به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ نجیبه معصومی سرای خبرنگار و فعال رسانهای در یادداشتی نوشت: کشاورزی آذربایجانغربی در سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری با یک واقعیت جدی روبهرو بوده است؛ توسعه تولید دیگر تنها به افزایش سطح زیرکشت وابسته نیست، بلکه مدیریت منابع آب، تکمیل زیرساختها و جذب سرمایه، سه مؤلفه تعیینکننده برای آینده این بخش محسوب میشوند در چنین شرایطی، بازگشت طرحهای نیمهتمام به مدار اجرا میتواند بخشی از ظرفیتهای معطلمانده استان را دوباره فعال کند.
یکی از مهمترین این طرحها، پروژه مهار آبهای مرزی است؛ طرحی که قرار بود با توسعه سامانههای نوین آبیاری، بخشی از نیاز آبی اراضی کشاورزی استان را سامان دهد، اما در مقطعی به دلیل مشکلات اجرایی و مالی متوقف شد اکنون پس از چند سال، روند احیای این پروژه بار دیگر در دستور کار قرار گرفته و برای آن منابع مالی جدید اختصاص یافته است.
محمدرضا اصغری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانغربی، در تشریح وضعیت این طرح اعلام کرده است که با اختصاص ۲۰ هزار میلیارد ریال اعتبار، بخشی از مشکلات و نواقص پروژههای باقیمانده برطرف شده و وضعیت ۲۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان نیز تعیین تکلیف شده است.
اهمیت این اقدام را باید در مقیاس طرح جستوجو کرد پروژه مهار آبهای مرزی در مجموع ۶۱ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی استان را دربر میگیرد؛ بنابراین تعیین تکلیف بخشی از این اراضی، اگر با تأمین اعتبار و اجرای کامل زیرساختها همراه شود، میتواند زمینه بازگشت بخش قابل توجهی از ظرفیتهای تولیدی به چرخه اقتصادی استان را فراهم کند.
اما چالش اصلی تنها متوقف ماندن پروژهها نبود توقف طرح در سال ۱۳۹۹ موجب شد ۱۲۰ پیمان و قرارداد در وضعیت نیمهتمام و بلاتکلیف قرار بگیرد؛ موضوعی که نشان میدهد احیای چنین پروژهای صرفاً با تزریق اعتبار امکانپذیر نیست و نیازمند بررسی فنی، حقوقی و اجرایی هر یک از طرحهای باقیمانده است.
در همین راستا، تشکیل یک تیم تخصصی برای بررسی پروژهها و پیگیری روند تکمیل آنها، بخشی از مسیر احیای طرح مهار آبهای مرزی بوده است رویکردی که میتواند از تکرار پروژههای نیمهتمام جلوگیری کرده و منابع اختصاصیافته را به سمت طرحهایی هدایت کند که امکان بهرهبرداری واقعی از آنها وجود دارد.
از سوی دیگر، مسئله آب در آذربایجانغربی تنها یک موضوع زیرساختی نیست؛ بلکه مستقیماً با آینده تولید کشاورزی استان ارتباط دارد حرکت به سمت سامانههای آبیاری تحت فشار و روشهای نوین، میتواند به کاهش مصرف آب، افزایش بهرهوری و استفاده مؤثرتر از اراضی کشاورزی منجر شود قرار گرفتن استان در جمع استانهای برتر کشور در اجرای سامانههای نوین آبیاری نیز نشاندهنده ظرفیت موجود برای ادامه این مسیر است.
با این حال، تکمیل طرح مهار آبهای مرزی زمانی میتواند اثرگذاری اقتصادی خود را نشان دهد که در کنار آن، سایر حلقههای زنجیره کشاورزی نیز تقویت شوند تولید زمانی به ارزش اقتصادی بالاتر تبدیل میشود که به بازار، صنایع تبدیلی، صادرات و شبکههای تجاری متصل باشد؛ حوزهای که موقعیت مرزی آذربایجانغربی، ظرفیت قابل توجهی برای آن ایجاد کرده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانغربی با اشاره به همین ظرفیتها، آذربایجانغربی را در مسیر تبدیل شدن به یکی از کانونهای مهم بازرگانی کشور ارزیابی کرده است تحقق چنین ظرفیتی البته نیازمند هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، تسهیل تجارت مرزی و ایجاد شرایط ماسب برای فعالیت بخش خصوصی است؛ چرا که تولیدکننده زمانی میتواند از ظرفیت بازارهای منطقهای استفاده کند که مسیر صادرات و مبادلات تجاری نیز برای او هموار باشد.
در این میان، سرمایهگذاری نیز ضلع دیگری از معادله توسعه کشاورزی استان است و طی سال جاری ۲۰ هزار میلیارد ریال سرمایهگذاری در بخش کشاورزی محقق شده و طرحهایی با همین میزان سرمایه نیز در دست اقدام قرار دارد و تداوم این روند میتواند به نوسازی زیرساختها، توسعه واحدهای تولیدی و افزایش ظرفیت فرآوری محصولات کمک کند.
یکی از موانع مهم در مسیر سرمایهگذاری، طولانی بودن فرآیندهای اداری است کاهش زمان صدور مجوزهای واگذاری زمین از حدود دو سال به دو ماه، آنگونه که محمدرضا اصغری اعلام کرده، نشان میدهد تسهیل فرآیندهای اداری میتواند به اندازه تأمین منابع مالی برای فعال شدن پروژهها اهمیت داشته باشد و هرچه فاصله میان تصمیم سرمایهگذار و آغاز عملیات اجرایی کوتاهتر شود، امکان ورود سرمایه به چرخه تولید نیز افزایش پیدا میکند.
رفع تداخلات اراضی نیز بخش دیگری از همین فرآیند است. تعیین تکلیف وضعیت زمینها، علاوه بر کاهش اختلافات و ابهامات موجود، مسیر اجرای طرحهای جدید کشاورزی و سرمایهگذاری را هموارتر میکند بر اساس اظهارات رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، آذربایجانغربی در شاخص رفع تداخلات اراضی رتبه دوم کشور را کسب کرده است.
در نهایت، مجموعه این اقدامات را نمیتوان پروژههایی جدا از یکدیگر دانست. احیای طرح مهار آبهای مرزی، توسعه آبیاری نوین، تعیین تکلیف اراضی، تسهیل سرمایهگذاری و فعالسازی ظرفیتهای تجاری استان، حلقههای یک زنجیره واحد هستند که مقصد نهایی آن افزایش بهرهوری و تقویت تولید کشاورزی است.
آذربایجانغربی برای تبدیل شدن به یک قطب پایدار تولید و تجارت، به زیرساختی نیاز دارد که آب، زمین، سرمایه و بازار را به یکدیگر متصل کند احیای پروژههای متوقفشده میتواند نقطه آغاز این مسیر باشد، اما تداوم آن به تأمین اعتبار، تکمیل طرحهای نیمهتمام، کاهش بروکراسی و ایجاد هماهنگی میان دستگاههای اجرایی وابسته است.
اگر این زنجیره بهدرستی تکمیل شود، کشاورزی استان میتواند از یک فعالیت صرفاً تولیدمحور به اقتصادی مبتنی بر بهرهوری، سرمایهگذاری، فرآوری و تجارت تبدیل شود؛ مسیری که در نهایت ظرفیتهای طبیعی و مرزی آذربایجانغربی را به فرصتهای اقتصادی پایدارتر تبدیل خواهد کرد.
