به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ در میان گیاهانی که عطر و طعم خود را با فرهنگ غذایی و زندگی مردم آذربایجانغربی گره زدهاند، بادرشبو جایگاه متفاوتی دارد؛ گیاهی معطر که در فصل تابستان، علاوه بر جلوه بخشیدن به مزارع استان، پای خود را به سفره، عطاریها، کارگاههای سنتی و واحدهای فرآوری باز میکند.
بوی خاص بادرشبو برای بسیاری از مردم این منطقه یادآور شربتها و نوشیدنیهای سنتی است، اما ظرفیت این گیاه به مصرف خوراکی و عطر و طعم آن محدود نمیشود و میتواند بخشی از زنجیره اقتصادی گیاهان دارویی و فرآوردههای طبیعی را شکل دهد.
بادرشبو از خانواده نعناعیان است و به دلیل داشتن ترکیبات معطر و اسانسهای گیاهی، در طب سنتی و فرآوردههای گیاهی مورد توجه قرار گرفته است از این گیاه برای تهیه عرقیات، دمنوش و برخی فرآوردههای معطر استفاده میشود و در منابع مرتبط با گیاهان دارویی، خواصی همچون کمک به آرامش، کاهش تنش و بهبود برخی ناراحتیهای گوارشی برای آن مطرح شده است.
هرچند میزان و نحوه اثرگذاری آن به شکل مصرف، مقدار استفاده و شرایط فردی بستگی دارد و نباید جایگزین درمانهای پزشکی شود همین تنوع مصرف، بادرشبو را از یک محصول صرفاً کشاورزی به ماده اولیهای برای تولید فرآوردههای متنوع تبدیل کرده است.
اهمیت اقتصادی این گیاه اما در جایی بیشتر نمایان میشود که از مرحله کشت عبور کرده و وارد فرآوری شود و تبدیل بادرشبو به عرق، دمنوش و دیگر فرآوردههای گیاهی، امکان ایجاد ارزش افزوده بیشتری نسبت به فروش خام محصول فراهم میکند و میتواند زمینه فعالیت واحدهای کوچک، کارگاههای خانگی و صنایع فرآوری را توسعه دهد.
از سوی دیگر، خشککردن سرشاخههای گلدار و عرضه آن به عنوان دمنوش، راهی برای افزایش ماندگاری محصول و کاهش وابستگی بازار به فصل برداشت است؛ موضوعی که در صورت توسعه بستهبندی، استانداردسازی و بازاریابی مناسب، ظرفیت حضور این محصول را در بازارهای گستردهتر نیز افزایش میدهد.
آذربایجانغربی به دلیل شرایط اقلیمی و سابقه کشت گیاهان معطر، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه این محصول دارد.
ارومیه، خوی، سلماس و میاندوآب از مناطق مهم کشت بادرشبو در استان به شمار میروند و همزمان فعالیت واحدهای صنعتی در کنار تولید سنتی، نشان میدهد که این گیاه توانسته بخشی از زنجیره تولید تا مصرف را در منطقه شکل دهد.
با این حال، افزایش سطح زیرکشت به تنهایی نمیتواند معیار توسعه این محصول باشد؛ آنچه میتواند آینده بادرشبو را اقتصادیتر کند، حرکت از خامفروشی به سمت فرآوری، بستهبندی، برندسازی و توسعه بازارهای فروش است.
اکنون با آغاز فصل برداشت، مزارع بادرشبو در آذربایجانغربی وارد مرحلهای شدهاند که میتواند تصویری روشن از ظرفیتهای این گیاه در بخش کشاورزی، صنایع تبدیلی و اقتصاد محلی ارائه دهد؛ محصولی که اگر زنجیره ارزش آن به درستی تکمیل شود، عطر خوش آن میتواند علاوه بر سفرههای مردم، سهم بیشتری نیز در اقتصاد کشاورزی استان داشته باشد.
۵ هزار تن بادرشبو در آذربایجانغربی تولید میشود
محمدرضا اصغری رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانغربی در گفتگو با خبرنگار اروم نیوز از آغاز فصل برداشت و فرآوری گیاه بادرشبو در استان خبر داد و گفت: همزمان با فرارسیدن مردادماه، عملیات برداشت این گیاه معطر و استحصال عرق آن از سطح ۲۵۰ هکتار از اراضی زیرکشت استان آغاز شده و این روند تا اواخر شهریورماه ادامه خواهد داشت.
وی افزود: بر اساس برآوردهای انجامشده، امسال بیش از ۵ هزار تن پیکره رویشی بادرشبو از مزارع استان برداشت و روانه بازار خواهد شد که از این میزان، ظرفیت استحصال حدود ۲/۵ میلیون لیتر عرق بادرشبو وجود دارد این میزان تولید نشاندهنده ظرفیت قابل توجه استان در زمینه کشت و فرآوری گیاهان معطر و دارویی است.
اصغری با اشاره به شیوههای مختلف تولید فرآوردههای بادرشبو اظهار کرد: این محصول هم به شکل صنعتی و هم به صورت سنتی فرآوری میشود؛ بخشی از محصول برداشتشده در کارخانههای مجهز به عرقگیری و برای مصرف گسترده فرآوری شده و بخش دیگری نیز در کارگاههای کوچک و واحدهای خانگی به عرقیات گیاهی تبدیل میشود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانغربی در ادامه بیان کرد: در حال حاضر پنج واحد صنعتی تولید عرقیات گیاهی در استان فعال هستند که علاوه بر پاسخگویی به نیاز بازار داخل، بهویژه در تولید شربت و نقل، بخشی از تولید مازاد خود را نیز به سایر استانهای کشور ارسال میکنند و توسعه این واحدها میتواند زمینه افزایش ارزش افزوده محصول و ایجاد فرصتهای جدید در بخش صنایع تبدیلی کشاورزی را فراهم کند.
اصغری شهرستانهای ارومیه، خوی، سلماس و میاندوآب را از مناطق پیشرو در کشت بادرشبو عنوان کرد و گفت: با توجه به ظرفیت موجود در این مناطق، توسعه فرآوری و تنوعبخشی به محصولات حاصل از این گیاه میتواند نقش مهمی در اقتصادیتر شدن کشت آن داشته باشد.
وی افزود: یکی از روشهای مناسب برای افزایش ماندگاری و بهرهبرداری بیشتر از بادرشبو، خشککردن سرشاخههای گلدار در سایه و استفاده از آن برای تهیه دمنوش است که این شیوه علاوه بر فراهم کردن امکان مصرف محصول در تمام طول سال، میتواند به توسعه بازار فرآوردههای گیاهی و کاهش وابستگی تولیدکنندگان به فروش محصول تازه در فصل برداشت کمک کند.
اصغری خاطرنشان کرد: با توجه به افزایش تقاضا برای فرآوردههای طبیعی و گیاهی، بادرشبو میتواند فراتر از یک محصول فصلی، به یکی از ظرفیتهای قابل توجه آذربایجانغربی در حوزه گیاهان دارویی و صنایع تبدیلی تبدیل شود.
وی تصریح کرد: توسعه بستهبندی مناسب، برندسازی، استانداردسازی فرآوردهها و معرفی محصولات در بازارهای خارج از استان نیز میتواند مسیر تازهای برای افزایش درآمد بهرهبرداران و رونق اقتصادی این محصول فراهم کند.
صنایع تبدیلی رمز رونق این محصول است
رحیم سیفی یکی از کشاورزان در آذربایجانغربی در گفتگو با خبرنگار اروم نیوز با اشاره به آغاز فصل برداشت این گیاه معطر گفت: بادرشبو از جمله محصولاتی است که با شرایط اقلیمی منطقه سازگاری خوبی دارد و در صورت فراهم بودن شرایط مناسب کشت، میتواند برای کشاورزان درآمد قابل قبولی ایجاد کند.
وی اظهار کرد: کشت بادرشبو بیشتر از آنکه به تجهیزات پیچیده نیاز داشته باشد، به مراقبت و رسیدگی مستمر نیاز دارد و زمان برداشت نیز اهمیت زیادی دارد، چرا که کیفیت گیاه و میزان عطر و اسانس آن تا حد زیادی به زمان مناسب برداشت وابسته است.
این کشاورز افزود: در زمان برداشت، بخشهای رویشی و سرشاخههای گیاه جمعآوری میشود و محصول تازه میتواند برای عرقگیری مورد استفاده قرار گیرد بخشی از محصول نیز پس از خشک شدن برای تهیه دمنوش و فرآوردههای گیاهی نگهداری میشود همین تنوع مصرف باعث شده بادرشبو تنها به بازار محصول تازه وابسته نباشد.
وی بیان کرد: یکی از مشکلات تولیدکنندگان، نوسان قیمت محصول و هزینههای مربوط به نیروی کار، آب، حملونقل و فرآوری است و اگر بازار خرید محصول ثبات بیشتری داشته باشد، کشاورزان با اطمینان بیشتری میتوانند سطح زیرکشت خود را افزایش دهند.
این بهرهبردار بخش کشاورزی با تأکید بر ضرورت توسعه صنایع تبدیلی گفت: اگر امکانات فرآوری در نزدیکی مزارع توسعه پیدا کند، کشاورز مجبور نیست محصول را با قیمت پایین و به صورت خام به فروش برساند تبدیل بادرشبو به عرقیات، دمنوش و سایر فرآوردهها میتواند ارزش اقتصادی محصول را افزایش دهد و سهم بیشتری از درآمد نهایی را به تولیدکننده برساند.
سیفی بستهبندی و معرفی مناسب محصولات بادرشبو را مهم دانست و افزود: این گیاه در بسیاری از خانوادههای منطقه شناخته شده است، اما برای حضور جدیتر در بازارهای کشور باید محصولات فرآوریشده با بستهبندی مناسب، کیفیت ثابت و نشان تجاری مشخص عرضه شوند.
وی خاطرنشان کرد: بادرشبو علاوه بر اینکه محصولی معطر و پرمصرف است، میتواند برای بخش کشاورزی استان یک ظرفیت اقتصادی باشد و با حمایت از تولیدکنندگان، توسعه واحدهای فرآوری و ایجاد بازار مطمئن، زمینه افزایش سطح کشت و اشتغال در این حوزه فراهم شود.
سیفی در پایان گفت: کشاورزان زمانی به توسعه کشت این محصول ترغیب میشوند که از فروش محصول و قیمت آن اطمینان داشته باشند؛ بنابراین حمایت از زنجیره تولید تا بازار میتواند آینده بادرشبو را در آذربایجانغربی روشنتر کند.
گزارش از: نجیبه معصومی سرای
انتهای خبر/
