به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ ارزیابی عملکرد استانها در حوزه صنعت، معدن و تجارت، صرفاً یک مقایسه آماری میان چند شاخص اقتصادی نیست، بلکه تصویری روشن از مسیر توسعه، کیفیت سیاستگذاری، میزان بهرهگیری از ظرفیتهای موجود و توان مدیریتی هر استان ارائه میدهد.
گاهی ممکن است استانی از نظر ظرفیتهای ذاتی، منابع معدنی، زیرساختهای صنعتی یا موقعیت جغرافیایی در جایگاه بالایی قرار نداشته باشد، اما با مدیریت هدفمند، برنامهریزی دقیق، فعالسازی ظرفیتهای مغفول و استفاده از فرصتهای اقتصادی، بتواند فاصله خود را با استانهای برخوردار کاهش دهد و حتی در برخی شاخصها به جمع استانهای برتر کشور بپیوندد چنین اتفاقی نشان میدهد که توسعه تنها محصول برخورداری از امکانات نیست، بلکه نتیجه مدیریت، پیگیری و اجرای صحیح برنامههاست.
آذربایجانغربی نیز در سالهای اخیر تلاش کرده است تا از مزیتهای متنوع خود در حوزههای صنعت، معدن، تجارت مرزی، صادرات و خدمات بازرگانی بهره بیشتری ببرد همجواری با چند کشور، برخورداری از مرزهای فعال، ظرفیتهای معدنی ارزشمند، نیروی انسانی متخصص و موقعیت ویژه در کریدورهای تجاری، فرصتهایی هستند که در صورت مدیریت صحیح میتوانند به موتور محرک اقتصاد استان تبدیل شوند با این حال، تحقق این ظرفیتها مستلزم رفع موانع تولید، فعالسازی واحدهای اقتصادی، تسهیل سرمایهگذاری و بهبود فضای کسبوکار است.
گزارشهای دورهای وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز با همین رویکرد، وضعیت استانها را بر اساس مجموعهای از شاخصهای تخصصی مورد ارزیابی قرار میدهند تا علاوه بر سنجش عملکرد، مسیر حرکت استانها به سمت توسعه نیز مشخص شود اهمیت این گزارشها در آن است که صرفاً جایگاه فعلی استانها را نشان نمیدهند، بلکه میزان پیشرفت، سرعت رشد و کیفیت اقدامات انجامشده را نیز مورد بررسی قرار میدهند. از همین رو، ممکن است استانی که از نظر ظرفیت در جایگاه میانی قرار دارد، به واسطه رشد سریعتر، عملکردی فراتر از انتظار از خود به نمایش بگذارد.
نتایج تازهترین گزارش پایش وزارت صمت درباره آذربایجانغربی نیز بیانگر چنین روندی بوده و بهبود جایگاه استان در شاخصهای مختلف، بهویژه در بخش معدن و تجارت خارجی، نشان میدهد بخشی از برنامههای توسعهای به نتیجه رسیده و برخی ظرفیتهای اقتصادی استان در مسیر بالفعل شدن قرار گرفتهاند. البته حفظ این روند نیازمند استمرار برنامههای اصلاحی، حمایت از تولید، جذب سرمایهگذاری، توسعه زیرساختها و تقویت صادرات است تا این رشد مقطعی به یک روند پایدار و ماندگار تبدیل شود؛ بر همین اساس، گفتگویی با سخاوت خیرخواه مدیرکل صنعت، معدن و تجارت آذربایجانغربی ترتیب دادهایم که در ادامه میخوانید:
اروم نیوز: تازهترین گزارش وزارت صنعت، معدن و تجارت چه تصویری از وضعیت آذربایجانغربی ارائه میدهد؟
خیرخواه: براساس تازهترین گزارش دفتر سیاستگذاری، برنامهریزی و پایش وزارت صنعت، معدن و تجارت، وضعیت آذربایجانغربی از منظر ظرفیتهای اقتصادی و همچنین عملکرد اجرایی مورد ارزیابی قرار گرفته است این گزارش بر مبنای ۲۳ شاخص تخصصی در حوزههای صنعت، معدن، تجارت خارجی، بازرگانی و خدمات تهیه شده و تصویری نسبتاً دقیق از روند توسعه استان ارائه میدهد.
نکته مهم این گزارش آن است که جایگاه ظرفیتی استان با جایگاه عملکردی آن تفاوت دارد آذربایجانغربی از نظر ظرفیتهای موجود در رتبه پانزدهم کشور قرار گرفته، اما روند اجرای برنامهها و نتایج حاصل از آن موجب شده جایگاه عملکردی استان به رتبه سیزدهم ارتقا یابد این موضوع نشان میدهد که استان توانسته فراتر از ظرفیتهای اولیه خود حرکت کند و بخشی از عقبماندگیهای گذشته را جبران نماید.
اروم نیوز: چه عواملی موجب ارتقای جایگاه عملکردی استان نسبت به سال گذشته شده است؟
خیرخواه: نتایج این پایش نشان میدهد آذربایجانغربی نسبت به ارزیابی سال گذشته سه پله ارتقا یافته و در مقایسه با جایگاه ظرفیتی خود نیز دو رتبه بالاتر قرار گرفته است این موفقیت در شرایطی به دست آمده که کشور در ماههای اخیر با محدودیتها و شرایط خاص اقتصادی و حتی جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی مواجه بوده است.
بهبود فضای سرمایهگذاری، فعالسازی واحدهای تولیدی، افزایش نظارت بر اجرای طرحهای صنعتی، توسعه فعالیتهای معدنی، رونق تجارت مرزی و برنامهریزی منسجم برای ارتقای شاخصهای اقتصادی از مهمترین عوامل این رشد محسوب میشوند.
نکته قابل توجه این است که رشد استان صرفاً در یک بخش خاص اتفاق نیفتاده، بلکه در اغلب شاخصهای ارزیابیشده روندی رو به بهبود مشاهده میشود که این موضوع از متوازنتر شدن مسیر توسعه اقتصادی حکایت دارد.
اروم نیوز: این ارزیابی بر اساس چه شاخصهایی انجام شده و چرا از اعتبار بالایی برخوردار است؟
خیرخواه: گزارش وزارت صنعت، معدن و تجارت بر پایه ۲۳ شاخص تخصصی تدوین شده است؛ بهگونهای که هفت شاخص به حوزه صنعت، هفت شاخص به بخش معدن، دو شاخص به تجارت خارجی و هفت شاخص نیز به حوزه بازرگانی و خدمات اختصاص دارد.
این شاخصها طیف گستردهای از موضوعات مانند توسعه واحدهای صنعتی، فعالیت معادن، صادرات، تجارت مرزی، خدمات بازرگانی، ساماندهی شبکه توزیع، سرمایهگذاری و سایر مؤلفههای اثرگذار بر اقتصاد استان را مورد بررسی قرار میدهند.
به همین دلیل، نتایج این گزارش صرفاً یک رتبهبندی ساده نیست، بلکه ارزیابی جامعی از وضعیت واقعی اقتصاد استانها محسوب میشود و میتواند مبنای تصمیمگیری مدیران، سیاستگذاران و سرمایهگذاران قرار گیرد.
اروم نیوز: آذربایجانغربی در مقایسه با استانهای همتراز خود چه جایگاهی دارد؟
خیرخواه: استانهای کشور علاوه بر رتبهبندی ملی، در گروههای همسطح نیز مورد مقایسه قرار گرفتهاند آذربایجانغربی در گروه دوم کشور و در کنار استانهای مرکزی، مازندران، یزد، هرمزگان، قزوین، گیلان و قم قرار دارد.
بر اساس نتایج منتشرشده، استان در میان این هشت استان موفق به کسب رتبه چهارم شده است؛ جایگاهی که نشان میدهد عملکرد آذربایجانغربی در میان استانهای همتراز، قابل قبول و رو به رشد است.
اروم نیوز: یکی از مهمترین نکات این گزارش، جهش بخش معدن استان است این موفقیت چگونه رقم خورد؟
خیرخواه: بدون تردید، بخش معدن یکی از نقاط قوت گزارش اخیر وزارت صمت درباره آذربایجانغربی است این استان به دلیل برخورداری از ذخایر متنوع معدنی، همواره از ظرفیت بالایی در این حوزه برخوردار بوده، اما آنچه در سالهای اخیر اهمیت پیدا کرده، حرکت از ظرفیت بالقوه به سمت بهرهبرداری واقعی است.
براساس گزارش وزارت صمت، آذربایجانغربی توانسته با ۱۲ پله ارتقا، از رتبه شانزدهم کشور به رتبه چهارم برسد؛ اتفاقی که حاصل مجموعهای از اقدامات اجرایی، نظارتی و برنامهریزی شده است.
در این مسیر، فعالسازی معادن راکد، احیای معادن نیمهفعال، تسهیل صدور مجوزها، نظارت بر بهرهبرداری صحیح، افزایش سرمایهگذاری و پیگیری وصول حقوق دولتی معادن، نقش مهمی در ارتقای شاخصهای این بخش داشته است.
هدف ما تنها افزایش تعداد معادن فعال نیست؛ بلکه تلاش میکنیم ارزش افزوده بیشتری از منابع معدنی استان ایجاد شود و زنجیره فرآوری مواد معدنی نیز توسعه یابد تا علاوه بر اشتغال، درآمد بیشتری نصیب استان شود.
اروم نیوز: چه شاخصهایی موجب شد آذربایجانغربی در بخش معدن به رتبه چهارم کشور برسد؟
خیرخواه: بررسی گزارش وزارت صمت نشان میدهد که دو شاخص بیش از سایر مؤلفهها در این موفقیت نقش داشتهاند؛ نخست، افزایش تعداد معادن احیا شده و دوم، رشد حقوق دولتی وصولشده از معادن.
فعال شدن معادن غیرفعال به معنای بازگشت سرمایه، اشتغال و تولید به بخش معدن است از سوی دیگر، افزایش حقوق دولتی نیز نشان میدهد میزان استخراج و فعالیت اقتصادی معادن نسبت به گذشته رشد قابل توجهی داشته است.
این شاخصها بیانگر آن است که بخش معدن استان از رکود فاصله گرفته و در مسیر پویایی قرار گرفته است؛ مسیری که در صورت استمرار سرمایهگذاری و توسعه صنایع معدنی میتواند نقش پررنگتری در اقتصاد استان ایفا کند.
اروم نیوز: رتبه سوم کشور در تجارت خارجی نیز از دستاوردهای مهم استان محسوب میشود. این جایگاه چگونه به دست آمده است؟
خیرخواه: آذربایجانغربی به واسطه هممرزی با چند کشور و برخورداری از پایانههای مرزی فعال، ظرفیت ویژهای در تجارت خارجی دارد. در سالهای اخیر تلاش شد از این ظرفیت به شکل مؤثرتری استفاده شود.
براساس گزارش وزارت صمت، استان از رتبه هشتم کشور به رتبه سوم ارتقا یافته و پنج پله رشد را تجربه کرده است این موضوع بیانگر افزایش تحرک در حوزه صادرات، توسعه تجارت مرزی و بهبود فعالیتهای بازرگانی است.
بیتردید، نقش فعالان اقتصادی، صادرکنندگان، تولیدکنندگان و دستگاههای اجرایی در تحقق این موفقیت بسیار اثرگذار بوده و امیدواریم با رفع برخی موانع، این روند همچنان ادامه پیدا کند.
اروم نیوز: چه عواملی بیشترین تأثیر را در بهبود شاخص تجارت خارجی استان داشتهاند؟
خیرخواه: مطابق گزارش منتشرشده، افزایش سهم صادرات استان از صادرات کشور، رشد فعالیت کارتهای بازرگانی فعال و رونق تجارت مرزی از مهمترین عوامل ارتقای این شاخص بودهاند.
همچنین توسعه مبادلات از طریق مرزهای رسمی، تسهیل فرآیند صادرات، تعامل با گمرکات و حمایت از صادرکنندگان موجب شده ظرفیتهای تجاری استان بیش از گذشته مورد استفاده قرار گیرد.
آذربایجانغربی از موقعیت جغرافیایی ممتازی برخوردار است و میتواند به یکی از قطبهای تجارت منطقه تبدیل شود تحقق این هدف نیازمند توسعه زیرساختهای حملونقل، لجستیک، گمرکات، پایانههای مرزی و حمایت مستمر از فعالان اقتصادی است.
اروم نیوز: در گزارش وزارت صمت به رتبه پنجم استان در تعداد انبارهای فعال کالا نیز اشاره شده است این شاخص چه اهمیتی دارد؟
خیرخواه: شاید در نگاه نخست تعداد انبارهای فعال، شاخصی ساده به نظر برسد، اما در واقع یکی از مؤلفههای مهم مدیریت زنجیره تأمین کالا محسوب میشود.
وجود انبارهای استاندارد و فعال، امکان نگهداری مناسب کالا، مدیریت موجودی، تأمین بهموقع بازار، کاهش کمبودهای مقطعی و شفافیت در گردش کالا را فراهم میکند.
کسب رتبه پنجم کشور در این شاخص نشان میدهد زیرساختهای بازرگانی استان نیز همگام با توسعه تولید و تجارت در حال تقویت است؛ موضوعی که در نهایت به تنظیم بازار، کاهش هزینههای توزیع و افزایش امنیت اقتصادی کمک خواهد کرد.
اروم نیوز: با وجود این موفقیتها، برنامههای پیشروی اداره کل صمت برای ارتقای جایگاه بخش صنعت چیست؟
خیرخواه: بخش صنعت همچنان یکی از اولویتهای اصلی ماست. در ماههای اخیر اقدامات گستردهای برای پایش جوازهای تأسیس، تعیین تکلیف طرحهای نیمهتمام، تسریع در صدور پروانههای بهرهبرداری و حمایت از سرمایهگذاران انجام شده است.
پیشبینی ما این است که نتایج این اقدامات در گزارشهای سهماهه و ششماهه سال ۱۴۰۵ بهصورت ملموس نمایان شود و جایگاه استان در شاخصهای صنعتی نیز ارتقا یابد.
اروم نیوز: برای حفظ روند رو به رشد استان، چه برنامههایی در دستور کار اداره کل صمت قرار دارد؟
خیرخواه: ارتقای جایگاه استان نیازمند استمرار برنامهها و پرهیز از اقدامات مقطعی است. در همین راستا چند محور اصلی را دنبال میکنیم؛ از جمله تکمیل طرحهای صنعتی نیمهتمام، جذب سرمایهگذاران جدید، فعالسازی واحدهای راکد، توسعه صنایع معدنی، حمایت از واحدهای صادراتمحور، تسهیل صدور مجوزها و رفع موانع تولید.
همچنین تلاش خواهیم کرد ظرفیت شهرکها و نواحی صنعتی بیش از گذشته مورد استفاده قرار گیرد و با همکاری دستگاههای اجرایی، مشکلات زیرساختی واحدهای تولیدی نیز کاهش یابد معتقدیم هرچه موانع سرمایهگذاری کمتر شود، سرعت رشد اقتصادی استان نیز افزایش خواهد یافت.
اروم نیوز: آذربایجانغربی چه ظرفیتهایی دارد که میتواند جایگاه آن را در سالهای آینده بیش از پیش ارتقا دهد؟
خیرخواه: این استان از معدود استانهای کشور است که به طور همزمان در بخشهای صنعت، معدن، کشاورزی، تجارت خارجی و خدمات لجستیکی دارای ظرفیتهای ارزشمند است. همجواری با سه کشور، برخورداری از چندین مرز رسمی، تنوع مواد معدنی، نیروی انسانی متخصص و موقعیت ممتاز جغرافیایی، فرصتهایی هستند که کمتر استانی به صورت یکجا در اختیار دارد.
اگر این ظرفیتها با سرمایهگذاری مناسب، تکمیل زیرساختهای حملونقل، توسعه صنایع فرآوری، افزایش تعاملات تجاری و حمایت از بخش خصوصی همراه شود، آذربایجانغربی میتواند به یکی از قطبهای مهم اقتصادی شمالغرب کشور و حتی منطقه تبدیل شود.
اروم نیوز: نقش بخش خصوصی را در تحقق این دستاوردها چگونه ارزیابی میکنید؟
خیرخواه: بدون حضور بخش خصوصی، دستیابی به توسعه پایدار امکانپذیر نیست. بخش عمده موفقیتهای استان حاصل تلاش تولیدکنندگان، معدنکاران، صادرکنندگان، بازرگانان و سرمایهگذارانی است که با وجود مشکلات اقتصادی، فعالیت خود را متوقف نکردند.
وظیفه دولت فراهم کردن بستر مناسب، کاهش موانع اداری، تسهیل سرمایهگذاری و حمایت از تولید است. هر اندازه تعامل میان دولت و بخش خصوصی بیشتر باشد، دستیابی به اهداف توسعهای نیز سریعتر و کمهزینهتر خواهد بود.
تنظیم و گفتگو از: نجیبه معصومی سرای
انتهای خبر/
