تبدیلی، ایجاد ارزش افزوده و جذب سرمایه‌گذاری فراهم کرده است.
در همین راستا، سرپرست فرمانداری ویژه میاندوآب از برنامه‌ریزی برای برگزاری جشنواره ملی چغندرقند با هدف معرفی محصولات فرآوری‌شده، شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری، معرفی توانمندی‌های کشاورزی و صنعتی و تقویت ظرفیت‌های گردشگری میاندوآب خبر داده است.
رسول ملکی با اشاره به ظرفیت‌های کارخانه قند این شهرستان، بر ضرورت معرفی محصولات جانبی این واحد صنعتی، از جمله ملاس و فرآورده‌های حاصل از آن، تأکید کرده و برگزاری جشنواره را فرصتی برای بسترسازی توسعه اقتصادی و جذب سرمایه‌گذار دانسته است.
چنین رویدادی می‌تواند بستری برای معرفی توانمندی‌های منطقه، ارتباط میان تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران و آشنایی با ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده صنعت قند باشد؛ با این حال، در منطقه‌ای که با محدودیت منابع آبی و چالش‌های زیست‌محیطی دریاچه ارومیه روبه‌روست، توجه به ابعاد آبی تولید کشاورزی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
نگرانی درباره آب؛ دغدغه‌ای قابل تأمل
اما در پی انتشار خبر برگزاری جشنواره، فعالان محیط‌زیستی با طرح دیدگاه‌هایی درباره مصرف آب در کشت چغندرقند، نسبت به ترویج این محصول در شرایط تنش آبی ابراز نگرانی کرده‌اند.
از نگاه فعالان محیط‌زیست، برنامه‌های توسعه‌ای زمانی می‌توانند به دستاوردهای ماندگار منجر شوند که در کنار منافع اقتصادی، پیامدهای زیست‌محیطی آن‌ها نیز مورد بررسی قرار گیرد.
این فعالان محیط زیستی با اشاره به هزینه‌ها و تلاش‌های چندین‌ساله برای احیای دریاچه ارومیه، خواستار توجه بیشتر به تناسب الگوی کشت با ظرفیت منابع آبی منطقه شده است.
این نگرانی در شرایطی مطرح می‌شود که تأمین آب کشاورزی، حفظ منابع زیرزمینی و مدیریت مصرف آب در حوضه دریاچه ارومیه از موضوعات مهم برنامه‌ریزی منطقه‌ای به شمار می‌رود. از این منظر، توجه فعالان محیط‌زیست به آثار احتمالی گسترش کشت محصولات آب‌بر، موضوعی قابل بررسی است و می‌تواند زمینه گفتگوی سازنده میان بخش‌های مختلف را فراهم کند.
البته طرح این دغدغه‌ها لزوماً به معنای نادیده‌گرفتن اهمیت اقتصادی چغندرقند یا ضرورت حمایت از کشاورزان نیست. چغندرقند برای بخشی از بهره‌برداران کشاورزی و صنایع وابسته، محصولی درآمدزا محسوب می‌شود و تصمیم‌گیری درباره سطح کشت آن باید با در نظر گرفتن شرایط معیشتی کشاورزان، نیاز صنایع، وضعیت بازار و ظرفیت منابع آب انجام گیرد.
آیا محصولات جایگزین می‌توانند فرصت تازه‌ای ایجاد کنند؟
بابک نژادبهمن یکی از فعالان اجتماعی و محیط‌زیستی میاندوآب نیز در پیامی در شبکه‌های اجتماعی، ضمن ابراز نگرانی از برگزاری چنین جشنواره‌های با توجه به اهمیت مسئله آب، معرفی محصولاتی مانند زعفران را به‌عنوان یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای برنامه‌های ترویجی پیشنهاد کرده است؛ پیشنهادی که با هدف تنوع‌بخشی به فعالیت‌های کشاورزی و توجه به محصولات دارای ارزش افزوده بیشتر مطرح می‌شود.
البته انتخاب محصول جایگزین نیازمند بررسی‌های کارشناسی درباره سازگاری با اقلیم و خاک، نیاز آبی، هزینه تولید، بازار فروش، امکان فرآوری و میزان درآمد خالص کشاورز است؛ بنابراین، نمی‌توان بدون ارزیابی‌های فنی و اقتصادی، یک محصول را به‌طور قطعی جایگزین محصول دیگر دانست.
با این حال، بررسی ظرفیت کشت محصولات متناسب با شرایط منطقه و معرفی فرصت‌های جدید سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی می‌تواند در کنار جشنواره چغندرقند مورد توجه قرار گیرد. چنین رویکردی به معنای تقابل با تولید موجود نیست، بلکه تلاشی برای گسترش گزینه‌های اقتصادی و افزایش قدرت انتخاب کشاورزان خواهد بود.
توسعه اقتصادی و حفاظت از منابع آب؛ دو هدف مکمل
یک کارشناس مسائل اقتصادی نیز در گفتگو با خبرنگار ما گفت: یکی از موضوعات مهم در این زمینه چگونگی ایجاد تعادل میان منافع اقتصادی تولید و ضرورت مدیریت منابع آب است؛ چغندرقند در کنار ارزش اقتصادی خود، به آب نیاز دارد و میزان این نیاز با توجه به شرایط اقلیمی، نوع خاک، دوره رشد و شیوه آبیاری تغییر می‌کند.
سرخوش محمودی افزود: ارزیابی اقتصادی این محصول تنها بر اساس قیمت خرید و فروش آن کافی نیست؛ بلکه میزان آب مصرفی، بهره‌وری تولید، هزینه‌های آبیاری و پیامدهای احتمالی برداشت آب بر منابع منطقه نیز باید در محاسبات مورد توجه قرار گیرد.
وی گفت: در کنار این موضوع، توسعه صنایع تبدیلی و افزایش ارزش افزوده محصولات جانبی کارخانه قند می‌تواند از مسیرهایی باشد که به تقویت اقتصاد منطقه کمک می‌کند و به نظر می‌آید که جشنواره چغندرقند در صورت اجرایی شدن باید علاوه بر معرفی محصولات و فرصت‌های سرمایه‌گذاری، فرصتی برای گفتگو درباره بهره‌وری آب، روش‌های نوین آبیاری، مدیریت سطح زیرکشت و راهکارهای کاهش هزینه‌های تولید نیز باشد.
جشنواره‌ای برای معرفی ظرفیت‌ها و طرح پرسش‌های مهم
جشنواره چغندرقند میاندوآب در صورت برنامه‌ریزی مناسب، می‌تواند فراتر از یک رویداد، به بستری برای ارتباط میان کشاورزان، صنایع، سرمایه‌گذاران، دستگاه‌های اجرایی و متخصصان تبدیل شود.
معرفی محصولات جانبی کارخانه قند، بررسی ظرفیت‌های فرآوری، ارائه راهکارهای افزایش بهره‌وری آب و گفت‌وگو درباره الگوی کشت متناسب با شرایط اقلیمی منطقه، از جمله موضوعاتی است که می‌تواند به غنای این رویداد کمک کند.
همچنین مشارکت کارشناسان حوزه آب و محیط‌زیست در برنامه‌های جشنواره می‌تواند زمینه بررسی علمی دغدغه‌های مطرح‌شده را فراهم کند؛ به‌ویژه آنکه تصمیم‌های مرتبط با کشاورزی و صنایع وابسته، علاوه بر آثار اقتصادی کوتاه‌مدت، پیامدهایی برای آینده منابع طبیعی منطقه نیز دارند.
در این میان، لازم است بررسی شود که توسعه ظرفیت فرآوری کارخانه قند چه تأثیری بر تقاضای چغندرقند خواهد داشت و چگونه می‌توان میان نیاز صنایع، منافع کشاورزان و محدودیت منابع آب هماهنگی ایجاد کرد.
مسیری مشترک برای اقتصاد پایدار
نگرانی فعالان محیط‌زیست درباره وضعیت منابع آبی منطقه، در کنار تلاش مسئولان برای جذب سرمایه‌گذار و تقویت اقتصاد میاندوآب، می‌تواند به‌جای تبدیل‌شدن به دو دیدگاه متقابل، زمینه‌ای برای تدوین راهکارهای مشترک باشد.
از یک سو، رونق کشاورزی، حمایت از تولیدکنندگان و توسعه صنایع تبدیلی برای اقتصاد شهرستان اهمیت دارد و از سوی دیگر، پایداری این فعالیت‌ها به حفظ منابع آب و توجه به ظرفیت‌های زیست‌محیطی وابسته است.
بر این اساس، موفقیت جشنواره چغندرقند تنها به میزان استقبال از آن یا تعداد فرصت‌های سرمایه‌گذاری معرفی‌شده محدود نمی‌شود؛ بلکه توانایی آن در ایجاد ارتباط میان منافع اقتصادی و الزامات مدیریت منابع آب نیز می‌تواند یکی از معیارهای ارزیابی دستاوردهای آن باشد.
میاندوآب برای توسعه اقتصادی به فرصت‌های تازه نیاز دارد و در عین حال، آینده کشاورزی آن بدون توجه به وضعیت آب قابل تصور نیست و جشنواره چغندرقند می‌تواند فرصتی برای نزدیک‌شدن این دو ضرورت باشد؛ فرصتی که در آن، حمایت از تولید و جذب سرمایه‌گذار در کنار گفت‌وگوی کارشناسی درباره آب و محیط‌زیست قرار گیرد تا مسیر توسعه منطقه با نگاه به نیازهای امروز و ظرفیت‌های فردا ترسیم شود.
انتهای خبر/
