به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «اروم نیوز»؛ حاشیهنشینی در ارومیه دیگر یک پدیده پنهان یا محدود به نقاط خاص شهری نیست؛ بلکه به مسئلهای فراگیر و چندلایه تبدیل شده که ریشههای آن را باید در سالها غفلت از توسعه متوازن، ضعف زیرساختهای روستایی و نابرابری در توزیع خدمات جستوجو کرد. رشد بیبرنامه شهر، در کنار ناتوانی ساختارهای مدیریتی در پاسخگویی به نیازهای جمعیت مهاجر، موجب شکلگیری سکونتگاههایی شده که نه از استانداردهای زندگی شهری برخوردارند و نه پیوندی پایدار با اقتصاد و هویت شهر برقرار کردهاند.
ارومیه بهعنوان یکی از قطبهای جمعیتی شمالغرب کشور، طی سالهای اخیر مقصد موجی از مهاجرتهای ناخواسته بوده است؛ مهاجرتهایی که اغلب نه از سر انتخاب، بلکه نتیجه فشارهای اقتصادی، کمبود امکانات اولیه و فقدان فرصتهای شغلی در مبدا شکل گرفتهاند. این جابهجایی جمعیت، بدون فراهم بودن بسترهای لازم در مقصد، به تمرکز فقر در حاشیه شهر انجامیده و شکاف اجتماعی میان مرکز و پیرامون را عمیقتر کرده است.
در این مناطق، کمبود خدمات عمومی، ضعف دسترسی به آموزش و بهداشت، نبود زیرساختهای مناسب و ناامنی معیشتی، زندگی روزمره ساکنان را با چالشهای جدی مواجه کرده است پیامد طبیعی چنین شرایطی، افزایش آسیبهای اجتماعی، تضعیف سرمایه اجتماعی و گسترش احساس بیعدالتی در میان گروههایی است که خود را بیرون از چرخه توسعه میبینند. حاشیهنشینی و مهاجرت روستایی در این معنا، صرفاً یک مسئله کالبدی یا سکونتی نیست، بلکه بازتابی از نارساییهای عمیق اقتصادی و مدیریتی است.
اگرچه برخوردهای مقطعی و اقدامات کوتاهمدت در سالهای گذشته انجام شده، اما تجربه نشان میدهد بدون نگاه جامع، برنامهریزی بلندمدت و تمرکز بر توانمندسازی انسانی و اقتصادی، این پدیده نهتنها مهار نخواهد شد، بلکه میتواند به بحرانی پایدار برای آینده ارومیه تبدیل شود؛ بحرانی که حل آن نیازمند تصمیمهای شجاعانه، هماهنگی نهادی و توجه واقعی به ریشههای نابرابری است.
روایت شهروندان از کمبود خدمات و فشار معیشتی
محمد نوری یکی از ساکنان مناطق حاشیهای ارومیه با اشاره به مشکلات معیشتی و خدماتی این محلهها گفت: سالهاست در حاشیه شهر زندگی میکنیم اما هنوز بسیاری از نیازهای اولیه ما بهدرستی تأمین نشده است.
وی با بیان اینکه دسترسی به خدمات شهری، حملونقل عمومی و امکانات رفاهی با دشواری همراه است، افزود: نبود شغل پایدار و هزینههای بالای زندگی فشار زیادی به خانوادهها وارد کرده و همین موضوع باعث افزایش مشکلات اجتماعی در محله شده است.
این شهروند تأکید کرد: انتظار داریم مسئولان به جای وعدههای مقطعی، برنامهای مشخص و عملی برای بهبود شرایط زندگی حاشیهنشینان اجرا کنند.
وی در ادامه با اشاره به تأثیر این شرایط بر آینده فرزندان ساکنان حاشیه شهر اظهار کرد: کمبود فضاهای آموزشی، فرهنگی و ورزشی باعث شده کودکان و نوجوانان این مناطق از بسیاری از فرصتهای رشد و پیشرفت محروم بمانند.
نوری عنوان کرد: نبود حمایتهای اجتماعی و بیتوجهی به ظرفیتهای انسانی موجود در محلهها، احساس بیعدالتی و ناامیدی را در میان خانوادهها افزایش داده و اگر برای توانمندسازی ساکنان، ایجاد اشتغال و ارتقای کیفیت خدمات شهری اقدام جدی صورت نگیرد، این مشکلات در سالهای آینده عمیقتر و پرهزینهتر خواهد شد.
مهاجرت ناخواسته از روستا تا حاشیه ارومیه
محمدجواد بیرقی دیگر شهروند ارومیهای در ادامه با اشاره به شرایط دشوار سکونت در مناطق حاشیهای اظهار کرد: بسیاری از خانوادههای مهاجر با مشکلاتی مانند نبود زیرساختهای مناسب، فاصله زیاد تا مراکز خدماتی و هزینههای بالای رفتوآمد مواجه هستند که فشار مضاعفی بر معیشت آنها وارد میکند.
وی افزود: نبود برنامههای حمایتی مؤثر برای مهاجران روستایی و بیتوجهی به ایجاد اشتغال پایدار، باعث شده امید به بهبود شرایط کمرنگ شود و اگر برای تقویت زیرساختهای روستایی و ایجاد فرصتهای شغلی در مبدا و مقصد اقدام جدی صورت نگیرد، روند مهاجرت و گسترش حاشیهنشینی همچنان ادامه خواهد داشت.
مهاجرت ناگریز؛ زندگی میان کمبود و انتظار
حجتالاسلام سید سلمان ذاکر، نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با خبرنگار اروم نیوز با ابراز نگرانی از روند رو به رشد حاشیهنشینی در استان، اظهار کرد: متأسفانه پدیده حاشیهنشینی طی سالهای اخیر بهصورت محسوس در حال افزایش است و این موضوع به یکی از چالشهای جدی اجتماعی و اقتصادی آذربایجانغربی تبدیل شده است.
وی تأکید کرد: در وهله نخست این وظیفه متوجه مسئولان اجرایی و متولیان امر است که با برنامهریزی اصولی و اقدام بهموقع، برای کنترل و کاهش این پدیده چارهاندیشی کنند، چرا که ادامه این وضعیت میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای آینده استان به همراه داشته باشد.
نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی با اشاره به دلایل اصلی گسترش حاشیهنشینی افزود: مهاجرت گسترده از روستاها به شهرها که عمدتاً ناشی از کمبود امکانات زیرساختی و رفاهی در مناطق روستایی است، نقش مهمی در توسعه سکونتگاههای غیررسمی و حاشیهای داشته است.
وی تصریح کرد: نبود امکانات مناسب بهداشتی و درمانی، کمبود خدمات رفاهی، فقدان جادهها و معابر استاندارد، مشکلات تأمین آب، برق و گاز، نبود مدارس کافی و استاندارد برای تحصیل فرزندان و همچنین معضل بیکاری، از مهمترین گلایهها و مطالبات ساکنان مناطق حاشیهنشین از شهرداریها و نمایندگان مردم به شمار میرود؛ مسائلی که در صورت بیتوجهی، چرخه مهاجرت و فقر را تشدید میکند.
ذاکر گفت: انباشت این مشکلات در مناطق حاشیهنشین، زمینهساز بروز ناهنجاریهای اجتماعی و آسیبهای فرهنگی شده و اگر این روند اصلاح نشود، تبعات منفی آن کل جامعه شهری را تحت تأثیر قرار خواهد داد. از اینرو ضروری است به جای برخوردهای مقطعی، پروژههای اصولی و بلندمدت با رویکرد توانمندسازی، ساماندهی و ایجاد جایگزینهای مناسب برای سکونت و اشتغال ساکنان این مناطق تعریف و اجرا شود تا ریشههای شکلگیری حاشیهنشینی بهصورت واقعی خشک شود.
وی با تأکید بر ارتباط مستقیم فقر با افزایش جرایم در مناطق حاشیهنشین گفت: بروز و گسترش انواع آسیبها و جرایم اجتماعی در این مناطق، بیش از هر چیز ناشی از فقر، بیکاری و نبود فرصتهای برابر است. متأسفانه بسیاری از اهالی این مناطق با امید به بهبود شرایط زندگی، محل سکونت اصلی خود را ترک کردهاند، اما به دلیل نبود برنامهریزی مناسب، با شرایط سختتری مواجه شدهاند.
ذاکر افزود: تنوع فرهنگی بدون مدیریت، افزایش بزهکاری و احساس محرومیت نسبی، از پیامدهای این وضعیت است که نیازمند توجه ویژه، همافزایی دستگاههای اجرایی، نهادهای حمایتی و مشارکت جدی دولت و مجلس برای حل ریشهای این معضل اجتماعی است.
گزارش از: نجیبه معصومی سرای
انتهای خبر/
