به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «اروم‌نیوز»؛ ۲۳ مهرماه، روز جهانی عصای سفید و فرصتی برای بازخوانی توانمندی‌های نابینایان و کم‌بینایان و طرح مطالبات و پیگیری مشکلات آنان برای برخورداری از زندگی در جامعه است؛ روزی که توجه‌ها را از محدودیت‌های بینایی به ظرفیت‌های انسانی، اجتماعی و حرفه‌ای افرادی جلب می‌کند که با وجود موانع مختلف، مسیر پیشرفت را دنبال می‌کنند.
عصای سفید تنها وسیله‌ای برای تشخیص موانع و تردد ایمن نیست؛ نمادی از استقلال، حق حضور در فضای عمومی و ضرورت احترام به حقوق شهروندی افراد دارای آسیب بینایی است. با این حال، تحقق این حقوق به مناسب‌سازی محیط شهری، دسترسی به امکانات آموزشی و فرهنگی و فراهم شدن فرصت‌های شغلی وابسته است.
توزیع وسایل کمک‌توانبخشی، از جمله عصای سفید، ساعت گویا و ابزارهای مورد استفاده در مطالعه و یادگیری نیز از جمله اقداماتی است که می‌تواند زمینه استقلال بیشتر این افراد را در زندگی روزمره فراهم کند. با این حال، دسترسی به این امکانات زمانی اثربخش خواهد بود که آموزش نحوه استفاده از آن‌ها و پشتیبانی مستمر نیز مورد توجه قرار گیرد.
۹ هزار روشندل تحت پوشش بهزیستی آذربایجان‌غربی
در این زمینه مدیرکل بهزیستی آذربایجان‌غربی در گفتگو با خبرنگاران با اشاره به ترکیب جمعیتی افراد دارای معلولیت بینایی تحت پوشش این سازمان اظهار کرد: از مجموع این افراد، پنج هزار و ۶۹۴ نفر مرد و سایر افراد زن هستند و همچنین ۸ هزار و ۶۵۸ خانوار دارای فرد با معلولیت بینایی زیر پوشش خدمات بهزیستی قرار دارند که یک‌هزار و ۳۴۲ نفر از این افراد بیش از ۶۰ سال سن دارند.
رسول بابایان افزود: ۷ هزار و ۲۹۰ نفر از افراد دارای معلولیت بینایی مستمری ماهانه دریافت می‌کنند و ۱۸۳ نفر از توان‌خواهان دارای چندمعلولیتی که با معلولیت بینایی نیز مواجه هستند، از کمک‌هزینه حق پرستاری بهره‌مند می‌شوند.
مدیرکل بهزیستی آذربایجان‌غربی درباره شدت معلولیت‌های بینایی در استان نیز گفت: ۵۷۴ نفر در گروه معلولیت خیلی شدید، ۳ هزار و ۲۰۱ نفر در گروه شدید و یک‌هزار و ۹۴۸ نفر در گروه متوسط قرار دارند و سایر افراد دارای معلولیت بینایی نیز در گروه خفیف طبقه‌بندی شده‌اند.
بابایان با اشاره به خدمات تخصصی آموزشی و توانبخشی ویژه کودکان نابینا و کم‌بینا بیان کرد: در حال حاضر دو مرکز روزانه و آموزشی در ارومیه و مهاباد فعالیت می‌کنند که به ۱۰۰ کودک دارای اختلالات بینایی خدمات ارائه می‌دهند و تمامی این کودکان از یارانه دولتی برخوردار هستند.
وی تأمین تجهیزات مورد نیاز برای افزایش استقلال فردی افراد دارای آسیب بینایی را از دیگر اقدامات بهزیستی برشمرد و تصریح کرد: در این مدت، ۴۳۹ قلم وسیله کمک‌بینایی از جمله ساعت گویا، اسپیرفلش‌خوان، قلم قرآنی، عصای سفید، شطرنج ویژه نابینایان و فلش‌مموری میان افراد نابینا و کم‌بینا توزیع شده است.
مدیرکل بهزیستی آذربایجان‌غربی همچنین نقش تشکل‌های مردمی در حمایت از این جامعه را مهم دانست و خاطرنشان کرد: انجمن نابینایان استان با برخورداری از هفت شعبه فعال در نقاط مختلف آذربایجان‌غربی، به یک‌هزار و ۷۰۰ نفر خدمات ارائه می‌کند.
بابایان در ادامه به سایر حمایت‌های ارائه‌شده به افراد دارای معلولیت بینایی اشاره کرد و گفت: این افراد علاوه بر دریافت مستمری، از خدماتی همچون مناسب‌سازی منزل، صدور پلاک ویژه خودرو، کمک‌هزینه ایاب‌وذهاب و خدمات حمایتی و توانبخشی در منزل بهره‌مند می‌شوند.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه توانمندسازی اقتصادی این افراد افزود: تاکنون ۱۶۲ فقره تسهیلات اشتغال با اعتباری بالغ بر ۳۲۴ میلیارد ریال به افراد دارای معلولیت بینایی پرداخت شده است تا زمینه ورود آنان به بازار کار، افزایش استقلال مالی و مشارکت مؤثرتر در فعالیت‌های اقتصادی فراهم شود.
از حفظ قرآن تا افتخارآفرینی در میدان ورزش
توانمندی افراد دارای معلولیت بینایی به دریافت خدمات حمایتی محدود نمی‌شود. به گفته ایرج عبدالله‌پور معاون توانبخشی اداره کل بهزیستی آذربایجان‌غربی، ۴۲ نفر از افراد دارای معلولیت بینایی در استان حافظ کل قرآن کریم هستند.
وی با اشاره به افتخارات علمی و ورزشی روشندلان آذربایجان‌غربی اظهار کرد: همچنین کسب مدال‌های نقره و برنز در مسابقات دوومیدانی برگزارشده در کشور امارات و دعوت از دو عضو تیم گلبال استان به اردوی تیم ملی، از مهم‌ترین دستاوردهای ورزشی روشندلان استان در سال جاری به شمار می‌رود.
این دستاوردها نشان می‌دهد که فراهم کردن بستر مناسب برای آموزش، تمرین و حضور اجتماعی می‌تواند فرصت بروز استعدادها را افزایش دهد؛ ظرفیتی که برای شکوفایی بیشتر، به حمایت مستمر خانواده‌ها، نهادهای مسئول و جامعه نیاز دارد.
مناسب‌سازی شهر، معیار سنجش مسئولیت‌پذیری اجتماعی است
یک کارشناس مسائل اجتماعی در این زمینه در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به ضرورت تغییر نگاه جامعه به افراد دارای معلولیت بینایی اظهار کرد: مسئله اصلی روشندلان، ناتوانی در انجام فعالیت‌های اجتماعی نیست، بلکه موانعی است که در محیط شهری، ساختارهای اداری و نگرش‌های اجتماعی پیش روی آنان قرار می‌گیرد؛ موانعی که با برنامه‌ریزی صحیح و مشارکت عمومی قابل رفع است.
مهدی صادقی افزود: استقلال افراد نابینا و کم‌بینا زمانی معنا پیدا می‌کند که بتوانند بدون وابستگی ناخواسته به دیگران در خیابان تردد کنند، به مراکز آموزشی و فرهنگی دسترسی داشته باشند و از خدمات عمومی بهره ببرند. بنابراین، مناسب‌سازی نباید اقدامی تشریفاتی یا محدود به اجرای چند پروژه عمرانی باشد، بلکه باید به یکی از معیارهای اصلی ارزیابی کیفیت خدمات شهری تبدیل شود.
این کارشناس مسائل اجتماعی و فرهنگی با تأکید بر نقش آموزش در اصلاح نگرش‌های عمومی بیان کرد: نگاه ترحم‌آمیز به افراد دارای معلولیت، حتی اگر با نیت خیرخواهانه همراه باشد، می‌تواند توانایی‌ها و استقلال آنان را نادیده بگیرد. آنچه ضرورت دارد، به‌رسمیت‌شناختن حقوق شهروندی این افراد و فراهم‌کردن فرصت فعالیت بر اساس استعدادها و مهارت‌هایشان است.
وی خاطرنشان کرد: روز جهانی عصای سفید زمانی می‌تواند به فرصتی مؤثر برای بهبود شرایط زندگی روشندلان تبدیل شود که مطالبات آنان پس از پایان برنامه‌های مناسبتی نیز پیگیری شود.
این کارشناس مسائل اجتماعی و فرهنگی در پایان تأکید کرد: شهری که امکان حضور مستقل افراد نابینا و کم‌بینا را فراهم می‌کند، در واقع شرایط زندگی بهتر را برای گروه‌های مختلف جامعه نیز به وجود می‌آورد؛ ازاین‌رو، دسترس‌پذیری باید به‌عنوان بخشی از حقوق شهروندی و مسئولیت مشترک مدیران و مردم مورد توجه قرار گیرد.
از دسترسی فرهنگی تا ضرورت مناسب‌سازی شهری
در ارومیه، فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی ویژه نابینایان نیز بخشی از مسیر مشارکت اجتماعی این قشر را تشکیل می‌دهد. بخش نابینایان کتابخانه مرکزی ارومیه، با ارائه منابع گویا و بریل، بستری برای دسترسی افراد دارای آسیب بینایی به کتاب و فعالیت‌های فرهنگی فراهم کرده است.
با این حال، حضور مستقل در جامعه تنها به دسترسی به منابع آموزشی محدود نیست. تردد ایمن در پیاده‌روها، عبور از تقاطع‌ها، استفاده از حمل‌ونقل عمومی و دسترسی به ساختمان‌های اداری و خدمات شهری، از جمله نیازهایی است که کیفیت زندگی روزمره افراد نابینا و کم‌بینا را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
وجود موانع در مسیرهای پیاده‌روی، اشغال پیاده‌روها، نامناسب بودن مسیرهای عبور و نبود علائم قابل تشخیص برای افراد دارای آسیب بینایی می‌تواند رفت‌وآمد مستقل را دشوار کند؛ مسائلی که رفع آن‌ها نیازمند توجه جدی مدیریت شهری و دستگاه‌های مسئول به اصول مناسب‌سازی است.
ضرورت توجه به مطالبات افراد دارای معلولیت بینایی
در همین زمینه، یکی از افراد دارای معلولیت بینایی در گفتگو با خبرنگار اروم‌نیوز، با اشاره به اهمیت دسترسی برابر به امکانات عمومی اظهار کرد: مناسب‌سازی شهر نباید صرفاً به ایجاد مسیرهای ویژه محدود شود، بلکه باید تمام مراحل رفت‌وآمد شهروندان، از حرکت در پیاده‌رو تا استفاده از خدمات عمومی، در نظر گرفته شود.
وی افزود: دسترسی به اطلاعات، امکانات فرهنگی و فرصت‌های شغلی نیز به اندازه مناسب بودن معابر اهمیت دارد. هرچه محیط شهری و خدمات عمومی با نیازهای افراد نابینا سازگارتر باشد، امکان مشارکت فعال‌تر آنان در جامعه افزایش می‌یابد و وابستگی به دیگران کاهش پیدا می‌کند.
این شهروند با تأکید بر ضرورت توجه مستمر مسئولان به مطالبات افراد دارای معلولیت بینایی خاطرنشان کرد: مناسب‌سازی زمانی نتیجه‌بخش است که نیازهای این افراد از ابتدای طراحی و اجرای پروژه‌های شهری لحاظ شود و پس از اجرا نیز امکان استفاده واقعی و ایمن از امکانات فراهم باشد.
اشتغال؛ حلقه مهم استقلال اجتماعی
در کنار مناسب‌سازی معابر، اشتغال نیز از مطالبات مهم افراد دارای معلولیت بینایی به شمار می‌رود. برخورداری از تحصیلات و مهارت‌های حرفه‌ای، زمانی به استقلال اقتصادی منجر می‌شود که فرصت‌های شغلی متناسب با توانایی افراد فراهم باشد و موانع دسترسی به محیط کار و ابزارهای مورد نیاز کاهش یابد.
استفاده از فناوری‌های کمکی، نرم‌افزارهای صفحه‌خوان و ابزارهای دسترس‌پذیر می‌تواند امکان فعالیت افراد نابینا را در مشاغل مختلف افزایش دهد. از این رو، توجه کارفرمایان به توانایی‌های حرفه‌ای این افراد و اجرای سیاست‌های حمایتی در حوزه اشتغال، در کنار آموزش مهارت‌های تخصصی، اهمیت دارد.
عصای سفید؛ یادآور مسئولیت جامعه
روز جهانی عصای سفید فرصتی برای قدردانی از تلاش‌های افراد نابینا و کم‌بینا و یادآوری مسئولیت نهادهای عمومی در فراهم کردن شرایط زندگی برابر است؛ مسئولیتی که با برگزاری مراسم مناسبتی پایان نمی‌یابد و باید در کیفیت معابر، خدمات شهری، امکانات آموزشی، دسترسی به فناوری و فرصت‌های اشتغال نمود پیدا کند.
توجه به نیازهای این قشر و پیگیری مطالبات آنان می‌تواند زمینه حضور مستقل‌تر و مؤثرترشان را در زندگی اجتماعی فراهم کند؛ چراکه شهر دسترس‌پذیر، شهری است که همه شهروندان، فارغ از شرایط جسمی، بتوانند از امکانات آن استفاده کنند.
روز جهانی عصای سفید، بیش از آنکه یادآور محدودیت بینایی باشد، فرصتی برای دیدن توانمندی‌هایی است که در صورت رفع موانع محیطی و اجتماعی، می‌توانند سهم بیشتری در پیشرفت جامعه داشته باشند.
انتهای خبر/
