مجید رستگاری در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ با اشاره به مهمترین چالش منابع آبی استان اظهار کرد: مهمترین تهدید پیشروی منابع آب، نبود تعادل میان میزان آب قابل دسترس و حجم برداشت و مصرف است که در کنار تداوم خشکسالیها، افزایش دما، کاهش بارش مؤثر و افزایش تبخیر، فشار قابل توجهی بر منابع آب سطحی و بهویژه آبهای زیرزمینی وارد کرده است.
وی افزود: مسئله آب تنها به میزان بارش محدود نمیشود، بلکه نحوه مصرف و میزان برداشت از منابع نیز نقش تعیینکنندهای در وضعیت منابع آبی دارد و باید مدیریت مصرف و کنترل برداشت به عنوان یکی از محورهای اصلی مدیریت منابع آب مورد توجه قرار گیرد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای آذربایجانغربی با بیان اینکه ذخایر آبی استان همچنان نسبت به شرایط نرمال و میانگینهای بلندمدت تحت فشار قرار دارد، گفت: وضعیت منابع آبی در همه مناطق استان یکسان نیست و ممکن است در برخی سالها افزایش بارش، شرایط منابع سطحی را برای مدتی بهبود دهد، اما این موضوع به تنهایی نمیتواند کسری انباشته منابع زیرزمینی را جبران کند.
رستگاری عنوان کرد: ارزیابی وضعیت منابع آب باید بر اساس روندهای چندساله، بیلان آبخوانها و میزان ذخایر سدها انجام شود و نمیتوان تنها بر اساس میزان بارش یک سال درباره وضعیت منابع آبی قضاوت کرد.
وی با اشاره به وضعیت برخی دشتهای استان تصریح کرد: در برخی مناطق و دشتها با تنش و بحران منابع آب مواجه هستیم و شدت این وضعیت نیز در شهرستانها و حوضههای مختلف متفاوت است و افت سطح آب زیرزمینی، فشار بر آبخوانها و محدودیت منابع در دورههای خشکسالی از جمله نشانههای این وضعیت است.
رستگاری تصریح کرد: مطالعات انجامشده در دشت سلماس نیز افت قابل توجه سطح آب زیرزمینی و ارتباط آن با شرایط خشکسالی و توسعه سطح زیرکشت را نشان میدهد که ضرورت مدیریت برداشت و مصرف آب در این مناطق را دوچندان میکند.
وی با برشمردن عوامل مؤثر بر تشدید فشار بر منابع آب زیرزمینی گفت: برداشت بیش از ظرفیت تجدیدپذیر آبخوانها، افزایش سطح زیرکشت و نیاز آبی بخش کشاورزی، برداشت بیش از میزان تعیینشده از چاههای مجاز، وجود چاههای غیرمجاز، کاهش تغذیه طبیعی آبخوانها در اثر کاهش بارش و رواناب، افزایش دما و تبخیر و کاهش نفوذ آب به سفرههای زیرزمینی از جمله عوامل مؤثر در این زمینه هستند.
رستگاری افزود: در برخی دشتها نیز تداوم برداشت از ذخایر استاتیک آبخوانها موجب تشدید فشار بر منابع شده است؛ بنابراین برای حل این مسئله باید به صورت همزمان میزان برداشت از منابع کنترل و زمینه تغذیه آبخوانها تقویت شود.
وی از اجرای مجموعهای از اقدامات برای مدیریت منابع آب خبر داد و گفت: کنترل و انسداد چاههای غیرمجاز، نصب و توسعه کنتورهای هوشمند، تعیین و کنترل میزان برداشت چاههای مجاز، اجرای طرحهای تعادلبخشی آبخوانها، تغذیه مصنوعی در مناطق دارای قابلیت، اصلاح الگوی کشت و توسعه روشهای نوین آبیاری از جمله اقداماتی است که در این زمینه دنبال میشود.
رستگاری تأکید کرد: صرف نصب تجهیزات برای مدیریت منابع آب کافی نیست، بلکه باید برداشت واقعی منابع به صورت مستمر اندازهگیری و رعایت میزان مندرج در پروانههای بهرهبرداری نیز به شکل جدی کنترل شود؛ چرا که مدیریت برداشت از منابع زیرزمینی یکی از محورهای اساسی در حفاظت و پایداری آبخوانهاست.
وی تغییر اقلیم را یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر آینده منابع آبی دانست و گفت: تغییرات اقلیمی موجب شده مسئله آب از یک مشکل دورهای به یک چالش بلندمدت در حوزه برنامهریزی تبدیل شود. افزایش دما علاوه بر کاهش منابع ناشی از بارش، میزان تبخیر و نیاز آبی گیاهان را نیز افزایش میدهد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای آذربایجانغربی خاطرنشان کرد: همه بارشها از نظر تولید رواناب و تغذیه آبخوانها ارزش یکسانی ندارند و به همین دلیل کاهش بارش مؤثر میتواند تأثیر بیشتری از کاهش صرف عدد بارندگی بر وضعیت منابع آب داشته باشد.
رستگاری با اشاره به وضعیت حوضه آبریز دریاچه ارومیه اظهار کرد: مطالعات و گزارشهای کارشناسی، کاهش بارش و افزایش دما را در کنار عوامل انسانی، از عوامل مؤثر بر کاهش رواناب و افزایش فشار بر منابع آب در این حوضه میدانند و مدیریت مصرف باید متناسب با این شرایط دنبال شود.
وی با بیان اینکه کشاورزی بزرگترین مصرفکننده منابع آب استان و حوضه آبریز دریاچه ارومیه است، افزود: بدون اصلاح الگوی مصرف آب در بخش کشاورزی، دستیابی به مدیریت پایدار منابع آب امکانپذیر نیست. بر اساس گزارشهای کارشناسی، حدود ۹۰ درصد مصارف آب در حوضه دریاچه ارومیه مربوط به بخش کشاورزی است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای آذربایجانغربی تأکید کرد: راهکار، حذف کشاورزی نیست، بلکه باید به سمت کشاورزی با مصرف آب کمتر و ایجاد درآمد بیشتر به ازای هر مترمکعب آب حرکت کرد؛ در این مسیر اصلاح الگوی کشت، توسعه آبیاری نوین، کاهش کشت محصولات پرآببر، افزایش بهرهوری، استفاده از ارقام مقاوم به کمآبی و توسعه کشتهای کمآببر از جمله راهکارهای مهم به شمار میرود.
رستگاری در پایان گفت: مدیریت منابع آب نیازمند همکاری همه بخشهاست و در کنار اقدامات اجرایی برای کنترل برداشت، باید بهرهوری مصرف نیز افزایش یابد تا بتوان ضمن حفاظت از منابع آبی، نیازهای شرب، کشاورزی و سایر بخشهای استان را در بلندمدت تأمین کرد.
انتهای خبر/ م
