به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ در روزهایی که جنگ رمضان فضای اقتصادی کشور را تحت تأثیر قرار داده بود و بسیاری از بخشهای تولید و تجارت با چالشهای جدی مواجه شدند، بخش صنعت، معدن و تجارت آذربایجانغربی تلاش کرد با مدیریت میدانی، حفظ زنجیره تأمین کالا و استمرار فعالیتهای سرمایهگذاری، مانع از ایجاد اختلال در بازار و تولید استان شود.
سخاوت خیرخواه، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت آذربایجان غربی، در گفتگویی تفصیلی با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «ارومنیوز»، ضمن تشریح اقدامات این مجموعه در روزهای جنگ، از مدیریت بازار، حمایت از واحدهای تولیدی، مقابله با احتکار و گرانفروشی، جذب سرمایهگذار خارجی در اوج بحران و استمرار اجرای برنامههای توسعه صنعتی استان سخن گفت.
اروم نیوز: عملکرد مجموعه صمت آذربایجانغربی در دوران جنگ رمضان چگونه بود؟
خیرخواه: جنگ رمضان، جنگی تحمیلی بود که در کنار سایر ناآرامیهای سال گذشته، شرایط دشواری را برای کشور ایجاد کرد. با این حال، مقاومت، همبستگی و ایستادگی مردم ایران، این تهدید را به فرصتی برای نمایش اقتدار ملی تبدیل کرد؛ موضوعی که در تاریخ کشور ماندگار خواهد شد. پیش از آغاز این جنگ، برنامه جامعی برای توسعه صنعتی استان تدوین کرده بودیم؛ از فعالسازی معادن و واحدهای صنعتی راکد گرفته تا جلوگیری از خامفروشی و بهرهگیری از ظرفیتهای مرزی.
در همین راستا، بیش از ۴۰۰ بسته سرمایهگذاری و حدود ۸۰ برنامه توسعهای طراحی شده بود. سرمایهگذاری خارجی حتی در روزهای جنگ علیرغم شرایط جنگی، نزدیک به ۵۰ رویداد اقتصادی و سرمایهگذاری در سال گذشته برگزار شد. نکته قابل توجه اینکه در دومین روز جنگ ۱۲ روزه، موفق به جذب یک سرمایهگذار خارجی از کشور ترکیه شدیم که بیش از ۷۰ میلیون دلار در استان سرمایهگذاری خواهد کرد. زمین این پروژه حتی در همان روزهای جنگ تحویل سرمایهگذار شد و بهزودی عملیات اجرایی مجموعه بزرگ نساجی در زمینی به وسعت ۵۰ هکتار در شهرستان خوی آغاز خواهد شد. این اتفاق نشان داد که فضای سرمایهگذاری استان حتی در شرایط بحرانی نیز متوقف نشده است.
اروم نیوز: آیا جنگ بر فعالیت واحدهای صنعتی استان تأثیر گذاشت؟
خیرخواه: طبیعتاً برخی واحدها آسیب دیدند؛ حدود ۶ واحد صنعتی دچار خسارت مستقیم و ۳۷ واحد نیز آسیب غیرمستقیم دیدند. با این وجود، مدیریت مناسب موجب شد زنجیره تولید متوقف نشود و تعطیلی گستردهای در صنایع استان رخ ندهد. حتی برخی واحدهای تولیدی با وجود شرایط جنگی، نیروی انسانی جدید جذب کردند و تنها در چند واحد محدود تعدیل نیرو داشتیم که آن هم ناشی از شرایط خاص اقتصادی بود.
اروم نیوز: در روزهای جنگ وضعیت نظارت بر بازار چگونه بود؟
خیرخواه: ابتدا باید توجه داشت که شرایط جنگی با شرایط عادی قابل مقایسه نیست. در چنین فضایی نگرانی در بخش تولید، توزیع و مصرف طبیعی است و ممکن است فشارهایی بر بازار وارد شود. از سوی دیگر، افزایش ۶۰ درصدی حقوق و دستمزد نیروی کار در ابتدای سال نیز بر هزینههای تولید اثر گذاشته است؛ بنابراین بخشی از تغییرات قیمت ناشی از افزایش هزینههای واقعی تولید بوده است.
با این حال، مجموعه صمت استان از ماهها قبل طرح ویژه نظارت بر بازار را آغاز کرده بود و در ایام جنگ نیز این طرح با شدت بیشتری ادامه یافت. ۸ هزار بازرسی و معرفی ۹۰۰ متخلف در طول جنگ رمضان، بیش از ۸ هزار بازرسی از واحدهای صنفی و بازار استان انجام شد که همگی در سامانه سیمبا ثبت شدهاند.
همچنین نزدیک به ۹۰۰ پرونده تخلف به ارزش حدود ۹۵ میلیارد تومان برای رسیدگی به سازمان تعزیرات حکومتی ارسال شد. اما هدف اصلی این بازرسیها صرفاً تشکیل پرونده یا برخورد با اصناف نبود؛ بلکه مهمترین هدف، تأمین کالاهای اساسی، حفظ آرامش بازار و جلوگیری از کمبود کالا برای مردم بود. خوشبختانه با همکاری اصناف، تولیدکنندگان و همراهی مردم، فراوانی کالا در بازار حفظ شد و از بروز بحران در تأمین نیازهای اساسی جلوگیری شد؛ موضوعی که بسیاری از مدیران و شهروندان نیز بر آن تأکید دارند. نقش مردم در آرامش بازار یکی از مهمترین عوامل موفقیت در مدیریت بازار، رفتار منطقی مردم بود.
برخلاف بسیاری از بحرانها، خریدهای هیجانی و هجوم به بازار در استان مشاهده نشد و همین فرهنگ بالای اجتماعی، نقش مؤثری در حفظ ثبات بازار و جلوگیری از التهاب ایفا کرد. این همراهی مردم، در کنار تلاش دستگاههای اجرایی، تولیدکنندگان و اصناف، باعث شد آذربایجان غربی روزهای جنگ را با کمترین تنش اقتصادی پشت سر بگذارد.
اروم نیوز: با وجود ثبات نسبی بازار، همچنان برخی تولیدکنندگان از محدودیتها و موانع صادراتی در بازارهای هدف گلایه دارند. این مسئله چگونه قابل مدیریت است؟
خیرخواه: بله، واقعیت این است که برای تولیدکنندهای که بازار هدف خود را پیدا کرده، برخی موانع بیرونی وجود دارد. گاهی یک کشور مقصد به دلایل مختلف، واردات برخی کالاها را محدود یا ممنوع میکند و این موضوع خارج از کنترل ماست. اما در مجموع، در استان تلاش شده این موانع تا حد ممکن کاهش یابد. با وجود همه چالشها، وحدت میان استانداری، دستگاههای نظارتی و مجموعههای اجرایی باعث شده بسیاری از مشکلات بهصورت عملیاتی حل شود.
اروم نیوز: مهمترین چالشهای فعلی بخش تولید چیست؟
خیرخواه: در حال حاضر یکی از جدیترین چالشها مربوط به انرژی است. کمبود گاز و برق، در برخی واحدهای تولیدی محدودیت ایجاد میکند و همین موضوع بر روند تولید اثر میگذارد. از طرف دیگر، افزایش تورم و هزینه تأمین مواد اولیه نیز فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. مواد اولیه گاهی با سختی زیاد تأمین میشود، اما همچنان واحدهای تولیدی فعال هستند.
اروم نیوز: نقش سامانه جامع تجارت در مدیریت بازار و کنترل احتکار چیست؟
خیرخواه: ما در استان از سامانه جامع تجارت بهصورت جدی استفاده میکنیم. تمام انبارها و کالاهای موجود باید در این سامانه ثبت شوند و این امکان را به ما میدهد که بهصورت دقیق بدانیم چه کالایی، در چه نقطهای و در چه حجمی وجود دارد. بهطور میانگین روزانه حدود ۱۰۰ قلم کالا در بازار رصد قیمتی میشود و بهصورت هفتگی گزارش تغییرات آنها تهیه میگردد.
اگر افزایش غیرمنطقی قیمت مشاهده شود، با سیاستهای تنظیم بازار، عرضه افزایش پیدا میکند تا تعادل ایجاد شود. از نظر ذخایر استراتژیک نیز وضعیت استان مطلوب است. کالاهای اساسی از جمله برنج، روغن، حبوبات، لاستیک، مرغ و تخممرغ در حدی موجود است که حتی در صورت توقف واردات، برای چند ماه پاسخگوی نیاز مردم خواهد بود.
اروم نیوز: در روزهای جنگ، آیا این ذخایر و سیاستها توانست بازار را کنترل کند؟
خیرخواه: بله، در همان روزهای ابتدایی جنگ نیز به مردم اعلام شد که نگرانی بابت کمبود کالا نداشته باشند. ما حتی در یکی از بازدیدها تأکید کردیم مردم به اندازه نیاز واقعی خود خرید کنند. مثلاً اگر مصرف یک خانوار یک روغن ۵ کیلویی در ماه است، همان مقدار کافی است. نیازی به خریدهای هیجانی نیست. خوشبختانه مردم همکاری کردند و هیچ محدودیتی در عرضه ایجاد نشد.
اروم نیوز: سهم مردم از معادن و وضعیت خامفروشی در استان چگونه است؟
خیرخواه: آذربایجانغربی یک استان بسیار غنی معدنی است. حدود ۶۹ نوع ماده معدنی در استان شناسایی شده که شامل طلا، مس، تیتانیوم و سایر فلزات ارزشمند است. در حال حاضر حدود ۵۰۰ معدن فعال داریم، اما نزدیک به یکهزار و ۸۵۰ محدوده معدنی نیز وجود دارد که به دلیل ملاحظات کشاورزی و زیستمحیطی هنوز وارد فاز بهرهبرداری نشدهاند. این یعنی ظرفیت بسیار بزرگی در استان وجود دارد.
اروم نیوز: آیا مردم محلی از فعالیتهای معدنی بهرهمند میشوند؟
خیرخواه: بله، یکی از سیاستهای جدی ما این است که بهرهبرداری معدنی باید همراه با رضایت و منفعت مردم محلی باشد. به همین دلیل، موضوع مسئولیتهای اجتماعی معادن بهصورت جدی دنبال میشود. سال گذشته حدود یکهزار و ۵۰۰ میلیارد تومان حقوق دولتی از معادن استان به خزانه کشور واریز شد که بخشی از آن صرف امور عمرانی و خدمات عمومی میشود.
برای نخستینبار نیز حدود ۴۰۰ میلیارد تومان از این منابع با مجوز شورای عالی معادن برای اجرای ۴۳ پروژه عمرانی در مناطق معدنی اختصاص یافت؛ پروژههایی مانند آبرسانی، احداث ورزشگاه و تجهیز مراکز درمانی. از این مبلغ، حدود ۳۱۵ میلیارد تومان در همین دوره جذب و وارد فرآیند اجرای پروژهها شده است.
اروم نیوز:برای جلوگیری از خامفروشی چه اقداماتی انجام شده است؟
خیرخواه: خامفروشی زمانی کاهش پیدا میکند که زنجیره فرآوری در کنار معدن شکل بگیرد. ما در این مسیر چند پروژه مهم را آغاز کردهایم. از جمله احداث واحد شیشهسازی بر پایه سیلیس در ارومیه که در ماههای آینده به بهرهبرداری میرسد. همچنین در شاهیندژ واحد فرآوری جدیدی در حال احداث است. در حوزه طلا نیز شرکت ملی مس ایران در منطقه چالدران وارد مرحله اکتشاف عمیق شده است.
اروم نیوز: جمعبندی شما از وضعیت فعلی چیست؟
خیرخواه: با وجود همه چالشها، مسیر کلی استان مسیر رو به توسعه است. از مدیریت بازار در دوران جنگ گرفته تا توسعه مرزها، کنترل ذخایر، فعالسازی معادن و حرکت به سمت فرآوری، همه نشان میدهد که یک رویکرد هماهنگ در استان وجود دارد. البته مشکلاتی مانند انرژی و نوسانات اقتصادی همچنان وجود دارد، اما با برنامهریزی و سرمایهگذاری، میتوان این مسیر را به سمت پایداری و رشد هدایت کرد.
